Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?
Midazolam behoort tot de benzodiazepinen. Het werkt rustgevend, spierontspannend, vermindert angstgevoelens en beïnvloedt de overdracht van elektrische prikkels in de hersenen.

Artsen schrijven het voor bij slapeloosheid, onrust en aanvallen van epilepsie.



Slapeloosheid

Verschijnselen
Van slapeloosheid wordt gesproken als iemand al enige tijd slecht slaapt én daardoor overdag niet goed functioneert. Slaapproblemen komen vaak voort uit spanningen of zorgen. Maar ook lichamelijke klachten als pijn of jeuk kunnen slapeloosheid veroorzaken.

Behandeling
Als u met slaapklachten bij uw arts komt, zal de arts meestal niet meteen een slaapmiddel voorschrijven. De arts zal eerst proberen om de oorzaak van de slaapklachten te verhelpen. Bijvoorbeeld met een pijnstiller als u last heeft van pijn. Of met rustgevende adviezen als u vooral door piekeren wakker blijft liggen. Enkele van deze adviezen zijn.

• Ga overdag of vroeg in de avond sporten.
• Doe een uur voor het slapen iets ontspannends.
• Doe geen dutjes overdag.
• Houd een vast ritme aan in de tijd dat u naar bed gaat en opstaat.
• Neem geen koffie 's avonds.
• Neem geen alcohol om in te slapen.
• Neem twee tot drie uur voor het naar bed gaan geen vast voedsel.
• Zorg voor een rustige, koele slaapkamer en een lekker bed.
• Gebruik de slaapkamer alleen om te slapen of te vrijen.
• Als u na een kwartier nog niet slaapt, sta dan op en ga in een andere kamer iets anders doen. Ga pas weer naar bed als u moe bent.
• Bedenk dat niet slapen geen ramp is. Hoe meer u zich verzet tegen niet slapen, hoe erger het wordt.

Als deze maatregelen bij u niet helpen of niet mogelijk zijn, kan de arts gedurende enkele dagen dit medicijn voorschrijven.

Werking
Midazolam werkt spierontspannend, rustgevend en maakt suf. Het bevordert zo dat u in slaap valt.

Dit medicijn is vooral geschikt als u moeite heeft met inslapen. Dus niet als u verwacht vaak gedurende de nacht wakker te worden.

Effect
Meestal binnen een half uur na inname wordt u slaperig en rustig. Zorg er daarom voor dat u thuis bent, geen ingewikkelde klussen meer moet doen en uw bed makkelijk kunt bereiken. De werking houdt meestal twee tot vier uur aan.

Dit slaapmiddel werkt alleen goed als u het af en toe gebruikt. Bijvoorbeeld om de drie dagen. Bij dagelijks gebruik neemt de werking af omdat uw lichaam aan het effect went.

Toepassing bij ernstig zieke mensen
Midazolam wordt ook gebruikt bij mensen die ernstig ziek zijn of op sterven liggen. Het wordt gegeven als zij zeer angstig, onrustig of verward zijn of veel pijn hebben.

Door dit medicijn worden zij kunstmatig in slaap gehouden. Door de korte werkingsduur van dit medicijn is het ook mogelijk tussentijds snel weer wakker te worden. Ook is het mogelijk dat mensen de hele nacht slapen en overdag een paar uur wakker zijn. 

Dit medicijn wordt dan meestal toegediend via een infuus of injectie.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij slapeloosheid.

Onrust

Bij onderzoeken of kleine ingrepen
Medische onderzoeken of kleine medische ingrepen kunnen soms zo onaangenaam zijn dat u er zeer onrustig onder bent. Dat bemoeilijkt de ingreep en verhoogt de pijn en het ongemak.

Met dit medicijn kunt u een onderzoek of ingreep meer ontspannen ondergaan. Dit medicijn werkt bovendien spierverslappend wat een bijkomend voordeel is bij bepaalde ingrepen. Bijvoorbeeld als een slang moet worden ingebracht bij een endoscopie.

Het werkt binnen een half uur als u het inneemt. De injectie werkt binnen tien minuten. De werking houdt meestal twee tot vier uur aan.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij onrust.

Epilepsie

Verschijnselen
Epilepsie (vallende ziekte) is een aandoening van de hersenen waarbij een soort kortsluiting in de hersenen ontstaat. Dit gebeurt in aanvallen. De hersenen zijn dan even ontregeld, met bijvoorbeeld spiertrekkingen of bewusteloosheid als gevolg.

Oorzaak
Epilepsie kan allerlei oorzaken hebben, bijvoorbeeld zuurstofgebrek tijdens de geboorte, een hersenvliesontsteking, een ongeval, een beroerte en (zelden) een hersentumor. Meestal is de oorzaak echter onbekend en is er sprake van aanleg. De ziekte kan op elke leeftijd ontstaan maar begint meestal op de kinderleeftijd.

Behandeling
Als een epilepsie-aanval langer duur dan tien minuten, moet hij snel gestopt worden. Meestal wordt dat gedaan met een klysma met diazepam. Men gebruikt midazolam als diazepam niet mogelijk is. Midazolam kan worden toegediend als injectie of als klysma.

Midazolam beïnvloedt prikkels in de hersenen die epileptische aanvallen kunnen oproepen.

Midazolam in injectie werkt binnen enkele minuten. De werking houdt twee tot vier uur aan.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij epilepsie.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven, ook de volgende dag.

De belangrijkste bijwerkingen zijn slaperigheid, sufheid, vermoeidheid, verminderde coördinatie, spierzwakte, trager denken, afname gevoelens, maagdarmstoornissen, hoofdpijn, duizeligheid, zweten, hartkloppingen, droge ogen, huiduitslag, jeuk en afhankelijkheid.

Regelmatig, zelden ook nog de volgende dag

• Slaperigheid, sufheid en vermoeidheid. Hierdoor zijn uw reactie- en concentratievermogen verminderd, waardoor u een grote kans heeft op ongelukken. U heeft bijvoorbeeld meer kans te vallen als u 's nachts uit bed moet om naar het toilet te gaan. Ongelukken kunnen bijvoorbeeld ook plaatsvinden: in het verkeer, bij het beklimmen van een ladder, bedienen van apparaten of bij bewakings- en controlewerkzaamheden.

Soms, zelden ook nog de volgende middag bij gebruik als slaapmiddel

• Verminderde coördinatie. Hierdoor kunt u onhandig zijn in uw bewegingen en moeite hebben duidelijk te spreken (te articuleren).
• Spierzwakte, krachteloos gevoel in spieren. Deze bijwerking kan de volgende andere klachten veroorzaken.
  Wazig zien of dubbelzien, door een tijdelijk effect op de oogspieren.
  Incontinentie voor urine of juist moeilijk kunnen plassen. Deze bijwerkingen ontstaan door onvoldoende beheersing van de blaasspier.
  Snurken door verslapping van de huig. Heeft u tijdens uw slaap wel eens last heeft dat uw adem korte tijd stilvalt (slaapapneu)? U kunt hier door dit medicijn meer last van krijgen. Neem contact op met uw arts als u dat merkt.
  Vallen, vooral doordat dit medicijn ook de coördinatie vermindert. Vooral ouderen en mensen met spierziekten hebben hier kans op.
  Mensen met myasthenia gravis (een ernstige spierziekte) kunnen meer last krijgen van deze ziekte. Raadpleeg uw arts bij verergering van de klachten (zoals algemene spierzwakte, dubbelzien, dichtvallende oogleden, moeite met slikken, kauwen of ademhalen).
• Trager denken, geheugenproblemen, moeilijker kunnen concentreren, minder alert zijn, verwardheid. Deze klachten kunnen toenemen als u dit medicijn langere tijd gebruikt.
• Afname gevoelens: dit middel vlakt niet alleen emoties zoals angst en spanning af, maar ook positieve, zoals blijdschap en tevredenheid. Ook uw betrokkenheid bij en inlevingsvermogen in anderen kan verminderen.

Zelden

• Maagdarmstoornissen, zoals misselijkheid, verstopping en diarree, droge mond of juist extra speekselvorming, en problemen met slikken. Veranderde eetlust: meer of juist minder trek. Hierdoor ook veranderingen in het lichaamsgewicht.
• Hoofdpijn en duizeligheid. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal na enige tijd als u gewend bent geraakt aan het medicijn.
• Geheugenverlies van gebeurtenissen die plaatsvinden tijdens gebruik van dit medicijn. Bijvoorbeeld gebeurtenissen in de nacht of vlak na toediening.
• Zweten en hartkloppingen.
• Droge ogen. Vooral mensen met contactlenzen kunnen last krijgen van droge ogen.
• Huiduitslag en jeuk. Meestal is dit onschuldig, maar (zeer zelden) kunnen de verschijnselen ernstig zijn. Raadpleeg uw arts als de uitslag er ongewoon uitziet, als u er last van heeft, of als u ook koorts of blaren krijgt.
• Afhankelijkheid. U kunt last krijgen van ontwenningsverschijnselen als u stopt met het gebruik. Bij kortdurend gebruik is de kans hierop zeer klein. Bouw daarom altijd geleidelijk af als u dit medicijn meerdere dagen achter elkaar heeft gebruikt.
• Verminderde werkzaamheid als u dit medicijn gedurende meer dan twee weken iedere dag gebruikt. Het medicijn werkt dan niet meer of werkt minder goed om te slapen. Gebruik dit medicijn daarom alleen af en toe of voor periodes van maximaal twee weken. 

Zeer zelden

• Nachtmerries, meestal in de vroege ochtend.
• Onrust en prikkelbaarheid. Dus tegenovergestelde verschijnselen dan u van dit medicijn zou verwachten. Ook kunnen waandenkbeelden en hallucinaties voorkomen. Vooral kinderen en ouderen zijn gevoelig voor deze bijwerkingen. Raadpleeg bij deze verschijnselen de arts. Mogelijk is een lagere dosering of een ander middel nodig.
• Depressieve gevoelens kunnen aan het licht komen.
• Minder zin in seks.
• Bij de injecties: ademhalingsproblemen. De arts zal daar op letten tijdens de behandeling.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart, waar u zich zorgen over maakt.

Hoe moet ik dit medicijn gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Wanneer?

Slapeloosheid
Neem het medicijn ongeveer een halfuur voor u wilt gaan slapen in. Neem het alleen als u na inname minstens zeven uur de tijd heeft om te slapen. Als u voor die tijd wakker moet worden zult u nog te veel last van de versuffende werking hebben.

Medische ingrepen of onderzoeken
Uw arts heeft aangegeven hoeveel tijd van te voren u dit medicijn moet innemen. Bji de tabletten is dat vaak een half uur voorafgaand aan de ingreep of het onderzoek. Een injectie werkt binnen vijf minuten.

Hoe lang?

Slapeloosheid
Als u dit middel af en toe eens gebruikt kan het u goed helpen met slapen. Gebruikt u het bijna elke nacht, dan is het effect na enkele weken weg. Gebruik het daarom alleen in bijzondere situaties. Bij dagelijks gebruik gedurende enkele dagen, heeft u kans op 'ontwenningsslapeloosheid'. Uw lichaam verwacht het effect van dit medicijn om in slaap te vallen. Gebruik het daarom alleen af en toe en nooit meer dan enkele dagen achter elkaar. Gebruik het in elk geval niet langer dan twee weken achter elkaar.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Slapeloosheid
Kunt u 's nachts niet slapen en wilt u alsnog een slaapmiddel innemen? Dit kan, maar houd er rekening mee dat het slaapmiddel enkele uren blijft werken. Als u eerder moet opstaan, kunt u moeilijk wakker worden en heeft u later een verminderd reactievermogen.

Als ik dit medicijn gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Sommige medicijnen hebben een invloed op de rijvaardigheid. Het is dan strafbaar om aan het verkeer deel te nemen. Als u onder invloed bij een ongeval betrokken raakt, kunt u aansprakelijk worden gesteld. Of dit medicijn de rijvaardigheid beïnvloedt, leest u hieronder.

Dit medicijn vermindert uw reactietijd en maakt u onhandig. Bijvoorbeeld tijdens sturen, schakelen en remmen. Dit komt door de bijwerkingen, zoals sufheid, verminderde coördinatie, spierzwakte, slaperigheid, trager denken en wazig zien.

De invloed van dit medicijn op uw rijvaardigheid is groter dan na het drinken van vier standaardglazen alcoholische drank. Vier glazen alcoholische drank veroorzaken een hoeveelheid alcohol in het bloed groter dan 0.8 promille (‰). Bij meer dan 0.5 ‰ (ongeveer twee standaardglazen alcoholische drank) mag u volgens de wet niet meer autorijden.

Of u mag autorijden, hangt af van de dosis en van de tijd die is verstreken na de laatste inname.

• Bij eenmalig gebruik van 15 mg of minder. Rijd pas weer auto vanaf acht uur na de laatste inname. Als u het 's avonds om elf uur hebt ingenomen, dus pas om zeven uur 's ochtends. Op dat moment heeft dit medicijn meestal geen invloed meer op de rijvaardigheid. Iedereen reageert echter anders.
• Bij eenmalig gebruik van méér dan 15 mg. Rijd pas weer auto vanaf 24 uur na de laatste inname. Op dat moment heeft dit medicijn meestal geen invloed meer op de rijvaardigheid. Iedereen reageert echter anders.

Meent u dat u de volgende dag kunt autorijden? Vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt. Deze persoon kan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.

Tips voor als u de volgende dag gaat autorijden

• Rijd niet als u onscherp ziet.
• Rijd niet als u zich suf voelt. Bijvoorbeeld als u: zich moeilijk kunt concentreren, trager reageert, met moeite wakker kunt blijven of als u zich niet herinnert langs welke route u bent gereden.
• Drink geen alcohol als u gaat rijden. Alcohol versterkt de eventueel nog aanwezige versuffende bijwerking van dit middel in belangrijke mate.
• Rijd niet langer dan één uur achter elkaar, ook al voelt u zich goed.
• Rijd niet ’s nachts of bij slecht weer.

alcohol drinken?
Beperk het gebruik van alcohol en drink het liever niet. Door dit medicijn reageert u veel sterker op alcohol dan u gewend bent. Bovendien versterkt alcohol de bijwerkingen van dit medicijn, zoals sufheid en een verminderde coördinatie.

alles eten?
Wanneer u fabrieksmatig grapefruitsap drinkt tijdens het gebruik van midazolam, heeft u extra kans op bijwerkingen. U kunt wel grapefruitsap drinken, maar let daarbij op bijwerkingen.

Als u veel last krijgt van bijwerkingen die u niet eerder heeft gehad, moet u contact opnemen met uw arts of apotheker. Voor meer informatie kunt u hier de folder downloaden.

(Het sap van) een verse grapefruit kunt u wel gebruiken. In een glas fabrieksmatig grapefruitsap zitten namelijk veel grapefruits. U moet waarschijnlijk heel veel verse grapefruits eten, voordat er bijwerkingen ontstaan.

Heeft dit medicijn een wisselwerking met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

Andere medicijnen die het reactievermogen verminderen. Bij deze medicijnen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op het reactievermogen en coördinatievermogen versterken elkaar. Dan kan midazolam nog langer dan drie dagen doorwerken. U kunt dan bijvoorbeeld nog langer geen autorijden.

Door de volgende medicijnen kan de hoeveelheid midazolam in het bloed stijgen. Hierdoor zijn de werking en de bijwerkingen, zoals sufheid, sterker. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen. Misschien kan deze u een medicijn voorschrijven dat deze wisselwerking niet heeft.

• De antidepressiva fluoxetine en fluvoxamine.
• De medicijnen bij hart- en vaatziekten verapamil en diltiazem.
• De antibiotica erytromycine en claritromycine.
• De medicijnen tegen schimmelinfecties itraconazol, ketoconazol, fluconazol, posaconazol en voriconazol.
• Het maagmiddel cimetidine.
• Medicijnen gebruikt bij hiv-infectie: atazanavir, darunavir , fosamprenavir, indinavir, lopinavir, nelfinavir, ritonavir, saquinavir en tipranavir.

De volgende medicijnen verminderen de werking van midazolam. Uw arts zal hiermee rekening moeten houden bij het bepalen van de dosering. Misschien kan de arts u een medicijn voorschrijven dat deze wisselwerking niet heeft.

• De medicijnen tegen epilepsie  fenytoïne, carbamazepine, barbituraten zoals fenobarbital, primidon. Sommige van deze medicijnen worden ook gebruikt bij zenuwpijn of manische depressiviteit.
• De medicijnen tegen tuberculose rifabutine en rifampicine.
• Het middel tegen kanker, aminoglutethimide.
• Medicijnen die sint-janskruid bevatten. Dit heet ook wel hypericum en is zonder recept verkrijgbaar.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Kan ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Meld het aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent of dit binnenkort wilt worden. Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is onvoldoende bekend om zeker te weten of het veilig is. Weeg daarom samen met uw arts de ernst van uw aandoening af tegen het risico voor het kind.

Slik dit medicijn NIET vanaf de achtste maand van de zwangerschap. Bij gebruik na de achtste maand kan uw kind na de geboorte zo versuft en slap zijn dat het moeite heeft adem te halen. Bovendien kunnen bij de baby ontwenningsverschijnselen ontstaan.

Eenmalig gebruik tijdens een epilepsie-aanval is wel mogelijk. Overleg hierover met uw arts.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Dit medicijn komt in de moedermelk. Het kan dan bijwerkingen bij het kind geven. Mogelijk kan uw arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven dat u wel veilig kunt gebruiken.

Kan ik zomaar met dit medicijn stoppen?

Als u dit middel slechts enkele dagen achter elkaar heeft gebruikt, kunt u in één keer stoppen. Er treden dan over het algemeen geen ontwenningsverschijnselen op.

Heeft u dit slaapmiddel meerdere dagen achter elkaar gebruikt, en gebruikt u het dan opeens niet meer? Dan heeft u kans op 'ontwenningsslapeloosheid'. Uw lichaam verwacht het effect van het slaapmiddel om in slaap te vallen. In het begin gaat het slapen daardoor weer moeilijker. Gebruik het daarom alleen af en toe en nooit meer dan enkele dagen achter elkaar. Heeft u het wel langere tijd gebruikt? Bouw de dosering dan langzaam af. 

Recept nodig en welke toedieningsvormen?
Midazolam is sinds 1982 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Dormicum en als het merkloze Midazolam in tabletten.

Klik hier voor meer informatie over : Dormicum, Midazolam

Laatst gewijzigd: 13-7-2009

Deze tekst is opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.