Medicijn

Medicijn: Azathioprine

print
Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?

Azathioprine
De werkzame stof in Azathioprine is azathioprine.



Azathioprine onderdrukt afweerreacties van het lichaam.

Artsen schrijven het voor bij verschillende aandoeningen, zoals het onderdrukken van afweerreacties na een transplantatie, reumatoïde artritis, ziekte van Crohn, lupus erythematodes (LE), chronische huidziekten, bloedstollingsziekten, bloedarmoede, chronische bloedziekten en een bepaalde vorm van chronische leverontsteking.

In enkele gevallen schrijft een arts azathioprine ook voor bij zeer ernstige vormen van eczeem.





Voorkomen van afweerreacties

Bij orgaantransplantaties is de afweer van het lichaam tegen de orgaancellen van de donor de meest beruchte complicatie. Het immuunsysteem ziet deze cellen als `vreemd` en probeert ze op te ruimen, net zoals het bacteriën en virussen opruimt. Dit heeft tot gevolg dat het getransplanteerde orgaan wordt afgestoten. Om dit te voorkomen, schrijven artsen geneesmiddelen voor die de lichaamseigen afweer onderdrukken. Deze moeten dan langdurig worden gebruikt.

Behandeling
Na een transplantatie is er meestal een groot aantal geneesmiddelen nodig om het getransplanteerde orgaan in goede conditie te houden.

De meest gebruikte geneesmiddelen om de afweer te onderdrukken zijn ciclosporine (Neoral, Sandimmune), tacrolimus (Prograft) en sirolimus (Rapamune), mycofenolaatmofetil (Cellcept) en azathioprine. Ze worden vaak gecombineerd met corticosteroïden.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij voorkomen van afweerreacties.

Reumatoïde artritis

Verschijnselen
Reumatoïde artritis is een ontsteking van de gewrichten. Het geeft pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld de handen, polsen, enkels of voeten. Meestal zijn de verschijnselen zowel links als rechts in dezelfde gewrichten aanwezig. Door de ontsteking wordt het gewricht dik en gevoelig, soms ook warm. Op den duur raken de gewrichten beschadigd.

Werking
Azathioprine onderdrukt de afweer en remt ontstekingen. Hierdoor wordt de reumatoïde artritis afgeremd. Het vermindert de gewrichtsontsteking op de lange termijn. Daarom hoort azathioprine tot de zogenaamde DMARD`s: Disease Modifying Antirheumatic Drugs. Dit zijn reumabestrijdende middelen. Ze hebben geen direct effect op de pijn en kunnen de ziekte ook niet genezen, maar ze kunnen de ziekte wel rustiger maken, waardoor klachten als pijn, stijfheid en zwelling na enige tijd kunnen afnemen.

DMARD`s worden gebruikt om bij reuma de gewrichtsontsteking op de lange termijn te verminderen.

Artsen schrijven azathioprine in verband met de bijwerkingen pas voor als andere DMARD`s, zoals methotrexaat, onvoldoende effect hebben.

Effect
Net als de andere DMARD`s werkt azathioprine niet meteen. De werking is meestal binnen twee tot vier maanden merkbaar.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij reumatoïde artritis.

Ziekte van Crohn

Verschijnselen
Bij de ziekte van Crohn zijn delen van de darm chronisch ontstoken, zonder dat er sprake is van een infectie. Dit veroorzaakt buikpijn, koorts, diarree, moeheid en gewichtsverlies. De ziekte van Crohn is een chronische aandoening waarbij periodes met weinig klachten worden afgewisseld met periodes waarin de ziekte opvlamt.

Oorzaak
De ontsteking dringt diep door tot de spierlagen van de darmen. Meestal is het laatste deel van de dunne darm en het eerste deel van de dikke darm aangedaan. Door de chronische ontsteking ontstaan verdikkingen in de darm, waar de ontlasting moeilijk langs kan. Ook ontstaan fistels (een soort gangetjes) van de darm naar andere organen, zoals de blaas, de vagina en tussen delen van de darm onderling.

Behandeling
Het is belangrijk de ontstekingen zo veel mogelijk te voorkomen en als ze wel optreden te remmen, zodat de buikpijn afneemt en er geen verdikkingen of fistels ontstaan. De ziekte van Crohn wordt in eerste instantie meestal behandeld met 5-ASA-medicijnen, zoals mesalazine of sulfasalazine. In tweede instantie schrijven artsen bijnierschorshormonen (corticosteroïden) voor in klysma`s of als tabletten om in te nemen. Indien deze medicijnen niet voldoende helpen kan de arts azathioprine voorschrijven. Meestal moeten daarnaast dan ook corticosteroïden gebruikt worden.

Effect
Azathioprine remt de ontsteking. Hierdoor verminderen de klachten, zoals diarree en buikpijn. Azathioprine begint bij de ziekte van Crohn niet direct het werken. Het duurt ongeveer twee maanden voordat het effect merkbaar is.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij ziekte van crohn.

Lupus Erythematodes (LE)

Verschijnselen
Lupus erythematodes, ook wel LE genoemd, is een chronische ontsteking van de huid. Behalve de huid kunnen ook gewrichten, nieren, longen en andere organen ontstoken zijn. Dan noemt men het wel systemische LE of SLE. De ziekte komt in aanvallen, maar kent ook rustige periodes.

Een aanval lijkt op een ernstige griepperiode met koorts, spier- en gewrichtspijn en vermoeidheid. Verder komen er meestal huidafwijkingen voor, zoals rode vlekken in het gezicht en verschillende soorten huiduitslag.

Werking
Azathioprine onderdrukt de ontstekingsverschijnselen bij SLE. Meestal gebruikt u het tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken, samen met corticosteroïden. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij lupus erythematodes (le).

Overige huidaandoeningen

Behalve bij lupus erythematodes (LE) schrijven artsen azathioprine ook wel voor bij andere chronische huidziekten met ontstekingen. Bijvoorbeeld bij pemphigus vulgaris, een huidaandoening waarbij de huid en slijmvliezen met blaasjes en blaren overdekt raken. En bij dermatomyositis en polymyositis, een ziekte waarbij de huid en onderliggende spieren zijn ontstoken en waarvan de verschijnselen huiduitslag en spierzwakte of spierpijn zijn.

Werking
Azathioprine onderdrukt de ontstekingsverschijnselen bij deze huidziekten. Meestal gebruikt u het tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken, samen met corticosteroïden. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij overige huidaandoeningen.

Bloedstollingsziekten

In zeldzame gevallen breekt het lichaam bepaalde bloedcellen af door een foutieve afweerreactie. Als de bloedplaatjes worden afgebroken, noemt men het idiopatische trombocytopenische purpura (ITP). Bij deze ziekte ontstaan `purperen` bloeduitstortingen in de huid en slijmvliezen, doordat de bloedstolling is verstoord.

Werking
Azathioprine onderdrukt de afweerreactie die de oorzaak is van deze bloedziekten. Meestal gebruikt u het, samen met corticosteroïden, tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij bloedstollingsziekten.

Bloedarmoede

In zeldzame gevallen breekt het lichaam bepaalde bloedcellen af door een foutieve afweerreactie. Als de rode bloedcellen worden afgebroken, heet het hemolytische anemie. Hierbij ontstaat de extreme vermoeidheid die men bloedarmoede noemt.

Werking
Azathioprine onderdrukt de afweerreactie die de oorzaak is van deze bloedziekte. Meestal gebruikt u het - samen met corticosteroïden - tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij bloedarmoede.

Ernstige leverziekte

In zeldzame gevallen kan er een leverziekte ontstaan die het gevolg is van een foutieve afweerreactie tegen de levercellen zelf. Deze chronische hepatitis (leverontsteking) kan geelzucht, extreme moeheid, buikpijn, jeuk en een opgeblazen buik veroorzaken.

Werking
Azathioprine onderdrukt de afweerreactie die de oorzaak is van deze leverontsteking. Het wordt meestal samen met corticosteroïd-hormonen voorgeschreven.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij ernstige leverziekte.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?vraagteken.gif
Uitleg frequenties:

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Venster sluiten

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms

  • Bloedafwijkingen. Dit middel onderdrukt het beenmerg, waar de voorlopers van nieuwe bloedcellen worden gemaakt. Met name bij hoge dosering zal er een tekort aan bepaalde bloedcellen ontstaan. Het gevolg is bloedarmoede, meer kans op bloedingen en een verminderde afweer. Dit kan na enkele weken ontstaan. Het bloed wordt daarom regelmatig gecontroleerd. Mochten er afwijkingen zijn in het bloed, dan wordt tijdelijk gestopt met azathioprine of de dosis verlaagd. Hierdoor verdwijnt deze bijwerking weer. Krijgt u last van erge keelpijn in combinatie met koorts, regelmatig een bloedneus en snel blauwe plekken, neem dan direct contact op met uw arts.

Zelden

  • Misselijkheid. Door de tabletten kort na het eten in te nemen, heeft u hier minder last van.

Zeer zelden

  • Dit middel kan soms de diarree bij mensen met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa verergeren. Raadpleeg dan uw arts.
  • Verminderde leverwerking, zeer zelden overgaand in leverbeschadiging. De arts zal regelmatig de leverfunctie controleren. Merkt u een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid, waarschuw dan een arts. Na verlaging van de dosering of na stoppen verdwijnt deze bijwerking weer. Bij niertransplantatiepatiënten kan in zeer zeldzame gevallen een ernstige leveraandoening ontstaan, waarbij de doorbloeding van de lever vermindert. Het gebruik moet dan direct gestopt.
  • Verhoogde kans op infecties, bijvoorbeeld van de luchtwegen, zoals verkoudheid en hoesten. Dit komt doordat azathioprine de lichaamseigen afweer vermindert en een remmende werking heeft op de productie van nieuwe bloedcellen. De witte bloedcellen zijn namelijk belangrijk voor de afweer. 
  • Allergische reacties met onder andere jeuk of galbulten, huiduitslag, griepachtige verschijnselen, koorts, rillingen, spierpijn, benauwdheid of flauwvallen. Stop dan het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag dit middel in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor azathioprine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
  • Haaruitval. Meestal verdwijnt deze bijwerking vanzelf bij voortgezet gebruik.
  • Ontsteking van de alvleesklier, bij niertransplantatiepatiënten en mensen met de ziekte van Crohn. Bij plotselinge hevige pijn in bovenbuik, moet u direct een arts waarschuwen.
  • Verhoogde kans op tumoren in de lymfeklieren of in de huid. Incidenteel is dit opgemerkt bij patiënten die hoge doseringen gebruiken. Het is niet zeker of dit aan het middel zelf ligt of aan de onderliggende ziekte. Zonlicht en UV-licht verhogen de kans op tumoren in de huid. Tijdens het gebruik moet u intensieve blootstelling aan UV-licht vermijden, dus geen zon, zonnebank, hoogtezon of solarium. 
  • Verhoging van de concentratie cholesterol en vetten in het bloed. Een bepaald soort vetten, triglyceriden, kan zich ophopen in de bloedvaten. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
Om op tijd stoornissen in de aanmaak van het bloed of de werking van de lever op te sporen, controleert uw arts regelmatig uw bloed.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.
Hoe moet ik dit medicijn gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Wanneer?
Neem dit middel in vlak na het eten. U heeft dan minder kans op misselijkheid. Het beste kunt u vaste tijdstippen kiezen, dan vergeet u minder snel een dosis.

Als u het middel 1 keer per dag gebruikt: bij voorkeur 's ochtends na het ontbijt. Als u het middel 2 keer per dag gebruikt: 's ochtends na het ontbijt en 's avonds na hert avondeten.

Hoe lang?

Onderdrukken van de afweer na transplantatie
Dit middel moet waarschijnlijk zeer langdurig worden toegepast om afstotingsreacties te voorkomen. Daarbij past de arts de dosering geleidelijk aan om tot de laagst mogelijke dosering te komen, die nog wel goed werkzaam is.

Reumatoïde artritis, ziekte van Crohn, chronische huidziekten, bloedziekten,  leverziekten en eczeem
Het kan enkele weken tot maanden duren voor u iets merkt van het gunstige effect van dit middel. Voor die tijd kunt u misschien al wel last krijgen van sommige bijwerkingen. Het is de moeite waard om het gebruik toch door te zetten. Voor veel mensen weegt het voordeel van het gebruik uiteindelijk duidelijk op tegen het nadeel.
Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:
  • Als u dit middel 1 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
  • Als u dit middel 2 keer per dag gebruikt: neem de vergeten dosis dan alsnog in. Ook al is het al (bijna) tijd voor de volgende dosis. Neem dan eventueel een dubbele dosis.

Als ik dit medicijn gebruik, mag ik dan...
autorijden en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

alcohol drinken?
Het gebruik van alcohol is niet aan te raden. Zowel alcohol als azathioprine hebben een negatieve invloed op de lever. Door de combinatie is de kans op een leveraandoening groter.
Heeft dit medicijn een wisselwerking met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje ‘samenstelling’.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Allopurinol, een middel tegen jicht, kan de werking en bijwerkingen van azathioprine verhogen. De arts zal de dosering van azathioprine daarom verlagen. Als u toch last krijgt van keelpijn en koorts, moet u contact met uw arts opnemen, misschien is de dosis toch te hoog.
  • Bloedverdunners, acenocoumarol en fenprocoumon. Azathioprine kan de werking van de bloedverdunner verminderen. Meld de trombosedienst dat u azathioprine bent gaan gebruiken. Ook als u stopt met het gebruik of als de dosering azathioprine anders wordt, moet u dit melden.
  • Vaccins, bijvoorbeeld bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin en BCG-vaccin. Azathioprine vermindert de werkzaamheid van deze vaccins en kan de kans op een infectie door het vaccin vergroten. Overleg hierover met uw arts. Als u gevaccineerd wordt, reageert het lichaam namelijk met een afweerreactie tegen het vaccin. Azathioprine remt deze afweerreactie.
  • Ribavirine, een medicijn tegen virussen. Samen met azathioprine geeft dit middel een verhoogd risico op bloedafwijkingen. Uw arts zal uw bloed vaker controleren. Krijgt u last van erge keelpijn in combinatie met koorts, vermoeidheid, regelmatig een bloedneus en snel blauwe plekken, neem dan direct contact op met uw arts.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.


Kan ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?
Zwangerschap
U mag dit middel niet gebruiken als u zwanger bent of binnenkort zwanger wilt worden. Het kan schadelijk zijn voor de baby. Als u dit middel gebruikt en u denkt erover zwanger te worden, overleg dan met uw arts of u een ander middel kunt gebruiken.

Borstvoeding
Gebruik dit middel niet als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Dit middel komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk. Het kan bijwerkingen bij het kind geven. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven, dat u wel veilig kunt gebruiken.
Kan ik zomaar met dit medicijn stoppen?
Stop niet zomaar met het gebruik, zeker niet als u dit middel gebruikt om afweerreactie na een transplantatie te onderdrukken. Maar ook als u dit middel bij gewrichtsontsteking, de ziekte van Crohn of andere chronische ontstekingen gebruikt. De klachten kunnen dan heviger terugkomen. Raadpleeg uw arts als u stoppen wilt.
Recept nodig en welke toedieningsvormen?
Azathioprine is sinds 1963 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Azafalk en Imuran en als het merkloze Azathioprine in tabletten en injecties.
Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn, lees dan verder in het thema prijzen en vergoedingen van medicijnen.

Klik hier voor meer informatie over : Azathioprine, Imuran, Azafalk

Persoonlijk advies
Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Breng dan een bezoek aan uw eigen apotheek. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik.
Zoek een apotheek bij u in de buurt:
Heeft u niet gevonden wat u zocht?
Stel een vraag aan de apotheker:
Laatst gewijzigd:13-6-2013

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Ervaringen van andere gebruikers (U verlaat apotheek.nl)

Meldingen over Azathioprine

6 oktober 2014

Ernstige vermoeidheid, blauwe plekken op de huid en hele hoge koorts met ziekenhuisopname als gevolg.

29 september 2014

Mijn man gebruikte dit medicijn na een niertransplantatie: in de bijsluiter werd toen niet vermeld geen kinderen te verwekken bij gebruik van dit middel; w...

18 augustus 2014

Na dertien jaar kreeg ik terug opstoten van de ziekte van crohn de dokter schreef me imuran in tabletten voor, s'morgens nam ik die in, maar rond de middag...

  • Gerelateerde klachten & ziektes
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten