Aandoening
Klacht en ziekte : Overgangsklachten
Wat is overgangsklachten

De overgang is een fase in uw leven waarin uw menstruaties onregelmatig worden en uiteindelijk helemaal wegblijven.
De overgang is heel natuurlijk, maar voor veel vrouwen is het een lastige periode.

  • Gemiddeld duurt het vier jaar voor de menstruatie definitief wegblijft. U bent dan in de menopauze.
  • De overgang vindt meestal plaats ergens tussen de leeftijd van 45 en 60 jaar.
  • Op vijftigjarige leeftijd heeft ongeveer de helft van de vrouwen de menopauze bereikt.
  • Vrouwen die roken bereiken de menopauze eerder.

  • De voorraad eicellen in uw eierstokken raakt op tussen de leeftijd van 45 en 60 jaar.
  • Als er geen eitje meer vrijkomt, daalt ook de aanmaak van oestradiol, een vrouwelijk hormoon.
  • De opbouw van uw baarmoederslijmvlies raakt ontregeld. De menstruatie verandert en blijft uiteindelijk weg. 
  • Hoe opvliegers ontstaan is niet precies bekend. 

Hoe kunt u overgangsklachten herkennen?

Typische overgangsverschijnselen zijn:

Menstruatieveranderingen

  • De menstruatie komt onregelmatig, met kortere of langere tussenpozen, en verandert.
  • Uw ongesteldheid kan opeens veel langer of juist korter duren.
  • Het bloedverlies kan zeer hevig zijn of juist veel minder.
  • Verschijnselen die samen kunnen gaan met menstruatie (buikpijn, rugpijn), kunnen voor het eerst optreden, erger of juist minder worden dan u gewend was.

Opvliegers

  • Opvliegers zijn plotselinge, korte, hevige warmte-aanvallen.
  • Uw gezicht, hals en/of borst worden rood.
  • U kunt opeens heftig gaan transpireren. Ook 's nachts kunt u een zweetaanval krijgen.

Vaginale klachten

  • Het slijmvlies aan de binnenkant van de vagina wordt dunner (kwetsbaar) en droger.
  • Vrijen kan daardoor een onaangenaam branderig gevoel geven of pijn doen.

Overgangsverschijnselen kunnen weer andere klachten veroorzaken:

  • Als u veel bloed verliest kan bloedarmoede ontstaan. Bloedarmoede kan onder andere moeheid, duizelingen en hoofdpijn geven.
  • Door het nachtzweten kunt u slecht gaan slapen. Slaapgebrek kan tot vermoeidheid en prikkelbaarheid leiden.
  • Door de onverwachte opvliegers kunt u zich onzeker en angstig voelen. Dit kan leiden tot slapeloosheid en somberheid.
  • Door de vaginale klachten heeft u misschien geen zin in vrijen.
Wat kunt u zelf doen aan overgangsklachten

Adviezen bij menstruatieveranderingen

Het is belangrijk dat u in een goede conditie bent, vooral wanneer u veel bloed verliest omdat de menstruatie vaker komt, heftiger is en/of langer duurt. Zorg voor:

  • Gezonde voeding met voldoende ijzer. IJzerrijke voedingsmiddelen zijn vlees, volkorenproducten, bladgroenten en gedroogde vruchten.
  • Een halfuur per dag actief bewegen, zoals flink wandelen, fietsen, joggen, zwemmen of dansen.
  • Voldoende (nacht-)rust. Ga op tijd naar bed, zorg voor een rustige slaapkamer en neem geen werk mee naar bed.

Adviezen bij opvliegers

  • Draag kleding die vocht goed opneemt en waardoor vocht verdampt: bijvoorbeeld katoen, zijde of wol. Als u meerdere dunne lagen over elkaar draagt, kunt u gemakkelijk iets uit doen.
  • Slaap onder katoenen lakens en (meerdere dunne) wollen dekens in plaats van onder een synthetisch dekbed.
  • Alcohol, warme dranken zoals koffie en thee, en gekruid eten kunnen soms opvliegers uitlokken. Als u dat merkt, kunt u deze vermijden.
  • Bespreek eventuele onzekerheden met een vriendin of maak een afspraak op het spreekuur.

Adviezen bij vaginale droogte

Als u bij het vrijen last heeft van een droge vagina, maak dan duidelijke afspraken met uw partner:

  • Bespreek samen uw lichamelijke veranderingen.
  • Neem veel tijd bij het voorspel, vaak duurt het langer voordat uw vagina vochtig wordt. Het is nu extra belangrijk om aan te geven wat prettig is en wat onprettig of zelfs pijnlijk is. Gebruik zo nodig speeksel of een glijmiddel. Een glijmiddel kunt u zonder recept bij de drogist of apotheek kopen. Breng dit aan rondom de vaginale opening en op de penis (of dildo). De meeste glijmiddelen zijn vrij lang werkzaam. Desgewenst kunt u ze al enige tijd voor het vrijen aanbrengen.
  • Spreek af om ook eens te vrijen zonder geslachtsgemeenschap.
Kijk voor meer informatie over Overgangsklachten op www.thuisarts.nl

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap.
Laatst bijgewerkt : 1 April 2012

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij overgangsklachten?

Vrouwelijke geslachtshormonen
Oestrogeen- en het progestageenhormoon zijn vrouwelijke geslachtshormonen. Zij regelen samen de menstruatiecyclus. De geneesmiddelen met oestrogeenhormonen vullen de verminderde hoeveelheid oestrogenen in het lichaam tijdens de overgang aan.

Overgangsklachten als opvliegers, zweetaanvallen, slaapproblemen, prikkelbaarheid, botontkalking, stemmingswisselingen en het droger worden van de vagina nemen hierdoor af. Deze hormonen worden alleen voorgeschreven als uw klachten ernstig zijn en uw dagelijks functioneren beperken. Het is namelijk bekend dat vrouwen die deze hormonen gebruiken een verhoogd risico op borstkanker hebben. Daarom is het van belang elk half jaar met uw arts de voor- en nadelen van het gebruik te heroverwegen en te kijken of het gebruik van de middelen nog nodig is.

Oestrogeenhormonen kunnen alleen worden gegeven, of in combinatie met progestagenen.

De progestageenhormonen voorkomen dat het baarmoederslijmvlies, onder invloed van de oestrogeenhormonen, bovenmatig gaat groeien.

  • Oestrogeenhormonen, zonder gelijktijdig gebruik van progestageenhormonen, worden voorgeschreven aan vrouwen bij wie de baarmoeder is weggehaald.
    • Voorbeelden van oestrogeenhormonen, niet om in te nemen, zijn estradiol neusspray, estradiol-implantatietablet, estradiol pleisters, estradiol in de vagina en estriol in de vagina.
    • Voorbeelden oestrogeenhormonen om in te nemen, zijn estradiol, estriol en geconjugeerde oestrogenen.
  • Progestageenhormonen worden gegeven aan vrouwen die hun baarmoeder nog hebben en voorkomen dat het baarmoederslijmvlies, onder invloed van de oestrogeen hormonen bovenmatig gaat groeien. Middelen met alleen progestageenhormonen worden bij overgangsklachten gebruikt in combinatie met bovenstaande middelen met alleen oestrogeenhormonen. Voorbeeld en zijn dydrogesteron, medroxyprogesteron, norethisteron en tibolon.
  • De vaste combinatie van oestrogeenhormonen met progestageenhormonen wordt alleen voorgeschreven aan vrouwen die hun baarmoeder nog hebben. De progestageen hormonen in deze preparaten voorkomen dat het baarmoederslijmvlies, onder invloed van de oestrogeenhormonen, bovenmatig gaat groeien. Voorbeelden zijn estradiol met dydrogesteron, estradiol met norethisteron, geconjugeerde oestrogenen met medrogeston, geconjugeerde oestrogenen met medroxyprogesteron en geconjugeerde oestrogenen met norgestrel.

Clonidine
Clonidine heeft verschillende effecten, onder andere op de bloedvaten. Het werkt alleen tegen opvliegers en zweetaanvallen, niet tegen andere overgangsklachten.

Antidepressiva (paroxetine en venlafaxine)
Antidepressiva werken alleen tegen de opvliegers en zweetaanvallen en niet tegen andere overgangsklachten. Ze verminderen de ernst en de frequentie van de opvliegers.


De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Het onderdeel over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt, is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Medicijnen bij
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten