Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?

Codeïnefosfaat
De werkzame stof in Codeïnefosfaat is codeïne.

Codeïne is een hoestprikkeldempend middel. Het vermindert de neiging tot hoesten. Verder heeft het een pijnstillende werking.

Artsen schrijven het voor bij hoest en pijn.



Hoest

Codeïne wordt gebruikt bij prikkelhoest of kriebelhoest.

Wanneer de keel en longen geprikkeld worden, geven de hersenen een signaal af om te hoesten. Vaak is dit noodzakelijk, omdat er bijvoorbeeld slijm in de luchtwegen zit. Soms is dat niet het geval, maar ontstaat de prikkelhoest doordat de keel en longen geïrriteerd zijn door een verkoudheid zonder slijm of bijvoorbeeld door een verblijf in een rokerige omgeving. De voortdurende kriebel kan erg vervelend zijn, zoals `s nachts en tijdens een concert of lezing.

Behandeling
In dat geval kunt u codeïne gebruiken. Gebruik dit middel echter niet als u veel slijm ophoest. De hoestprikkel is dan juist nodig om het slijm kwijt te raken.

U merkt binnen een half uur dat u minder neiging tot hoesten heeft. Dit effect houdt drie tot vier uur aan.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij hoest.

Pijn

Een beschadigd deel van het lichaam stuurt via de gevoelszenuwen een signaal aan de hersenen. De hersenen reageren hier op door beweging, bijvoorbeeld de handen wegtrekken van een hittebron, en met emoties, zoals angst. In veel situaties zijn deze reacties nuttig, maar bij ziekte, operaties en eerdere verwondingen is dat vaak niet zo.

Werking
Codeïne zorgt ervoor dat de pijnprikkel niet of minder sterk aankomt. U voelt de pijn minder en reageert er rustiger op.

Codeïne wordt vaak gebruikt in combinatie met de pijnstiller paracetamol. Meer informatie over deze combinatie vindt u bij paracetamol met codeïne.

Binnen een half uur na inname merkt u dat de pijn minder wordt. Dit effect houdt drie tot vier uur aan.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij pijn.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn verstopping, sufheid, misselijkheid, duizeligheid, jeuk, galbulten, moeilijk kunnen plassen, overgevoeligheid en luchtwegaandoeningen.

Hoe vaak de bijwerkingen optreden, is afhankelijk van de dosering. De dosering is bij pijn meestal hoger dan bij hoest.

Soms

• Verstopping (obstipatie). Eet, als dat mogelijk is, vezelrijke voeding en drink veel. Soms schrijven artsen bij dit middel een laxerend middel voor. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van verstopping.
• Sufheid, slaperigheid en een verminderd reactievermogen. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem geen risicovolle activiteiten, zeker niet de eerste twee weken van de behandeling, als u nog aan het middel moet wennen.

Zelden

• Misselijkheid. Meestal gaat deze bijwerking over als u na enkele dagen aan dit middel gewend bent geraakt. Vaak helpt het om even te gaan liggen als u zich misselijk voelt.
• Duizeligheid, vooral bij het opstaan uit bed of uit een stoel. Dit gaat in het algemeen over als u na een paar dagen gewend bent geraakt aan dit middel. Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt het best dan even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen.
• Draaierig gevoel. Neem comtact op met uw arts als u er veel last van heeft.
• Jeuk en galbulten. Dit is meestal niet het gevolg van overgevoeligheid. Neem contact op met uw arts als u er veel last van heeft.
• Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Neem contact op met uw arts als u dit merkt. Mogelijk is een ander medicijn geschikter voor u.
• Maskering van andere pijnen. Omdat dit middel pijnstillend werkt, zult u verwondingen minder snel opmerken. Let daarom extra op verwondingen van met name uw voeten, omdat hier vaak problemen bij ontstaan.

Zeer zelden

• Overgevoeligheid voor codeïne. Dit merkt u aan huiduitslag en galbulten. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts. Geef aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor codeïne. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het middel niet opnieuw krijgt.
• Bemoeilijkte ademhaling. Dit treedt alleen op bij hoge doseringen codeïne, maar als u lijdt aan een luchtwegaandoening, zoals astma of COPD, kunt u dit middel beter niet gebruiken. Vraag uw arts om advies.
• Slaapapneu, een kortdurende periode van ademstilstand tijdens de slaap. Dit middel kan slaapapnoe veroorzaken. Als u al eerder last van slaapneu heeft gehad, kunt u hier meer last van krijgen. Dit treedt alleen op bij hoge doseringen codeïne. Neem contact op met uw arts als u merkt dat u nachtelijke aanvallen van stokkende ademhaling heeft of wanneer deze verergeren.

Raadpleeg uw arts als u last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Hoe moet ik dit medicijn gebruiken?
Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?
Overschrijd de aanbevolen dosering niet. Er ontstaan makkelijk verschijnselen van overdosering, vooral bij ouderen en kleine kinderen.

Wanneer?

• Tabletten of drank. Codeïne werkt het snelst als u het op een lege maag inneemt. U kunt het echter ook met voedsel innemen. De werking treedt dan wat later in. Heeft u snel last van uw maag, neem het dan in na een maaltijd.
• Houd tussen twee opeenvolgende doses een tussenpoos van ten minste vier uur aan.
• Hoest: gebruik dit middel als u last heeft van kriebelhoest of dit verwacht te krijgen, zoals tijdens de slaap, een concert of lezing. Neem het voor de nacht een uur van tevoren in, dan heeft u het minste last van kriebelhoest bij het inslapen.

Hoe lang?

• Hoest. Meestal is het gebruik van dit middel maar voor enkele dagen nodig. Gebruik het tot de klachten verdwenen zijn. Een normale kriebelhoest hoort binnen twee weken over te zijn. Is dat bij u niet het geval, raadpleeg dan uw arts.
• Pijn. Meestal is dit middel maar voor enkele dagen nodig. Gebruik het tot de klachten verdwenen zijn. Bij chronische pijn kunt u dit middel echter jaren nodig hebben.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Een keer vergeten is niet zo erg. De vergeten dosis kunt u alsnog innemen. Tenzij u de volgende dosis over minder dan vier uur moet innemen. Sla dan de vergeten dosis over en hervat uw normale schema. Neem geen dubbele dosis.

Als ik dit medicijn gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Sommige medicijnen hebben invloed op het reactievermogen. Het is dan strafbaar om aan het verkeer deel te nemen. Als u bij een ongeval betrokken raakt terwijl uw rijvaardigheid is beïnvloed, bent u wettelijk aansprakelijk voor de gevolgen. Of dit medicijn de rijvaardigheid beïnvloedt, leest u hieronder.

Of u mag autorijden, hangt af van uw aandoening, het gebruik en het tijdstip van inname. Bij bepaalde aandoeningen mag u niet autorijden. Overleg met uw arts of u met uw medicijn en/of aandoening mag autorijden.

Bij gebruik van een lage dosering ( tot en met 20 mg per dag)
Bij gebruik van een lage dosering (tot en met 20 mg per dag) kan dit medicijn bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze kunnen uw rijvaardigheid verminderen. Daarom wordt autorijden afgeraden als deze bijwerkingen optreden. Deze bijwerkingen zijn sufheid, verwardheid en duizeligheid. Beoordeel zelf of u last van deze bijwerkingen heeft en rijd in dat geval geen auto.

Bij gebruik af en toe van een hoge dosering (meer dan 20 mg per dag)
Bij gebruik af en toe van een hoge dosering (meer dan 20 mg per dag) kan dit medicijn bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze kunnen uw rijvaardigheid verminderen. Deze bijwerkingen zijn sufheid, verwardheid en duizeligheid. Het effect van deze bijwerkingen is bij hogere dosering groter dan bij lage dosering. Door deze bijwerkingen is de invloed van dit medicijn op uw rijvaardigheid de eerste 24 uur na inname groter dan na het drinken van twee standaardglazen alcoholische drank. Het drinken van meer dan twee glazen alcoholische drank veroorzaakt een hoeveelheid alcohol in het bloed groter dan 0.5 promille (‰). Bij meer dan 0.5‰ mag u volgens de wet niet meer autorijden. Dit betekent dat u de eerste 24 uur na inname van een tablet niet mag autorijden. Daarna heeft dit medicijn geen of weinig invloed op de rijvaardigheid.

Bij langdurig gebruik van een hoge dosering (meer dan 20 mg per dag)
Bij langdurig gebruik van een hoge dosering (meer dan 20 mg per dag) kan dit medicijn bepaalde bijwerkingen veroorzaken en deze kunnen uw rijvaardigheid verminderen. Deze bijwerkingen zijn sufheid, verwardheid en duizeligheid. Door deze bijwerkingen is de invloed van dit medicijn op uw rijvaardigheid in de eerste twee weken van gebruik groter dan na het drinken van twee standaardglazen alcoholische drank. Het drinken van meer dan twee glazen alcoholische drank veroorzaakt een hoeveelheid alcohol in het bloed groter dan 0.5 promille (‰). Bij meer dan 0.5‰ mag u volgens de wet niet meer autorijden. Na gebruik gedurende twee weken, raken de meeste mensen gewend aan deze bijwerkingen en kunnen ze wel weer autorijden. Rijd daarom geen auto gedurende de eerste twee weken dat u dit medicijn gebruikt. Beoordeel na twee weken hoeveel last u van de bijwerkingen heeft. Rijd geen auto als u last van bijwerkingen heeft.

Tips voor als u wilt autorijden 24 uur na inname of na twee weken gebruik

• Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt. Deze persoon kan dan zien of u met wisselende snelheden rijdt, slingert en geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers.
• Rijd niet als u onscherp ziet.
• Rijd niet als u suf, verward of duizelig bent, moeite heeft u te concentreren of wakker te blijven of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
• Rijd niet als u alcohol heeft gebruikt. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van dit medicijn in belangrijke mate.
• Rijd niet langer dan één uur achter elkaar, ook al voelt u zich goed.
• Rijd niet ’s nachts of bij slecht weer.

Rijd geen auto als u dit medicijn gebruikt in combinatie met andere medicijnen die uw rijvaardigheid kunnen beïnvloeden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u hier niets meer van merkt, omdat u gewend bent geraakt aan codeïne, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
U mag alles eten.

Heeft dit medicijn een wisselwerking met andere medicijnen?
Gebruik codeïne niet als u ook een hoestmiddel gebruikt dat het ophoesten vergemakkelijkt. Beide middelen werken elkaar tegen.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.
• Bepaalde sterke pijnstillers, namelijk buprenorfine, nalbufine en pentazocine. De pijnstillende werking van codeïne kan door deze middelen afnemen. U kunt ook last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Neem contact op met uw arts als u dat merkt.
• Het ontwenningsmiddel naltrexon gaat de werking van codeïne tegen. Hierdoor heeft codeïne minder effect. Als u codeïne langdurig heeft gebruikt, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Gebruik deze combinatie niet.

Kan ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?
Zwangerschap
U kunt dit middel gedurende enkele dagen veilig gebruiken in een hoeveelheid van niet meer dan 20 mg codeïne per keer. Gebruik het echter niet vlak voor de verwachte bevallingsdatum. Op deze manier is het al jarenlang gebruikt door zwangere vrouwen, zonder nadelige gevolgen voor het kind.

Borstvoeding
Codeïne komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk. Indien u het een enkele keer in een dosering van niet meer dan 20 mg gebruikt, zal het kind daar geen last van hebben. Als u het middel elke dag of meerdere keren per dag gebruikt, kan de baby last krijgen van de versuffende werking van codeïne. U merkt dat doordat het suf is en minder goed drinkt. Neem in dat geval contact op met uw arts.

Kan ik zomaar met dit medicijn stoppen?
Ja, behalve als u dit middel gedurende verschillende weken heeft gebruikt. In dat geval kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Stop dan geleidelijk. Overleg hierover met uw arts.

Recept nodig en welke toedieningsvormen?
Codeïne is sinds 1884 internationaal op de markt. Het is zonder recept verkrijgbaar in hoestdranken onder de merknamen Bronchicum en Melrosum. Verder is het op recept verkrijgbaar in tabletten en zetpillen als het merkloze Codeïne en Codeïnefosfaat.

Codeïne wordt ook gebruikt in combinatie met paracetamol, onder de naam Paracetamol/codeïne en met acetylsalicylzuur en coffeïne onder de merknaam ACCod en als het merkloze Acetylsalicylzuur/Codeïne/Coffeïne.

Sommige hoestmiddelen bevatten behalve andere bestanddelen ook nog een kleine hoeveelheid codeïne.

Klik hier voor meer informatie over : Codeïne, Codeïnefosfaat, ACCod, Acetylsalicylzuur/Codeïne/Coffeïne, Melrosum extra sterk stroop, Bronchicum extra sterk nieuwe formule stroop

Laatst gewijzigd: 19-7-2010

Deze tekst is opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.