Aandoening
Klacht en ziekte : Voorkomen van zwangerschap
Wat is voorkomen van zwangerschap

Zwanger worden
Bij de vrouw komt ongeveer tien dagen na het begin van de menstruatie een eicel vrij in de eileider. Dat heet eisprong. De eicel kan maar gedurende 8 uur bevrucht worden. Na enkele dagen komt de eicel in de baarmoeder. Als de eicel bevrucht is, nestelt die zich in in het baarmoederslijmvlies en ontwikkelt zich tot een baby. Als de eicel niet bevrucht is, worden de eicel en het baarmoederslijmvlies afgestoten. Dit heet de menstruatie.

De man produceert elke dag nieuwe zaadcellen. Zaadcellen in de vagina komen via de baarmoeder in de eileiders. Daar kunnen ze maximaal vier dagen blijven leven. Als er in die periode een eicel vrijkomt, kan een van de zaadcellen de eicel bevruchten. Als de bevruchte eicel zich daarna succesvol innestelt in het baarmoederslijmvlies is de zwangerschap begonnen.

Een zwangerschap is te voorkómen door:

  • te voorkomen dat er een eisprong plaatsvindt (pil, prikpil);
  • te voorkomen dat de zaadcellen een eicel kunnen bevruchten (condoom, sterilisatie);
  • te voorkomen dat een innesteling plaatsvindt (spiraaltje, morning-afterpil).

De anticonceptiepil (kortweg 'de pil') en de prikpil zorgen ervoor dat er geen eisprong plaatsvindt. Een condoom of een pessarium zorgt ervoor dat de zaadcellen niet de baarmoeder of eileiders kunnen bereiken.

Sterilisatie is een operatie waarna (bij de vrouw) de zaadcellen geen eicel meer kunnen bevruchten of (bij de man) het zaad geen zaadcellen meer bevat. Een sterilisatie is een definitieve ingreep.

Een spiraaltje en de morning-afterpil maken het baarmoederslijmvlies ongeschikt voor de innesteling van een bevruchte eicel.

Een zwangerschap wordt níet voorkomen door:

  • vlak voor het klaarkomen de penis terug te trekken uit de vagina;
  • periodieke onthouding (dit is niet vrijen rond de vermoedelijke dag van de eisprong);
  • het gebruik van zaaddodende middelen zónder condoom of pessarium.

Klik hier voor meer informatie in de patiëntenbrieven van het Nederlands Huisartsen Genootschap over anticonceptie.

Welke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt bij voorkomen van zwangerschap?

Anticonceptiepil
De combinatie-anticonceptiepil bevat oestrogeen- en progestageenhormonen die ervoor zorgen dat de eisprong wordt geremd en er geen eicel vrijkomt tijdens de cyclus. Bovendien maken ze de slijmprop in de baarmoederhals moeilijk doordringbaar voor zaadcellen. Ook de binnenkant van de baarmoeder wordt minder geschikt voor innestelen van een eventueel bevruchte eicel. Hierdoor wordt een mogelijke bevruchting voorkomen. Er zijn verschillende soorten.

Eenfasecombinatiepil
Bij de eenfasepil hebben alle tabletten of dragees gedurende de hele strip dezelfde samenstelling oestrogeen en progestageen. Na het einde van de strip volgt er een stopweek, waarin u geen pil slikt en waarin u een bloeding krijgt.
Eenfasepillen worden onderverdeeld in lichte en zware pillen. De lichte pillen bevatten minder oestrogeenhormonen en hebben hierdoor meestal minder bijwerkingen.

  • Zeer lichte sub-30-pil: bevat 20 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Lovette en Mercilon.
  • Lichte sub-50-pil: bevat 30-37.5 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Cilest, Femodeen, Minulet, Marvelon, Microgynon 30, Stediril 30, Ministat, Modicon, Neocon en Yasmin.
    Diane-35 valt ook onder deze groep. Maar Diane-35 is niet bedoeld als anticonceptiepil. Want Diane-35 geeft een hoger risico op trombose dan andere anticonceptiepillen. Het mag alleen gebruikt worden tegen zware vormen van acne en overmatige haargroei.
  • Zware 50-pil: bevat 50 microgram oestrogeen. Voorbeeld is Microgynon 50.

Een andere indeling van de verschillende pillen is te maken naar de volgorde waarin ze zijn ontwikkeld. De zware 50-pillen zijn het eerst ontwikkeld en vallen hierdoor in de eerste generatie. De pillen van de tweede en derde generatie bevatten minder dan 50 microgram oestrogenen. De pillen van de derde generatie bevatten andere progestagenen dan de pillen van de eerste en tweede generatie.

De pillen van de derde generatie zijn de laatste jaren veel in het nieuws geweest, omdat ze een iets grotere kans op trombose geven dan de pillen van de tweede generatie.

Eenfasecombinatiepil met placebo
Er zijn een paar anticonceptiepillen op de markt waarbij u eerst 24 dagen lang de pil slikt en vervolgens 4 dagen een pil met een andere kleur. Deze laatste 4 pillen bevatten geen werkzame stof (placebopil). In de periode dat u de placebopillen slikt, krijgt u een bloeding. Daarna volgt er geen stopweek, maar gaat u meteen door met de volgende strip.

Voorbeelden zijn Yaz en Zoely. 

Driefasencombinatiepil
Bij de driefasenpil hebben de pillen in de strip drie verschillende samenstellingen, herkenbaar aan de kleur. Door de wisselende samenstelling van de driefasenpil wordt de natuurlijke verandering van de hormonen tijdens een cyclus nagebootst.

De hoeveelheid progestageen wordt verhoogd bij overgang van de eerste naar de tweede fase en van de tweede naar de derde fase. De hoeveelheid oestrogeen is in de tweede fase verhoogd of is in alle fasen dezelfde. Na het einde van de strip volgt er een stopweek, waarin u geen pil slikt en waarin u een bloeding krijgt.

Voorbeelden zijn Trigynon, Trinordiol en TriNovum.

Meerfasen combinatiepil met placebo
Er is een anticonceptiepil op de markt die in totaal 5 verschillende kleuren pillen bevat: de eerste 4 kleuren pillen van de strip bevatten werkzame stof in verschillende samenstellingen en de vijfde kleur bevat geen werkzame stof (placebopil). In de periode dat u de placebopillen slikt, krijgt u een bloeding. Daarna volgt er geen stopweek, maar gaat u meteen door met de volgende strip.

Voorbeeld is Qlaira. 

Minipil
De minipil bevat alleen progestageen en wordt elke dag zonder stopweek geslikt. De minipil bevat, in tegenstelling tot de overige anticonceptiepillen (combinatiepillen), geen oestrogeenhormoon. De minipil is iets minder betrouwbaar dan de gewone combinatiepillen. Daarom is het belangrijk de minipil elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip in te nemen. Voorbeeld is Cerazette.

Prikpil
De prikpil bevat alleen progestageen en wordt elke twaalf weken als injectie in de bilspier, of soms de bovenarm, toegediend.

Voorbeeld is Depo-Provera.

Spiraaltje
Een spiraaltje wordt in de baarmoeder ingebracht en bevat alleen progestageen. Dit progestageen wordt gedurende vijf jaar langzaam afgegeven. Na vijf jaar jaar moet een nieuw implantaat worden ingebracht.

Voorbeeld is Mirena.

Implantaat
Een staafvormig implantaat wordt onder de huid aan de binnenzijde van de bovenarm ingebracht en bevat alleen progestageen. Dit progestageen wordt gedurende drie jaar langzaam afgegeven. Na drie jaar moet een nieuw implantaat worden ingebracht.

Voorbeeld is Implanon.

Vaginale ring
De vaginale ring bevat zowel oestrogeen als progestageen hormonen. Hij moet drie weken blijven zitten, waarna in de week zonder de ring een onttrekkingsbloeding optreedt.

Voorbeeld is Nuvaring.

Pleister
De anticonceptie pleister bevat zowel oestrogeen als progestageen hormonen. De pleister moet men wekelijks vervangen gedurende drie weken, waarna in een week zonder de pleister een onttrekkingsbloeding optreedt. Voorbeeld is Evra.

Morning-afterpil
Zie hiervoor de tekst Noodanticonceptie.


De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Het onderdeel over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt, is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Medicijnen bij
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten