Aandoening
Klacht en ziekte : Astma
Wat is astma

Astma is een aandoening van de luchtwegen (in de longen). Normaal zijn de luchtwegen wijd genoeg om gemakkelijk in- en uit te ademen. Bij astma zijn de luchtwegen van tijd tot tijd vernauwd. Er kan minder lucht doorheen, het ademen gaat moeilijker en u wordt benauwd.

Bij astma zijn de luchtwegen overgevoelig voor bepaalde prikkels. Als reactie op deze prikkels trekken de spiertjes rond de luchtwegen samen. Het slijmvlies langs de binnenkant van de luchtwegen raakt ontstoken: het zwelt op en produceert meer slijm. Daardoor worden de luchtwegen nauwer.

http://youtu.be/BPGKzUQOm6Q
Niet iedereen reageert op dezelfde prikkels. U kunt voor een of meer prikkels overgevoelig zijn. Meestal reageren de luchtwegen direct na de prikkel, soms pas na uren. 

Er zijn verschillende soorten prikkels:
  • Allergische prikkels
    Veel mensen met astma reageren op:
    • huisstofmijt;
    • huidschilfers van huisdieren (katten, honden, knaagdieren en paarden);
    • stuifmeel van bomen, grassen of onkruiden;
    • schimmels.
  • Niet-allergische prikkels
    Uw luchtwegen kunnen (ook) op andere prikkels reageren, zoals:
    • kou, stoom, mist, rook, luchtvervuiling, baklucht, verflucht en parfumluchtjes;
    • lichamelijke inspanning;
    • infecties van de luchtwegen zoals verkoudheid of griep.
  • Medicijnen
    Bij sommige mensen reageren de luchtwegen op medicijnen, bijvoorbeeld bepaalde pijnstillers, zoals aspirine.

Erfelijkheid

Bij astma speelt erfelijkheid een rol. Binnen één familie komen vaak meer mensen voor met astma. Als een of beide ouders astma hebben, dan is er een grotere kans dat hun kind ook astma krijgt.

Hoe kunt u astma herkennen?
Bij astma kunt u last hebben van:
  • Benauwdheid.
  • Slijm in de luchtwegen.
  • Een piepende, brommende of pruttelende ademhaling.
  • Wekenlang hoesten, vooral 's nachts.
  • Terugkerende periodes waarin u veel moet hoesten.
  • Vermoeidheid doordat het ademhalen moeite kost.
  • Een minder goede conditie, waardoor sporten zwaarder is dan voorheen. 
Wat kunt u zelf doen aan astma

Allergie

Misschien heeft u al gemerkt voor welke prikkels u gevoelig bent. Blijft de oorzaak onduidelijk, dan kan bloedonderzoek aantonen of u allergisch bent en zo ja voor welke stoffen. Als u weet op welke prikkels u reageert, kunt u proberen die te vermijden, zowel thuis als op uw werk.

Roken

Als u astma heeft, is roken of meeroken zeer onverstandig. Rook prikkelt de luchtwegen en dat heeft verschillende gevolgen:

  • Uw luchtwegen worden gevoeliger voor andere prikkels en trekken steeds vaker samen.
  • Het slijmvlies van de luchtwegen is voortdurend (chronisch) ontstoken. Uw longen raken daardoor steeds meer beschadigd. U krijgt steeds meer last van benauwdheid, hoesten en het opgeven van slijm. 
  • Astmamedicijnen gaan steeds minder goed werken. 
  • Ook kan COPD ontstaan. Bij COPD zijn de kleine vertakkingen van de luchtwegen blijvend beschadigd en vernauwd.

Voordelen van stoppen met roken:

  • De ontsteking van de luchtwegen kan genezen; de luchtwegvernauwing en de slijmproductie worden minder. 
  • Uw astmamedicijnen gaan beter werken; u heeft minder of zelfs geen medicijnen nodig.
  • Wanneer u op tijd stopt met roken, kunt u voorkomen dat er blijvende schade aan de luchtwegen optreedt. Als er al schade is ontstaan, is stoppen van belang om verdere schade te voorkomen. 

Lichaamsbeweging

Het kan zijn dat u bij inspanning benauwd wordt. Toch is lichaamsbeweging belangrijk. Juist bij astma moet u zo goed mogelijk in conditie blijven. Zorg bij het sporten voor een goede ‘warming up’. Adem zo mogelijk door uw neus als het koud is. In uw neus wordt de lucht al wat opgewarmd en prikkelt de luchtwegen daardoor minder.

Probeer dagelijks een halfuur te bewegen (bijvoorbeeld wandelen, fietsen, zwemmen of fitness).

Griepprik

Mensen met astma kunnen van de griep extra ziek worden. Neem daarom ieder jaar de griepprik.

Huisstofmijt

Huisstofmijt speelt vaak een belangrijke rol bij astma. U kunt thuis zelf zorgen voor minder huisstofmijt door:

  • Het huis (vooral de slaapkamer) minder vocht te maken (stoken met het raam op een kier).
  • Vooral in de slaapkamer gladde, nat afneembare vloeren te leggen (linoleum/zeil).
  • Lakens en dekbedden elke week te wassen bij 60 graden.
  • Regelmatig te stofzuigen.

Kijk voor meer informatie over Astma op www.thuisarts.nl

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap.
Laatst bijgewerkt : 1 November 2011

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij astma?

Luchtwegverwijders om te inhaleren
Luchtwegverwijders zijn middelen die de verkramping in de luchtwegen opheffen, zodat u weer makkelijker kunt ademen. Deze middelen moet u inhaleren.

  • Kortwerkende luchtwegverwijders werken binnen enkele minuten en de werking houdt een paar uur aan. Ze zijn bedoeld om een acute aanval van benauwdheid te stoppen. Voorbeelden zijn ipratropium, salbutamol, terbutaline en de combinatie van ipratropium met fenoterol.
  • Langwerkende luchtwegverwijders werken pas na ongeveer een kwartier en de werking houdt ongeveer een halve dag aan. Ze worden gebruikt door mensen die regelmatig last hebben van astma-aanvallen, om een aanval van benauwdheid te voorkomen. Voorbeelden zijn formoterol en salmeterol.

Luchtwegbeschermers om te inhaleren

Luchtwegbeschermers om te inhaleren zijn bijnierschorshormonen, ook wel corticosteroïden genoemd. Deze middelen werken ontstekingsremmend en beschermen de luchtwegen tegen prikkels die benauwdheid veroorzaken. Hierdoor zal de conditie van de longen verbeteren en zal het aantal aanvallen van benauwdheid afnemen. Voorbeelden zijn beclometason, budesonide, fluticason en mometason.


Bijnierschorshormonen
Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, om in te nemen, worden gebruikt in de vorm van een stootkuur. Dit is een behandeling van enkele dagen tot twee weken bij een tijdelijke verergering van de astma. Voorbeelden zijn dexamethason, prednisolon, prednison en triamcinolon.

Montelukast
Montelukast beschermt de longen tegen prikkels die benauwdheid kunnen veroorzaken. Hierdoor worden ontstekingreacties en benauwdheid verminderd en voorkomen. De arts schrijft montelukast voor wanneer de behandeling met luchtwegbeschermers en kortwerkende luchtwegverwijders onvoldoende helpen.

Omalizumab
Omalizumab vermindert de kans dat hormonen vrijkomen die de luchtwegen laten samentrekken. Als u in contact komt met prikkels die de benauwdheid veroorzaken krijgt u zo minder snel een aanval. Het aantal aanvallen van benauwdheid neemt dus af. 

Acetylcysteïne
Acetylcysteïne maakt het slijm dunner en dus minder taai en zorgt er hierdoor voor dat het slijm makkelijker is op te hoesten. Hierdoor voelt u zich minder benauwd.

Anti-allergiemiddelen van het cromonen-type
Anti-allergiemiddelen van het cromonen-type zijn middelen die voorkomen dat er in de luchtwegen stoffen vrijkomen die deze laten samentrekken. Hierdoor zal het aantal aanvallen van benauwdheid afnemen. Ze worden voornamelijk voorgeschreven bij allergische vormen van astma, wanneer behandeling met een luchtwegbeschermer van het corticosteroïd-type niet mogelijk is. Cromonen werken in het algemeen minder goed dan corticosteroïden. Voorbeelden zijn cromoglicinezuur en nedocromil.

Anti-allergiemiddelen
Anti-allergiemiddelen, ook wel antihistaminica genoemd, blokkeren de werking van de stof ‘histamine` die vrijkomt bij een allergische reactie. Hierdoor wordt de reactie van het lichaam op stoffen waar u allergisch voor bent verminderd en kan een een nieuwe astma-aanval worden voorkomen. Deze middelen worden zelden gebruikt. Voorbeeld is ketotifen.

Theofylline
Theofylline is een luchtwegverwijder die niet wordt geïnhaleerd. Dit middel wordt nauwelijks meer gebruikt bij astma.

Laatst gewijzigd : 14-10-2014


De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Het onderdeel over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt, is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Medicijnen bij
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten