Aandoening
Klacht en ziekte : Diarree
Wat is diarree

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingspatroon. We onderscheiden:

  • Acute diarree
    Acute diarree wordt meestal veroorzaakt door een infectie. U heeft waterige ontlasting, moet veelvuldig naar het toilet, krijgt last van winderigheid en buikkramp en u voelt zich slap. Meestal gaan deze klachten binnen een paar dagen vanzelf over.
  • Chronische diarree
    Chronische diarree is diarree die langer dan twee weken duurt. U heeft meer en dunnere ontlasting dan normaal. Verder kunt u last hebben van gebrek aan eetlust, moeheid en gewichtsverlies. Chronische diarree kan een teken zijn dat u een ziekte onder de leden heeft.
Wat kunt u zelf doen aan diarree
  • Acute diarree gaat meestal vanzelf weer over, binnen drie tot vijf dagen. Belangrijk is dat u extra let op hygiëne - dit om te voorkomen dat u anderen besmet. Was daarom goed uw handen na elk toiletbezoek of wanneer u een luier heeft verschoond.
  • Bij diarree verliest u veel vocht. Om uitdroging te voorkomen is veel drinken noodzakelijk. Water, thee, vruchtensap (geen grote hoeveelheden appelsap), heldere soep, rijstewater of een ijslolly. Volwassenen moeten per dag minstens 1,5 liter drinken. Drinkt u niet te veel achter elkaar, maar één kopje vocht per keer (dit is 100-150 milliliter). Voor kinderen geldt dat ze minstens 1 liter per dag moeten drinken.
  • In principe kunt u bij diarree alles eten waar u trek in heeft en wat u kunt verdragen. U hoeft dus geen speciaal dieet te volgen. Zelfs bij waterdunne diarree kan uw lichaam nog de helft van de calorieën opnemen. Als u last heeft van buikkramp, kunt u het beste kleine porties eten.
  • De anticonceptiepil kan minder betrouwbaar worden als u ernstige waterdunne diarree heeft. Vraag uw apotheker om advies.


Reizigersdiarree

  • Aan de kleur of smaak kunt u meestal niet merken of drinkwater besmet is.
  • Als u twijfelt aan de kwaliteit van het drinkwater kunt u beter mineraalwater drinken. Verpakt vruchtensap, vers gekookt afgekoeld water of thee zijn goede alternatieven.
  • Een aantal etenswaren kunt u beter laten staan:
    • schepijs uit een karretje langs de weg;
    • ongekookt, rauw voedsel (zoals schelpdieren);
    • ongeschild fruit;
    • salades;
    • rauw of onvoldoende doorgebakken vlees;
  • Was de vaat af in heet sop en gebruik elke dag een schone droogdoek.
  • Bewaar restjes alleen in de koelkast.
  • Was uw handen veel en goed met zeep.
  • Neem loperamide en poeder voor orale rehydratievloeistof mee op reis. Los het poeder voor orale rehydratievloeistof op in mineraalwater zonder koolzuur.
  • Raadpleeg een arts ter plekke als de diarree langer dan drie dagen duurt of als u er erg veel last van heeft.
Wat kan de apotheker voor u doen?

De apotheek heeft de volgende middelen voor diarree:

  • Orale rehydratievloeistof (ORS)
    Het grootste probleem bij diarree is uitdroging. Hiertegen helpt ORS door het tekort aan zouten in het lichaam weer aan te vullen. Het zout houdt namelijk vocht vast. Het poeder kunt u in Nederland gewoon aanmaken met kraanwater. In het buitenland kunt u het beste mineraalwater gebruiken.
  • Loperamide
    Loperamide kunt u gebruiken als u de diarree snel wilt stoppen, bijvoorbeeld omdat u op reis moet. Loperamide stopt de diarree binnen enkele uren. Het neemt niet de oorzaak van de diarree weg. Loperamide is geschikt voor volwassenen en kinderen vanaf 6 jaar als zelfzorg (en vanaf 2 jaar op recept). Het mag niet worden gebruikt als er bloed in de ontlasting zit of bij koorts. Gebruikt u loperamide alleen zolang u waterdunne diarree heeft, anders loopt u kans op een ernstige verstopping. U mag loperamide nooit langer dan 2 dagen achtereen gebruiken.
In welke gevallen kunt u beter naar de huisarts gaan?

In een aantal gevallen kunt u het best meteen naar uw huisarts gaan:

  • Bij diarree die langer dan 2 weken aanhoudt.
  • Als de diarree samengaat met ernstig braken en koorts (meer dan 38 °C).
  • Bij veelvuldige waterdunne diarree:
    • Bij kinderen onder de 2 jaar binnen één dag.
    • Bij ouderen boven de 70 jaar na één dag.
    • Bij kinderen vanaf 2 jaar en volwassen tot 70 jaar na 3 dagen
    • Wanneer er bloed of slijm in uw ontlasting zit.
  • Als u vermoedt dat de diarree wordt veroorzaakt door een medicijn(bijvoorbeeld een antibioticum).
  • Bij diarree met aanhoudend braken, terwijl de patiënt bijna niets drinkt.
  • Als u al enkele weken afwisselend last heeft van diarree en verstopping.
  • Als u de diarree heeft opgelopen bij een reis naar een land rond de Middellandse Zee of een andere `verre` reisbestemming, en de diarree is heftig of duurt langer dan drie dagen.
  • Als er vaak een bruine veeg in broek of luier zit of een kleine hoeveelheid dunne waterige ontlasting.
  • Als u een geneesmiddel voor epilepsie, lithium of digoxine (een hartmiddel) slikt.
  • Mensen die veel kans lopen om anderen te besmetten, kunnen ook het beste direct naar de huisarts gaan. Denk bijvoorbeeld aan mensen die werken in de horeca of in de verpleging.
Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij diarree?

Glucose-zoutoplossing
ORS is een oplossing van zouten en (druive)suiker of zetmeel in water. Het wordt gebruikt wanneer u door diarree veel vocht bent kwijtgeraakt. ORS vult de verloren suikers, zouten en vocht in het lichaam weer aan. De suikers en zouten zorgen er voor dat het vocht beter wordt opgenomen in het lichaam. Voorbeeld is ORS.

Antidiarreemiddelen
Antidiarreemiddelen remmen de darmbewegingen (peristaltiek) af en zorgen ook voor samentrekking van de anus. Hierdoor blijft de darminhoud langer in de darmen en wordt compacter, zodat overmatig verlies van vocht en zouten wordt tegengegaan. Antidiarreemiddelen worden meestal kortdurend gebruikt wanneer de diarree erg lastig is, bijvoorbeeld bij bus- of vliegreizen. Voorbeelden zijn loperamide en loperamide-oxide.

Als de diarree gepaard gaat met bloed en slijm in de ontlasting en hoge koorts, kan dit wijzen op een ernstige darminfectie. U mag dan niet zomaar antidiarreemiddelen gebruiken, maar moet uw arts raadplegen.

Chinolon-antibiotica
Chinolon-antibiotica zijn middelen die de groei van vele soorten bacteriën remmen. Ze blokkeren een eiwit dat een belangrijke rol speelt bij de bacteriegroei. Hierdoor kan de bacterie zich niet meer vermenigvuldigen en sterft af. Chinolon-antibiotica worden gebruikt bij darminfecties, zoals dysenterie of een infectie met Salmonella. Darminfecties gaan gepaard met koorts, bloed in de ontlasting, hevig braken en waterdunne ontlasting. Voorbeelden zijn ciprofloxacine, norfloxacine en ofloxacine.

Antibiotica van het sulfonamide-type
Antibiotica van het sulfonamide-type doden veel soorten bacteriën. Ze dringen door in de bacterie en verhinderen de aanmaak van een stof die essentieel is voor de bacterie. Hierdoor sterft de bacterie. Antibiotica van het sulfonamide-type worden gebruikt bij darminfecties. Darminfecties gaan gepaard met koorts, bloed in de ontlasting, hevig braken en waterdunne ontlasting. Antibiotica van het sulfonamide-type worden voorgeschreven als chinolon-antibiotica onvoldoende werken. Voorbeeld is trimethoprim in combinatie met sulfamethoxazol.

Azitromycine
Azitromycine bestrijdt de bacteriën die darminfecties veroorzaken. Azitromycine remt de groei van vele soorten bacteriën, doordat het de eiwitaanmaak binnen de bacterie belemmert. Een bacterie kan zonder eiwitten niet verder groeien. Het wordt gebruikt bij darminfecties. Darminfecties gaan gepaard met koorts, bloed in de ontlasting, hevig braken en waterdunne ontlasting.

Vancomycine
Vancomycine wordt gebruikt bij een ernstige vorm van diarree veroorzaakt door bacteriën. Bijvoorbeeld bij pseudomembraneuze colitis, dat meestal een bijwerking is van gebruik van een ander antibioticum, zoals clindamycine. 

Fidaxomicine
Fidaxomicine wordt gebruikt bij een ernstige vorm van diarree veroorzaakt door de bacterie Clostridium difficile.

Actieve kool
Actieve kool, onder de merknaam Norit, wordt wel gebruikt bij diarree. Er is echter geen gunstig effect van actieve kool bij diarree aangetoond.

Bij de zeer hoge doseringen, die worden gebruikt bij vergiftigingen, heeft het als bijwerking verstopping, maar niet bij de doseringen zoals die worden gebruikt bij diarree.

Methysergide
Diarree kan vele oorzaken hebben. Methysergide wordt alleen gebruikt bij chronische diarree die ontstaat door het carcinoïd-syndroom. Dit is een zeldzame aandoening, waarbij sprake is van een langzaam groeiend gezwel in de darmen. De diarree die hierdoor wordt veroorzaakt kan verminderen door het gebruik van methysergide.

Colestyramine
Colestyramine zorgt ervoor dat vocht beter in het lichaam wordt opgenomen, waardoor de diarree minder wordt. Wanneer de diarree wordt veroorzaakt door bepaalde ziekte van de dunne darm, bestraling of door een operatie waarbij delen van de maag en dunne darm zijn weggehaald, kan de arts colestyramine voorschrijven.

Octreotide
Bij ernstig zieke mensen kan aanhoudende chronische diarree voorkomen. Ook fistels (een soort gangetje in de dunne darm) kunnen bij deze mensen diarree veroorzaken. Octreotide wordt soms gebruikt om diarree te verminderen.

Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Medicijnen bij
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten