Medicijn

Medicijn: Cyproteronacetaat/Ethinylestradiol

print
Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?

Cyproteronacetaat/Ethinylestradiol
De werkzame stoffen in Cyproteronacetaat/Ethinylestradiol zijn ethinylestradiol en cyproteronacetaat.



Cyproteron is een hormoon dat lijkt op het vrouwelijk geslachtshormoon progesteron. Het werkt ook anti-androgeen, dat wil zeggen dat het de werking tegengaat van mannelijke geslachtshormonen.

Ethinylestradiol is een oestrogeenhormoon. De combinatie met cyproteron maakt dat dit middel ook als anticonceptiepil werkt. Het is een zogenaamde sub-50-pil. Dit betekent dat deze pil minder dan 50 microgram oestrogeenhormoon bevat.

Artsen schrijven deze pil voor bij acne en overmatige haargroei. Deze pil werd vroeger ook wel gebruikt om zwangerschap te voorkomen bij vrouwen met zware vormen van acne of overmatige haargroei. Dit mag niet meer, omdat het risico op trombose hoger is dan bij sommige andere anticonceptiepillen.






Acne

Verschijnselen
Bij acne zitten er puistjes, pukkels en mee-eters in het gezicht, de rug, schouders of borst. Hoewel vooral pubers en jongvolwassenen er last van hebben, kan acne op elke leeftijd voorkomen.

Oorzaak
Bij acne zijn poriën in de huid van het gezicht, de rug, schouders of borst verstopt. Deze poriën zijn de openingen van talgkliertjes die in de huid zitten. Deze talgklieren produceren talg, een vet waarmee de huid zichzelf beschermt.

Hormoonveranderingen, zoals in de pubertijd, laten de buitenlaag van de huid sterker groeien en zorgen dat er meer talg wordt geproduceerd. Hierdoor kunnen poriën verstopt raken, hoopt de talg zich op en ontstaan mee-eters. Door infectie van de porie met de acnebacterie ontstaan ontstekingen. Dit merkt u aan puistjes en pukkels.

Bepaalde geslachtshormonen, zoals mannelijke hormonen en vrouwelijke progestageenhormonen, vergroten de talgproductie. Hierdoor ontstaat vooral in de puberteit en rond de menstruatie meer acne. Ook het gebruik van de anticonceptiepil kan bij vrouwen die daarvoor gevoelig zijn een vette huid en acne veroorzaken. Cyproteronacetaat gaat de werking van mannelijke hormonen tegen.

Behandeling
Artsen schrijven dit medicijn voor aan vrouwen met zware vormen van acne. De arts schrijft dit medicijn alleen voor als andere medicijnen om de acne te behandelen niet voldoende werken of als aanvulling op de behandeling met andere medicijnen. Voor lichte vormen van acne zijn er voldoende andere medicijnen.

Omdat dit medicijn ook zwangerschap voorkomt, schrijft de arts dit medicijn alleen voor aan vrouwen zonder kinderwens.

Meestal schrijft de arts eerst een andere anticonceptiepil voor tegen de acne. Een anticonceptiepil met een ouder progestageenhormoon, zoals levonorgestrel, lynestrenol of norethisteron. Deze oudere progestagenen behoren tot de zogenaamde tweede-generatiepillen en worden al jaren lang gebruikt door vrouwen. Bij gebruik van een tweede-generatiepil heeft u namelijk minder kans op de ernstige bijwerking trombose, terwijl de werking bij acne vergelijkbaar is. Daarom schrijft de arts meestal een tweede-generatiepil voor in plaats van dit medicijn.

Werking
U merkt binnen enkele maanden gebruik dat de vette huid en acne afnemen. Stop met dit medicijn 3-4 maanden nadat de acne is afgenomen.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij acne.

Overmatige haargroei

Verschijnselen
Door geslachtshormonen met een mannelijke werking kan bij vrouwen haargroei ontstaan op andere plaatsen dan normaal, zoals de borst, bovenbenen, bovenlip, kin en wangen. Cyproteron heeft een anti-androgene werking, dat wil zeggen dat het de werking tegengaat van mannelijke geslachtshormonen.

Omdat dit medicijn ook zwangerschap voorkomt, schrijft de arts dit medicijn alleen voor aan vrouwen zonder kinderwens.

Werking 
Na enkele maanden gebruik merkt u dat de haargroei afneemt. Stop met dit medicijn 3-4 maanden nadat de buitensporige haargroei is afgenomen. Als de ongewenste haargroei weer terugkomt kan de arts nogmaals een kuur voorschrijven.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij overmatige haargroei.

Voorkomen van zwangerschap

Werking
Dit medicijn werd vroeger ook gebruikt om zwangerschap te voorkomen (anticonceptie), als er sprake was van acne en bij overmatige haargroei.

Het mag niet meer gebruikt worden als anticonceptiepil, omdat bekend is geworden dat het een hoger risico geeft op de ernstige bijwerking trombose. Bij gebruik van andere anticonceptiepillen, zoals een tweede-generatiepil, loopt u minder kans op deze bijwerking, terwijl de werking hetzelfde is. Deze tweede-generatiepillen, zijn pillen met een ouder progestageenhormoon, zoals levonorgestrel, lynestrenol of norethisteron.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij voorkomen van zwangerschap.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?vraagteken.gif
Uitleg frequenties:

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Venster sluiten

Bij sommige vrouwen veroorzaakt dit medicijn bijwerkingen. Als deze bijwerkingen na 3 maanden blijven bestaan, is het zinvol met uw arts te overleggen of een andere medicijn geschikter voor u is.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig

  • Dit medicijn werkt anticonceptief. Daarom werd dit medicijn vroeger gebruikt om zwangerschappen te voorkomen. Artsen schrijven dit medicijn alleen voor aan vrouwen zonder kinderwens. Als u stopt met dit middel bent u meteen weer vruchtbaar. Heeft u een kinderwens? Overleg hierover met uw arts. Misschien kunt u een ander medicijn gebruiken.

Soms

  • Vaginaal bloedverlies buiten de stopweek (‘spotting’) of meer of minder vaginale afscheiding dan normaal. Deze tussentijdse bloedingen gaan meestal binnen 3 tot 6 maanden over. Als u last blijft houden, raadpleeg dan uw arts.
  • Buikkramp, misselijkheid, pijnlijke of gespannen borsten. Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan.  Als u na drie maanden nog last heeft, raadpleeg dan uw arts.
  • Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan ook uw bloeddruk iets stijgen. Dit is zelden zo ernstig dat u met dit medicijn moet stoppen. Vrouwen met hoge bloeddruk: laat uw bloeddruk regelmatig controleren. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
  • Hoofdpijn of migraine. Als u hier na 3 maanden last van houdt, is mogelijk een andere pil meer geschikt voor u. Als u vooral migraine in de stopweek heeft, kunt u eventueel het aantal stopweken verminderen door  3 tot 6 strips achtereen te slikken. Overleg hierover met uw arts.

Zelden

  • Wegblijven van de menstruatie. Als u een keertje geen menstruatie krijgt, is dat niet erg. U kunt gewoon op de normale begindag starten met een nieuwe strip. Blijft bij u de menstruatie twee keer na elkaar weg? Controleer dan of u zwanger bent. Neem contact op met uw arts voor advies.
  • Vaginale infecties met jeuk en irritatie, soms met afscheiding. Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.
  • Huidafwijkingen, zoals droge huid, bruine vlekken op de huid of huidirritatie onder invloed van zonlicht. Als u hier last van heeft, raadpleeg dan uw arts.
  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit kan zich uiten in 'angio-oedeem': een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Als dit ontstaat, moet u onmiddellijk een arts opzoeken of naar de Eerste-Hulpdienst gaan. U mag dit soort middelen in de toekomst dan niet meer gebruiken. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of een ander oestrogeenhormoon niet opnieuw krijgt.
  • Stemmingsveranderingen, zoals sneller geïrriteerd, nervositeit of depressie. Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.
  • Meer of minder zin in vrijen. De hormonen in deze pil kunnen invloed hebben op uw zin in seks. Als u hier problemen mee heeft, overleg dan met uw arts.
  • Wazig zien of dubbel zien, verminderde traanproductie. Hierdoor kan oogirritatie ontstaan bij het dragen van contactlenzen. Wanneer u hier veel last van heeft, raadpleeg dan uw arts.

Zeer zelden

  • Trombose. waarbij een bloedstolseltje een bloedvat kan afsluiten. Dit gebeurt meestal in een been, soms komt het bloedstolsel in de longen terecht. U kunt trombose herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts, of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst. De kans op trombose is het grootst in het eerste jaar dat u dit medicijn gebruikt.
    Vrouwen ouder dan 35 jaar, die roken, een hoge bloeddruk, te veel cholesterol in hun bloed of overgewicht hebben, lopen meer risico.
    Ook bestaat er een erfelijk bepaalde aanleg voor trombose (factor ‘V Leiden’). Als u eerder trombose heeft gehad, kunt u dit medicijn niet gebruiken. Als in uw familie trombose voorkomt, overleg dan met uw arts.
    Overleg ook met uw arts als u een operatie moet ondergaan, enige tijd bedrust moet houden of niet mag lopen. De kans op trombose kan dan tijdelijk verhoogd zijn.
  • Heeft u een beroerte gehad? U heeft dan meer kans op trombose. Hierdoor kunt u opnieuw een beroerte krijgen. Overleg met uw arts of u dit medicijn mag gebruiken.
  •  Leveraandoeningen en galstenen. De galstenen zelf zijn vaak pijnloos, een enkele keer ontstaat er een galblaaskoliek. U merkt dit aan hevige pijnaanvallen in de bovenbuik. Waarschuw dan een arts. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
  • Als u acute porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit medicijn kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u acute porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of andere uitlokkende medicijnen niet krijgt.
  • Verhoging van een bepaald soort vetten, triglyceriden, in het bloed. Als u al een te hoog vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren. Indien mogelijk, zal uw arts eventueel de dosering aanpassen of een ander medicijn of andere toedieningsvorm (bijvoorbeeld een pleister) aan u voorschrijven.
  • Bij vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad, kan de tumor groeien of terugkomen door het gebruik van dit middel. Overleg met uw arts over een mogelijk alternatief. Indien dit er niet is, kunt u bij sommige vormen van borstkanker, wanneer is aangetoond dat de tumor ongevoelig is voor hormonen, dit middel wel gebruiken.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.


Hoe moet ik dit medicijn gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?
Door de hormonen in dit medicijn, lijkt de werking van dit medicijn op een anticonceptivum. Gebruik dit medicijn gedurende 21 dagen, daarna volgt een pauze van 7 dagen. Tijdens deze pauze zal een bloeding optreden die lijkt op een menstruatie. 

Wanneer?
U mag het medicijn innemen op elk moment van de dag. Het beste kunt u een vast tijdstip kiezen, bijvoorbeeld 's avonds voor het slapengaan of 's ochtends bij het tandenpoetsen. Hierdoor is de kans op vergeten kleiner.

Hoe lang?
Gebruik dit medicijn zolang de problemen met de acne of buitensporige haargroei bestaan. In het algemeen adviseert men om na verdwijnen van de klachten nog ongeveer 3-4 maanden door te gaan en daarna met dit medicijn te stoppen.


Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Het geeft voor de behandeling tegen acne of overmatige haargroei niet als u een keer een dosis vergeet in te nemen. U kunt wel last krijgen van doorbraakbloedingen, en de anticonceptieve werking kan minder zijn.

Als ik dit medicijn gebruik, mag ik dan...

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.


Heeft dit medicijn een wisselwerking met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje ‘samenstelling’.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Tamoxifen (een anti-oestrogeen) en anastrozol exemestaan en letrozol(aromatase-remmers) die gebruikt worden bij bepaalde vormen van borstkanker. Deze middelen en ethinylestradiol kunnen elkaars werking tegengaan. Overleg met uw arts.
  • Lamotrigine, een medicijn tegen epilepsie. De hoeveelheid hiervan in het bloed kan afnemen. U kunt beter een andere vorm van anticonceptie kiezen. Overleg met uw arts.

De volgende medicijnen verminderen de betrouwbaarheid van de pil. Hierdoor stijgt de kans op een zwangerschap.

  • Medicijnen tegen hiv en aids atazanavir, darunavir, efavirenz, fosamprenavir, lopinavir/ritonavir, nelfinavir, nevirapine, ritonavir en tipranavir. U kunt beter een andere methode van anticonceptie kiezen. Overleg met uw arts.
  • Medicijnen tegen hepatitis C telaprevir en boceprevir. U kunt beter een andere methode van anticonceptie kiezen. Overleg met uw arts.
  • Galzuurbindende harsen colesevelam en colestyramine, die onder andere worden gebruikt bij een te hoog cholesterolgehalte. Zorg ervoor dat u colesevelam of colestyramine minstens 4 uur na de anticonceptiepil inneemt.
De volgende medicijnen verminderen ook de betrouwbaarheid van de pil. Mogelijk vervangt uw arts het medicijn. Of misschien krijgt u een ander anticonceptiemiddel, zoals een spiraaltje of de prikpil. Als dit niet mogelijk is, kunt u condooms gebruiken. Als u stopt met het medicijn is het effect op de hormonen nog vier weken aanwezig. Gebruik daarom condooms tijdens en tot en met vier weken na het stoppen van dit medicijn. 
  • Medicijnen tegen epilepsie, zoals carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne, oxcarbazepine, perampanel, primidon, rufinamide en topiramaat.
  • Modafinil, een medicijn dat gebruikt wordt bij narcolepsie (plotselinge slaapaanvallen).
  • Medicijnen tegen tuberculose, rifampicine en rifabutine.
  • Sint-janskruid (hypericum), een middel gebruikt bij depressie.
  • Medicijnen tegen misselijkheid en braken aprepitant en fosaprepitant.
  • Bosentan, een medicijn dat wordt gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie, een ernstige vorm van hoge bloeddruk in de longen. Omdat bosentan schadelijk kan zijn voor de ongeboren baby is het extra belangrijk om zwangerschap te voorkomen.
  • Griseofulvine, een antischimmelmiddel.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.


Kan ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
U mag dit medicijn NIET gebruiken tijdens de zwangerschap of als u binnenkort zwanger wilt worden.

Als tijdens het gebruik van dit medicijn de menstruatie wegblijft, is dat reden om te controleren of u misschien zwanger bent. U kunt een zwangerschapstest uitvoeren als u nog maar een paar dagen over tijd bent. U kunt hierover ook contact met uw arts opnemen.

Gebleken is dat het innemen van de pil schadelijk is voor de ongeboren vrucht. Het kan de mannelijke geslachtskenmerken van een jongetjesbaby vrouwelijk maken.

Het is niet nodig een paar maanden te wachten met zwanger worden nadat u met de pil bent gestopt. De hormonen uit dit medicijn zijn namelijk binnen twee dagen uit het bloed verdwenen.

Sommige artsen adviseren één gewone menstruatie af te wachten voordat u zwanger wordt. Dit heeft te maken met het feit dat dan de datum van de bevruchting en dus de 'uitgerekende' datum beter is te bepalen.

Borstvoeding
Gebruik dit medicijn NIET als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Dit medicijn komt in de moedermelk. Het kan dan bijwerkingen bij het kind geven. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander medicijn voorschrijven, dat u wel veilig kunt gebruiken.


Kan ik zomaar met dit medicijn stoppen?

U kunt met dit medicijn stoppen wanneer u wilt. U hoeft niet per se een pilstrip af te maken als u dat niet wilt. Als u stopt, krijgt u na enkele dagen een bloeding. U bent na het stoppen met dit medicijn wel meteen vruchtbaar; u kunt dus direct zwanger worden.

Als u stopt omdat u zwanger wilt worden, raden sommige artsen aan eerst een gewone menstruatie af te wachten. Het tijdstip van bevruchting en de datum van bevalling zijn dan gemakkelijker uit te rekenen. Bovendien is het verstandig om vanaf vier weken voor tot en met acht weken na de bevruchting foliumzuur te slikken. Deze vitamine vermindert het risico op een aangeboren neurologische aandoening bij de baby ('open ruggetje') en waarschijnlijk ook het aantal aangezichtsmisvormingen ('hazenlip' en 'gespleten verhemelte'). Als u stopt met de pil, kunt u meteen foliumzuur (0.4 of 0.5 mg in tabletvorm) slikken. Vraag ernaar bij de apotheek.


Recept nodig en welke toedieningsvormen?

Dit middel is sinds 1988 internationaal op de markt. Het is verkrijgbaar op recept onder de merknamen Diane-35 en Minerva en als het merkloze Cyproteron/Ethinylestradiol.

Het werd vroeger toegepast om zwangerschap te voorkomen. Sommige vrouwen gebruiken dit medicijn nog hiervoor. In deze tekst is hier weinig informatie over opgenomen. Overleg hierover met uw arts.


Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn, lees dan verder in het thema prijzen en vergoedingen van medicijnen.

Klik hier voor meer informatie over : Diane-35, Minerva, Cyproteronacetaat/Ethinylestradiol

Persoonlijk advies
Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Breng dan een bezoek aan uw eigen apotheek. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik.
Zoek een apotheek bij u in de buurt:
Heeft u niet gevonden wat u zocht?
Stel een vraag aan de apotheker:
Laatst gewijzigd:6-11-2014

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Ervaringen van andere gebruikers (U verlaat apotheek.nl)

Meldingen over Sub-50-pil met ethinylestradiol en cyproteron

22 november 2014

Puisten waren minder maar wat ik er voor terug kreeg: moodswings, libido weg, buikpijn, pijnlijke gezwollen nog grotere borsten en vochtophopingen kortom u...

12 november 2014

Slik hem al ruim 30 jaar. Zeer tevreden! Geen bijwerkingen alleen voordelen.

24 september 2014

Erg tevreden, werkte uitstekend tegen acne. 10 jaar gebruik en nergens last van gehad, ook van geen enkele bijwerking.

  • Gerelateerde klachten & ziektes
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten