Aandoening
Klacht en ziekte : Botontkalking
Wat is botontkalking

Als mensen ouder worden, worden hun botten brozer. Dat is normaal. Als de botten erg breekbaar worden, is er sprake van botontkalking of osteoporose.

Botweefsel vernieuwt zich het hele leven door: nieuw botweefsel vervangt oud botweefsel. Op oudere leeftijd is de botafbraak echter groter dan de aanmaak. Osteoporose ontstaat als te veel oud botweefsel afbreekt of er te weinig nieuw aangroeit.

Voldoende lichaamsbeweging en goede voeding zijn voorwaarden voor voldoende botgroei. Overmatig alcoholgebruik en roken zorgen voor meer botafbraak. Na de overgang wordt bij vrouwen sneller bot afgebroken. Oudere vrouwen hebben hierdoor meer kans op osteoporose dan mannen. Ook bepaalde ziekten (bijvoorbeeld van de schildklier) en het gebruik van sommige medicijnen (corticosteroïden) kunnen osteoporose veroorzaken.

Hoe kunt u botontkalking herkennen?

Osteoporose of botontkalking geeft op zich geen klachten. Wel heeft u een grotere kans op botbreuken (vooral van pols en heup). Ook kan een ruggenwervel inzakken of breken, waardoor u kleiner of krommer wordt. Dit kan soms rugpijn geven.

Wat kunt u zelf doen aan botontkalking
  • Zorg voor een gezonde voeding met ongeveer vier porties zuivel per dag. Zuivelproducten bevatten kalk en vitamine D. Ook sojamelk en groenten bevatten kalk. Als u regelmatig bij daglicht buiten komt, maakt uw lichaam zelf voldoende vitamine D aan.
  • Zorg voor voldoende beweging, bijvoorbeeld elke dag een half uur wandelen of fietsen.
  • Probeer te stoppen met roken en drink niet meer dan twee glazen alcohol per dag.
  • Probeer vallen te voorkomen door bijvoorbeeld een goede bril te dragen, en losliggende matjes in huis te verwijderen.

Klik hier voor meer informatie in de Patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap over Osteoporsose algemeen en aanpak van osteoporose.

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap.
Laatst bijgewerkt: 20 september 2005.



Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij botontkalking?

Bisfosfonaten
Bisfosfonaten zijn middelen die zich binden aan het calcium in het bot en hierdoor de afbraak van het bot remmen. Doordat de botten worden versterkt zal de kans op botbreuken afnemen. Voorbeelden zijn alendroninezuur, clodroninezuur, etidroninezuur, ibandroninezuur, pamidroninezuur, risedroninezuur en zoledroninezuur.

Bisfosfonaten worden ook gebruikt in combinatie met calciumcarbonaat. Calciumcarbonaat zorgt voor een toename van de hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed. Hierdoor is er meer calcium beschikbaar voor de voortdurende botaanmaak. Voorbeeld is etidroninezuur met calciumcarbonaat.

Calcium
Calcium (kalk) zorgt voor een toename van de hoeveelheid calcium in uw bloed. Hierdoor is er meer kalk beschikbaar voor de voortdurende botaanmaak, zodat de kans op botbreuken vermindert. Voorbeeld is calciumcarbonaat en calciumcarbonaat met calciumlactogluconaat.

Colecalciferol
Colecalciferol ofwel vitamine D, zorgt voor de opname van kalk uit het voedsel. Kalk is nodig voor een goede opbouw van botten. Vitamine D moet worden gecombineerd met voldoende calcium (kalk). Hierdoor wordt de kans op botbreuken verminderd.

Teriparatide
Teriparatide lijkt sterk op het hormoon van de bijschildklier dat parathormoon of PTH wordt genoemd. Dit hormoon stimuleert de opname van calcium uit de darm en de vorming van nieuwe botcellen. Teriparatide werkt op dezelfde manier. Door het samen met een voldoende hoeveelheid calcium (kalk) en vitamine D te gebruiken worden uw botten sterker. U heeft minder kans op een botbreuk. 

Strontiumranelaat
Strontiumranelaat stimuleert de botaanmaak en vermindert de botafbraak. Doordat de botten worden versterkt zal de kans op botbreuken afnemen.

Oestrogeenhormonen
Oestrogenen zijn vrouwelijke geslachtshormonen. Bij vrouwen wordt bot na de overgang sneller afgebroken, door de verminderde aanmaak van oestrogenen. Hierdoor kunnen de botten brozer worden. De geneesmiddelen met oestrogeenhormonen vullen de hoeveelheid oestrogenen in het lichaam aan. Hierdoor worden de botten steviger en zal de kans op botbreuken verminderen.

Oestrogeenhormonen kunnen alleen worden gegeven, of in combinatie met progestagenen.

  • Middelen met alleen oestrogeenhormonen worden gegeven aan vrouwen die geen baarmoeder meer hebben en daardoor een verminderde productie van oestrogeenhormonen hebben. Het is verkrijgbaar in gewone tabletten, pleisters en implantatietabletten. Pleisters en implantatietabletten geven gedurende een bepaalde tijd estradiol af aan het lichaam. Voorbeelden zijn estradiol pleister, estradiol tabletten, estradiol implantatietabletten en geconjugeerde oestrogenen.
  • De progestageenhormonen voorkomen dat het baarmoederslijmvlies bovenmatig gaat groeien. De combinatie van oestrogenen met progestagenen wordt gegeven aan vrouwen na de menopauze, die hun baarmoeder nog hebben. Voorbeeld van een middel met alleen progestagenen: dydrogesteron. Deze wordt bij botontkalking gebruikt in combinatie met bovenstaande middelen met alleen oestrogeenhormonen. Voorbeelden van middelen met een combinatie van oestrogeen- en progestageenhormonen: estradiol met dydrogesteron en estradiol met norethisteron.

Selectieve estrogeen receptor modulatoren (SERM`s)
SERM`s (Selectieve Estrogen Receptor Modulatoren) zijn middelen die de werking van de vrouwelijke oestrogeenhormonen gedeeltelijk nabootsen en gedeeltelijk tegenwerken. Net als oestrogenen remmen ze de botafbraak en versterken de botten zodat de kans op botbreuken vermindert. Het wordt vaak samen gebruikt met calcium (kalk) en vitamine D. Voorbeelden zijn bazedoxifeen en raloxifeen.

Denosumab
Denosumab bindt zich aan de cellen in het bot die de botafbraak verzorgen. Hierdoor worden ze geremd en wordt het bot minder afgebroken. De botten worden hierdoor steviger. Hierdoor heeft u minder kans op botbreuken. Als andere middelen niet voldoende helpen om botbreuken te voorkomen, en er ontstaat een nieuwe botbreuk, dan kan de arts denosumab, samen met calcium en vitamine D, voorschrijven.


De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Het onderdeel over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt, is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Medicijnen bij
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten