Melatonine is een hormoon. Het wordt door de pijnappelklier in de hersenen gemaakt.

Artsen schrijven producten met melatonine voor bij bepaalde vormen van slapeloosheid.

Verschijnselen
Melatonine is een hormoon dat door de pijnappelklier in de hersenen wordt gemaakt. De afgifte komt 's avonds op gang. Onder invloed van licht wordt de melatonineafgifte weer minder. Men denkt dat melatonine iets met het bioritme van de mens heeft te maken.

Vooral jonge kinderen hebben in het donker een duidelijke melatonineafgifte. Bij ouderen neemt dit geleidelijk af. Men denkt dat de inslaapstoornissen bij ouderen daar mogelijk mee hebben te maken. Ook blinde mensen kunnen slaapproblemen hebben door het niet 'gelijk lopen' van hun biologische klok met de werkelijke tijd. Mogelijk is een verstoorde melatonineafgifte hiervan de oorzaak.

Werking
Melatonine wordt gebruikt bij inslaapstoornissen bij:

• mensen met een verstoord dag- en nachtritme, zoals kan optreden bij reizen (jetlag) of ploegendienst;
• kinderen die door bepaalde psychische aandoeningen (hyperactiviteit) of door bepaalde geneesmiddelen, zoals methylfenidaat (Ritalin en Concerta) niet goed kunnen inslapen;
• ouderen;
• blinde mensen;
• het afbouwen van slaapmiddelengebruik.

Als melatonine wordt ingenomen op het moment dat de natuurlijke melatonineafgifte nog niet op gang is, kan het de tijd tot het in slaap vallen verkorten.

Melatonine wordt ook gebruikt als slaapmiddel om de kwaliteit van het slapen te verbeteren.

Behalve het gewenste effect kan dit middel ook bijwerkingen geven. 

Zeer zelden

• Overgevoeligheid. Dit merkt u aan huiduitslag en jeuk. Raadpleeg uw arts als u last heeft van deze klachten. Geef ook aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor melatonine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.
• Hoofdpijn, duizeligheid, slaperigheid en slapeloosheid. Deze bijwerkingen treden vooral in het begin van de behandeling op. Blijft u er ook na enige dagen last van houden? Neem dan contact op met uw arts.
• Buikpijn en verstopping. deze bijwerkingen gaan meestal over als uw lichaam aan het middel gewend is. Gebruik, als dat mogelijk is, vezelrijke voeding en drink veel. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van verstopping en als u na enige tijd hiervan nog steeds last heeft.
• Droge mond. Hierdoor kunnen zich eerder gaatjes in uw gebit ontwikkelen. Poets en flos daarom extra goed als u merkt dat u last heeft van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker uw gebit controleren als u dit middel gedurende verschillende weken gebruikt.
• Gewichtstoename. Let daarom goed op wat en hoeveel u eet. Vraag uw huisarts om een verwijzing naar een dietist als u te veel aankomt.
• Irritatie, nervositeit, rusteloosheid, abnormale dromen, hyperactiviteit, zweten en gevoel van zwakte. Raadpleeg uw arts als u hier veel last van heeft.

Er zijn nog onvoldoende gegevens over de veiligheid bij het gebruik door kinderen en bij mensen met epilepsie.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Wanneer?

• Gebruikt u dit middel als slaapmiddel bij slaapstoornis met slechte kwaliteit van de slaap, neem het middel 1 of 2 uur voor het slapengaan in, na wat eten.
• Gebruikt u dit middel bij jetlag: begin dan met dit middel 's avonds voor het slapengaan op de dag van aankomst (lokale tijd). Neem het vervolgens de volgende twee tot vijf dagen na aankomst steeds op hetzelfde tijdstip 's avonds.
• Mensen die altijd laat in slaap vallen en laat (of moeilijk) wakker worden ('delayed sleep phase'-syndroom): neem dit middel op een door de arts aangegeven tijdstip. Dit tijdstip is afhankelijk van hoe laat uw lichaam zelf melatonine aan gaat maken.
• Bij andere inslaapstoornissen: neem dit middel dan aan het eind van de middag of het begin van de avond in. Bij kinderen wordt geadviseerd het middel een half uur tot een uur voor het slapengaan in te nemen.

Hoe lang?

• Gebruikt u dit middel als slaapmiddel bij slaapstoornis met slechte kwaliteit van de slaap, dan gebruikt u het meestal gedurende 3 weken.
• Gebruikt u dit middel bij jetlag: gebruik dit middel zo lang u klachten van jetlag heeft. Dit is meestal twee tot vijf dagen na aankomst.
• Mensen die altijd laat in slaap vallen en laat (of moeilijk) wakker worden ('delayed sleep phase'-syndroom): gebruik dit middel zo lang uw arts het middel voorschrijft.
• Bij andere inslaapstoornissen: gebruik dit middel zo lang u klachten heeft, of zo lang uw arts het middel voorschrijft.

Als u 's nachts niet kunt slapen, dan kunt u alsnog melatonine innemen. 's Nachts innemen werkt in het algemeen minder goed dan innemen 's avonds voor het slapengaan.

autorijden?
Slaperigheid overdag komt zelden voor bij dit middel. Heeft u hier last van, rijd dan geen auto.

alcohol drinken?
Alcohol vermindert de werking van dit mediciijn.

alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

Er zijn van dit middel geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.

Zwangerschap
Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent of binnenkort wilt worden.

Borstvoeding
Gebruik dit middel NIET als u borstvoeding geeft of stop de borstvoeding. Het is niet bekend of melatonine in de borstvoeding terechtkomt en of het schadelijk is voor de baby. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker.

U kunt in één keer met dit middel stoppen. Er treden dan in het algemeen geen ontwenningsverschijnselen op.

Melatonine is in Nederland in de handel. Het is op recept verkrijgbaar in tabletten met verlengde afgifte onder de merknaam Circadin en in de apotheek bereide capsules onder de merkloze naam Melatonine.

Het is ook als voedingssupplement zonder recept verkrijgbaar onder diverse namen. Deze producten bevatten zeer lage doseringen melatonine.

Deze tekst is opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.