Aandoening
Klacht en ziekte : Aambeien
Wat zijn aambeien

De anus is een sluitspier die opengaat als de ontlasting moet passeren. Aan de binnenkant van die sluitspier zitten zwellichaampjes. Ze helpen de kringspier gesloten te houden, zodat er niet zomaar vocht of gas uit de anus lekt. Als de zwellichaampjes door te veel druk zakken, spreken we van aambeien.

Aambeien ontstaan door:

  • langdurig op het toilet te blijven zitten;
  • veel in een gehurkte houding te zitten;
  • harde ontlasting (verstopping);
  • te hard persen;
  • diarree;
  • het minder elastisch worden van het weefsel rond de zwellichaampjes. Bij ouderen komt dat door slijtage, bij zwangere vrouwen is het een tijdelijke verslapping van het weefsel;
  • medicijnen. Namelijk als bijwerking van bijvoorbeeld medicijnen die ijzer bevatten, plasmiddelen en sommige medicijnen tegen een depressie, psychose of ernstige pijn.

Er zijn 4 stadia van aambeiklachten.

  • Pijn, helderrood bloed aan de ontlasting, doordat de aambei gaat bloeden als de ontlasting erlangs schuurt.
  • De aambei komt naar buiten, maar trekt ook weer vanzelf naar binnen.
  • De aambei blijft aan de buitenkant zitten, maar kan wel teruggeduwd worden.
    De aambei kan niet meer teruggeduwd worden en doet erg veel pijn.
  • De sluitspier sluit niet meer goed. Lekkende ontlasting geeft irritatie en jeuk en er is vaak een remspoor te zien in de slip.

Zolang de aambei aan de binnenkant van de anus zit, is er meestal niets aan de hand. Pijn aan de anus hoeft niet altijd te komen door aambeien. Bij een scherpe pijn en bloeding kan de oorzaak bijvoorbeeld ook een scheurtje in de anus zijn. Zo`n scheurtje ontstaat, net als aambeien, door te veel druk op de anus.

Hoe kunt u aambeien herkennen?

Wat kunt u zelf doen aan aambeien

Tegen aambeien kunt u het volgende doen.

  • Ga bij aandrang direct naar het toilet, houd de ontlasting niet op.
  • Blijf niet te lang op het toilet zitten als er niets komt. Door de druk verslapt de bekkenbodemspier en daardoor kunnen aambeien of een scheurtje in de anus ontstaan.
  • Pers niet te hard.
  • Zorg voor een zachte ontlasting. Dit doet u door:
    • voldoende te bewegen;
    • voldoende te drinken: 6 tot 8 glazen vocht per dag (1.5 tot 2 liter per dag);
    • vezelrijke voeding te eten (volkorenbrood, zilvervliesrijst, verse groenten, peulvruchten en fruit). Helpt dit niet genoeg, dan kunt u ook nog zemelen toevoegen aan de voeding, bijvoorbeeld in yoghurt. Als overstappen op een vezelrijke voeding een vol gevoel en gasvorming geeft, dan is het beter om de voedingsgewoonten wat geleidelijker te veranderen.
  • Sla het ontbijt niet over; met het ontbijt brengt u de darmen op gang.
  • Tegen pijn, jeuk of irritatie kunt u het volgende doen:
    • gebruik een natte washand of zacht ongekleurd toiletpapier om de anus schoon te maken. Of spoel met warm water en dep de anus daarna droog. Zeep, gekleurd papier of vochtige toiletdoekjes kunnen irriteren.
    • een warm zitbad zorgt voor ontspanning en kan ook helpen bij branderigheid, pijn, jeuk en eczeem rond de anus.
    • draag katoenen ondergoed. Dat geeft minder transpiratie en daardoor minder kans op huidbeschadigingen dan kunststof.
    • krab niet. Krabben kan beschadiging, een infectie van de huid en verergering van de jeuk geven.
    • duw een uitpuilende aambei elke keer na de ontlasting weer naar binnen.
Wat kan de apotheker voor u doen?

Behalve bovengenoemde maatregelen kunt u een vrij verkrijgbaar medicijn nemen om de klachten te verminderen.

  • Bij harde ontlasting. U kunt een medicijn tegen verstopping gebruiken, zoals psylliumvezels, sterculiagom of gezuiverde zemelen. Deze medicijnen zwellen op in de darm, wat voor meer en zachtere ontlasting zorgt. Het is daarbij wel erg belangrijk om veel te drinken: 1.5 tot 2 liter per dag. Anders kan het medicijn gaan klonteren in de darm en dit kan juist verstopping of afsluiting van de darm veroorzaken.
  • Om klachten van huidirritatie te verlichten. U kunt een vette vaselinecrème gebruiken als verzachtend laagje. Na elke ontlasting brengt u de crème, op en in de anus aan met een vingercondoom of met een speciaal buisje (canule). Dat kan een crème zijn waarin zinksulfaat of zinkoxide zit. Die stoffen werken beschermend en zorgen ervoor dat de aambei een beetje ineenschrompelt. Deze crèmes mogen niet worden gebruikt als de aambeien steeds bloeden. Zinkoxide kan witte vlekken geven in het ondergoed.
  • Tegen jeuk en pijn. U kunt het beste een crème nemen met lidocaïne.

Er zijn ook zetpillen voor aambeien. Zetpillen werken minder goed doordat de werkzame stoffen vaak te hoog in de darm terechtkomen en ze eigenlijk dicht bij de sluitspier hun werk moeten doen.

In welke gevallen kunt u beter naar de huisarts gaan?

Als aambeien niet vanzelf of met de bovengenoemde maatregelen overgaan, kan een aambei poliklinisch behandeld worden. De aambeien geven dan geen klachten meer. In de volgende gevallen raden we u aan naar uw huisarts te gaan.

  • Als de klachten binnen 2 weken niet verbeteren.
  • Als het bloed niet aan, maar in de ontlasting zit; de kleur van het bloed is dan donkerrood of zwart.
  • Als u meer dan een paar druppels bloed verliest.
  • Bij een uitpuilende aambei.
  • Bij ernstige pijn die niet met een vrij verkrijgbaar medicijn te verlichten is.
  • Bij een verandering in het stoelgangpatroon, plotseling of geleidelijk.
  • Bij buikpijn, een opgeblazen gevoel en braken.
  • Als er regelmatig remsporen in de slip zitten.
  • Bij een drukkend gevoel of bij aandrang zonder dat er iets komt.
Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij aambeien?

Laxeermiddelen
Laxeermiddelen worden gebruikt bij een harde ontlasting. Deze mengen zich met de darminhoud en zwellen op. U krijgt hierdoor meer en zachtere ontlasting, zodat aambeien beter genezen en minder snel kunnen ontstaan. Ze zijn zonder recept verkrijgbaar. Voorbeelden zijn psylliumzaad en sterculiagom. Zie voor meer laxeermiddelen bij de aandoening Verstopping.

Verzachtende middelen
Verzachtende middelen worden gebruikt bij jeuk en irritatie bij aambeien en zijn zonder recept verkrijgbaar. Voorbeelden zijn vaseline-cetomacrogolcrème of zinkoxidecrème en -zetpillen. Zinkoxide werkt ook licht samentrekkend en laat de aambei iets verschrompelen.

Zetpillen zijn geschikt bij aambeien die naar buiten komen. Met een zetpil is een aambei goed naar binnen te duwen, maar zetpillen werken minder goed dan een crème doordat de werkzame stoffen vaak te hoog in de darm terechtkomen, terwijl ze eigenlijk dicht bij de sluitspier hun werk moeten doen. Als u voornamelijk last heeft van jeuk en irritatie is een crème geschikter.

Lokaal verdovende middelen
Lokaal verdovende middelen ofwel lokale anaesthetica maken de huid gevoelloos en verminderen tijdelijk pijn en jeuk. Voorbeelden zijn:

  • lidocaïne in zalf of zetpillen (zonder recept). Soms wordt hieraan zinkoxide en bismut toegevoegd. Soms wordt triamcinolon toegevoegd om de jeuk tegen te gaan (op recept).
  • cinchocaïne in zalf. Dit wordt gebruikt in combinatie met hydrocortison om de jeuk tegen te gaan en framycetine (op recept).

Polidocanol en oleaatnatrium
De combinatie polidocanol en oleaatnatrium werkt jeuk- en pijnstillend. Bovendien vormt de crème een verzachtend laagje op de huid rond de anus.

Laatst gewijzigd : 18-11-2014

Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Medicijnen bij
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten