Aandoening
Klacht en ziekte : Koortslip
Wat is koortslip

Een koortslip betekent uitslag aan of op de lippen. De officiële naam is herpes labialis. De oorzaak is het zeer besmettelijke herpes simplex virus (HSV). 2 van de 3 mensen dragen dit virus bij zich. Vaak besmetten ouders hun jonge kinderen. Dit gaat dikwijls ongemerkt, maar sommige kleine kinderen worden dan ernstig ziek.

Jonge mensen hebben het vaakst een koortslip. Als ze ouder worden, komt hun koortslip meestal minder vaak terug. Mensen die regelmatig een koortslip hebben, hebben dat gemiddeld 3x per jaar.

Wie besmet is, heeft het virus altijd bij zich, opgesloten in bepaalde zenuwcellen. Van tijd tot tijd wordt het virus actief en gaat dan via de zenuw naar de huid - altijd naar dezelfde plek. Vanaf dat moment is het virus besmettelijk. Er kan dan een koortslip ontstaan.

Uitlokkende factoren
Een koortslip - het actief worden van het virus - kan worden uitgelokt door bijvoorbeeld zonlicht, kou, wind, menstruatie, vermoeidheid, wondjes of koorts (bijvoorbeeld bij griep).

Verschijnselen

  • Het begint met een tintelend, jeukend of branderig gevoel op de grens tussen de lip en de huid eromheen. Veel mensen herkennen dit en weten dan: er is een koortslip op komst. Al in deze fase is een koortslip besmettelijk.
  • Na enkele uren tot dagen ontstaan er pijnlijke blaasjes. Die zijn gevuld met helder vocht. De blaasjes gaan stuk, het vocht gaat eruit en er ontstaat een wondje.
  • Op het wondje komt een korstje, meestal gelig van kleur. Het korstje valt er na een paar dagen af. De huid eronder is gaaf, en het besmettingsgevaar is voorbij.
  • De koortslip geneest dus vanzelf in 7 tot 10 dagen en laat geen littekens na.

Besmetting

  • Vooral het vocht in de blaasjes geeft een groot besmettingsrisico voor anderen - maar ook kun je bij jezelf de besmetting overbrengen: van de mond naar bijvoorbeeld een oog.
  • Een herpesinfectie aan het oog is pijnlijk, ernstig en kan het hoornvlies blijvend beschadigen.
  • Niet iedereen die besmet is met het virus, krijgt een koortslip - waarom is niet bekend. Een koortslip ontstaat maar bij 10-20 procent van de mensen die het virus bij zich dragen. De andere 80-90 procent krijgt geen koortslip, maar kan wel anderen besmetten. Dit komt doordat het virus ongemerkt van tijd tot tijd actief is in de mond of keel. Een goede hygiëne is dus belangrijk, maar verder is hiertegen weinig te doen.
  • Er zijn 2 typen van het herpes simplex virus. Ze kunnen een koortslip veroorzaken, maar ook herpes genitalis: een infectie van de geslachtsorganen. Dat is een seksueel overdraagbare aandoening (SOA).
  • Dit houdt in dat iemand via (orale) seks ook besmet kan worden met deze herpesvirussen.
  • Mensen met een verminderde afweer zijn extra gevoelig voor het herpesvirus: denk aan mensen met aids, mensen die chemotherapie krijgen of een transplantatie hebben ondergaan, maar ook mensen met constitutioneel eczeem.
Hoe kunt u koortslip herkennen?

Wat kunt u zelf doen aan koortslip

Voorkomen
Probeer te voorkomen dat uitlokkende factoren een kans krijgen.

  • Zorg voor voldoende weerstand, dus voor een goede conditie: neem voldoende (nacht)rust, rook niet, eet gezond en neem regelmatig lichaamsbeweging.
  • Bescherm de lippen door ze vet te houden met lippenbalsem of vaseline. Gebruik in de zon een lippenbalsem met UV-filter.

Besmetting tegengaan
Vanaf de eerste tintelingen is de koortslip besmettelijk. Vooral baby`s en jonge kinderen kunnen ernstig ziek worden van een herpesinfectie.

  • Was altijd de handen met zeep voor en na aanraking van de koortslip.
  • Raak anderen zo min mogelijk aan. Kom met de koortslip niet te dicht bij baby`s en jonge kinderen – niet zoenen, niet knuffelen.
  • Vermijd orale seks.
  • Breng oogmake-up niet of heel voorzichtig aan, om een herpesinfectie van het oog te voorkomen.
  • Gebruik handdoeken, washandjes, scheergerei en dergelijke niet samen met iemand anders.
  • Breng een medicijn tegen koortslip alleen aan op de pijnlijke plek of de blaasjes. Smeer het niet uit, want dan kan het virus juist verspreid worden.
Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij koortslip?

Zinksulfaat
Zinksulfaat werkt licht samentrekkend en beschermend. Zinksulfaat verlicht jeuk en pijn. Bovendien zou het de groei van virussen remmen. Het moet gebruikt worden tot de blaasjes zijn ingedroogd.

Zinksulfaat voorkomt niet dat de koortslip later weer terug keert. Het virus blijft dus aanwezig in de gezichtszenuwen. Het branderige tintelende gevoel kunt u tegengaan met zinksulfaat. Het is verkrijgbaar in een gel of vette crème.

Zinkoxide
Zinkoxide werkt licht samentrekkend en beschermend op de huid. Afhankelijk van de basis waarin het is verwerkt, werkt het ook indrogend, jeukstillend of verkoelend. Het moet gebruikt worden tot de blaasjes zijn ingedroogd.

Zinkoxide voorkomt niet dat de koortslip later weer terug keert. Het virus blijft dus aanwezig in de gezichtszenuwen. Het branderige tintelende gevoel kunt u tegengaan met zinkoxide. Het is verkrijgbaar in zalf of smeersel.

Antivirusmedicijnen
Antivirusmedicijnen gebruikt bij een koortslip hebben een klein effect. Met deze medicijnen kunt u proberen de koortslip iets sneller over te laten gaan. Ze voorkomen niet dat de koortslip later weer terugkeert. Ze doden het virus namelijk niet. Het virus blijft dus aanwezig in de gezichtszenuwen. Voorbeelden zijn aciclovir, valaciclovir en penciclovir.

Laatst gewijzigd : 09-12-2014

Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten