Iemand met een allergie is overgevoelig voor bepaalde stoffen in de omgeving. Komt u in aanraking met stoffen die uw lichaam als schadelijk herkent (prikkels), dan gaat u antistoffen maken: een afweerreactie. Bij een allergie is er een sterke afweerreactie op prikkels die op zich niet schadelijk zijn. Meestal ontstaan allergische klachten direct na de prikkel, soms pas na uren.

Stoffen die bij veel mensen allergische klachten veroorzaken, zijn huisstofmijt, huidschilfers van dieren, schimmels en stuifmeel (pollen) van bomen, planten of gras. Allergie voor stuifmeel noemen we ‘hooikoorts`. Heeft u tussen februari en september last van jeuk aan de neus, niezen, een loopneus of jeukende, tranende, rode ogen, dan wijst dit op hooikoorts. Kijk dan voor meer informatie bij Hooikoorts.

Bent u het hele jaar door verkouden, dan wijst dit op allergie voor huisstofmijt of huisdieren.

Bij veel mensen met astma veroorzaakt allergie een prikkel van de luchtwegen, met benauwdheid tot gevolg.

Als u allergisch bent voor huisstofmijt, dan heeft u vooral last van de uitwerpselen van dit beestje. De huisstofmijt leeft in huisstof. Bent u allergisch voor huisdieren zoals een hond, kat of konijn, dan zorgen de haren en huidschilfers voor de allergische reactie. U heeft dan voornamelijk last van neusverstopping en soms van een loopneus.

Als u allergisch bent voor huisdieren, heeft u vooral last van een waterige loopneus, niezen en soms ook jeukende, tranende ogen.

Bij kinderen kunnen bij allergie moeheid en hangerigheid op de voorgrond staan. Astmapatiënten kunnen behalve neusklachten ook last hebben van benauwdheid en een piepende ademhaling.

Allergie voor de huisstofmijt
Bij allergie voor de huisstofmijt is het belangrijk eens kritisch te kijken naar uw woon- of werkomgeving. U kunt hiervoor advies krijgen van de wijkverpleging of het Nederlands Astma Fonds. Hier volgen enkele maatregelen.

• Vervang vloerbedekking door gladde, goed te reinigen vloeren, zoals linoleum, laminaat of parket. Doe dit in elk geval in de slaapkamer.
• Neem geen dikke gordijnen.
• Zorg voor goede ventilatie. De lucht binnenshuis wordt dan droger. Hoe droger de omgeving, des te minder huisstofmijten overleven.
• Probeer de luchtvochtigheid zo laag mogelijk te houden. Dit kan bijvoorbeeld door de afzuigkap niet alleen tijdens het koken, maar ook tot een uurtje daarna aan te houden. Zo wordt zo veel mogelijk stoom uit huis weggevoerd. Ook het drogen van de was binnenshuis geeft een hoge luchtvochtigheid. Het heeft daarom de voorkeur de was buitenshuis of met een wasdroger te drogen.
• Vervang een wollen of donzen dekbed of kussen door een synthetisch exemplaar.
• Gebruik allergeendichte matras- en kussenhoezen.
• Neem twee- tot driemaal per week gladde oppervlakken af met een klamvochtige doek. Laat een ander stofzuigen, of stofzuig als de persoon met allergie er niet is.
• Geef een allergisch kind alleen synthetische knuffels en was deze knuffels regelmatig.

Allergie voor huisdieren
Bij allergie voor huisdieren is de effectiefste maatregel het huisdier uit huis doen of er niet meer bij in de buurt te komen. Als het huisdier het huis uit is, kunt u overigens nog een half jaar last houden van uw allergie.

Als het wegdoen van het huisdier niet mogelijk is, kunt u een aantal maatregelen treffen.

• Zorg voor een glad vloeroppervlak dat regelmatig wordt schoongemaakt.
• Laat het huisdier zo min mogelijk binnen en laat het vooral niet in de slaapkamer komen.
• Zorg ervoor dat het huisdier regelmatig wordt geborsteld.
• Was de handen na aanraken van het huisdier.

Behalve de voorzorgsmaatregelen die hierboven zijn genoemd, kunt u een medicijn gebruiken om de klachten te verminderen. De volgende middelen kunt u gebruiken. 

• Loratadine en cetirizine. Deze middelen kunt u zowel bij allergie voor huisdieren als bij allergie voor de huisstofmijt gebruiken. Deze middelen werken ongeveer 24 uur. Daarom hoeft u ze meestal maar één keer per dag in te nemen. Heeft u alleen last van allergie voor huisdieren als u bij iemand op bezoek gaat, dan kunt u het middel het beste één tot twee uur van tevoren innemen.
• Azelastine. Dit werkt net als loratidine en cetirizine, maar zit in een neusspray. De werking begint als binnen een kwartier en houdt ongeveer 12 uur aan. U kunt het dus twee keer per dag gebruiken. Het werkt minder goed tegen oogklachten.
• Cromoglicinezuur. Cromoglicinezuur is verkrijgbaar als neusspray en als oogdruppels. Als u vóór het hooikoortsseizoen start met de neusspray, dan werkt het middel meteen. Als u later begint, kan het één tot drie weken duren voor het medicijn effect heeft. Voor een goede werking moet u het middel het hele hooikoortsseizoen blijven gebruiken, dagelijks vier tot zes keer. Het middel werkt namelijk maar kort. Snuit uw neus vóór u de neusspray gebruikt. Adem tijdens het sprayen in door uw neus. De oogdruppels kunt u gebruiken als u vooral last heeft van uw ogen. Cromoglicinezuur is goed te gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding. Bij allergie voor huisdieren of huisstofmijt werkt cromoglicinezuur minder goed dan loratidine, cetirizine en azelastine.

• Als u een zelfzorgmiddel gebruikt en de klachten niet minder worden.
• Bij benauwdheid of kortademigheid.
• Bij een rood, opgezwollen en pijnlijk oog.
• Bij aanhoudende oorpijn of hoofdpijn.
• Bij kinderen die voor de eerste keer klachten hebben die wijzen op allergie voor de huisstofmijt of huisdieren.
• Als u uitsluitend aan één kant van het hoofd klachten heeft.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij allergie?

Anti-allergiemiddelen om in te nemen
Anti-allergiemiddelen, ofwel antihistaminica, blokkeren de werking van histamine, een stof die bij een allergische reactie in het lichaam vrijkomt. Tabletten, drank en druppels werken in het hele lichaam. Voorbeelden zijn acrivastine, cetirizine, cinnarizine, clemastine, desloratadine, ebastine, fexofenadine, ketotifen, levocetirizine, loratadine, promethazine en terfenadine.

Anti-allergiemiddelen in neussprays
Anti-allergiemiddelen, ofwel antihistaminica, blokkeren de werking van histamine, een stof die bij een allergische reactie in het lichaam vrijkomt. De neusspray werkt alleen in de neus en de ogen. Voorbeelden zijn azelastine en levocabastine.

Anti-allergiemiddelen in oogdruppels
Anti-allergiemiddelen, ofwel antihistaminica, blokkeren de werking van histamine, een stof die bij een allergische reactie in het lichaam vrijkomt. De oogdruppels werken alleen in de ogen. Voorbeelden zijn azelastine, emedastine, ketotifen en levocabastine.

Cromonen in oogdruppels
Oogdruppels met anti-allergiemiddelen uit de 'cromonen-groep' voorkomen het vrijkomen van lichaamseigen stoffen die bij een allergische reactie ontstaan. Hierdoor worden allergische klachten voorkomen. Deze oogdruppels kunnen niet worden gebruikt bij een aanval van allergische klachten. Ze werken pas na een aantal dagen gebruik. Voorbeelden zijn cromoglicinezuur oogdruppels en nedocromil oogdruppels.

Cromoglicinezuur in neusspray
Het anti-allergiemiddel cromoglicinezuur voorkomt het vrijkomen van lichaamseigen stoffen die bij een allergische reactie ontstaan. Hierdoor worden allergische klachten vooromen. Het kan niet worden gebruikt bij een aanval van allergische klachten. Cromoglicinezuur werkt pas na een aantal dagen gebruik. Voorbeelden zijn cromoglicinezuur in het oog en cromoglicinezuur in de neus.

Bijnierschorshormonen in een neusspray
Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, in een neusspray worden gebruikt als u langdurig last heeft van allergie. Het werkt ontstekingsremmend, vermindert overgevoeligheidsverschijnselen en voorkomt zwelling van het neusslijmvlies. Voorbeelden zijn beclometason, budesonide, flunisolide, fluticason, mometason en triamcinolonacetonide.

Bijnierschorshormonen om in te nemen
Als bij ernstige allergie-aanvallen bovenstaande geneesmiddelen niet voldoende werkzaam zijn, is het soms nodig tabletten, capsules of een drank met bijnierschorhormonen (corticosteroïden) in te nemen. Deze werken ontstekingsremmend en verminderen overgevoeligheidsreacties. Voorbeelden zijn dexamethason, prednisolon, prednison en triamcinolon.

Desensibilisatie-middel
Desensibilisatie betekent 'ongevoelig maken'. U krijgt de prikkel toegediend waar u allergisch voor bent. Meestal is dit steeds in een iets grotere hoeveelheid, gedurende drie tot vijf jaar. Uw lichaam kan dan langzaam aan de prikkel wennen en er na verloop van tijd minder hevig op reageren. Het is te verkrijgen in druppels om in te nemen, in tabletten en als injecties.
 
Adrenaline injectie
Adrenaline wordt gebruik bij een anafylactische reactie. Dit is een acute levensbedreigende allergie-aanval. Het komt voor bij mensen die erg allergisch zijn voor bijvoorbeeld pinda's, andere noten of insectenbeten.

Bij een anafylactische reactie verwijden de bloedvaten, zodat de bloeddruk heel sterk daalt. Verder ontstaat kortademigheid of benauwdheid, zwelling van de keel, flauwvallen, galbulten en jeuk, overgeven, maagkrampen en diarree. 

Adrenaline vernauwt de bloedvaten en verhoogt zodoende de bloeddruk weer. Ook verwijdt het de luchtwegen, waardoor de benauwdheid vermindert.

Deze tekst is geschreven door het Wetenschappelijk Instituut van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.