Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?

Enbrel
De werkzame stof in Enbrel is etanercept.

Etanercept onderdrukt afweerreacties van het lichaam. Het behoort tot de groep van TNF-alfa remmers.

Artsen schrijven het voor bij reumatoïde artritis, de zieke van Bechterew en soms bij psoriasis.



Reumatoïde artritis

Verschijnselen
Reumatoïde artritis (RA) is een ontsteking van de gewrichten. Het geeft pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld de handen, polsen, enkels of voeten. Meestal zijn de verschijnselen zowel links als rechts in dezelfde gewrichten aanwezig. Door de ontsteking wordt het gewricht dik en gevoelig, soms ook warm. Op den duur raken de gewrichten beschadigd.

Werking
Etanercept remt de zogenaamde tumor necrose factor TNF-alfa, een eiwit dat een rol speelt bij ontstekingen. Hierdoor vermindert de ontsteking en wordt de reumatoïde artritis afgeremd.

Etanercept hoort tot de zogenaamde DMARD`s: Disease Modifying Antirheumatic Drugs. DMARD`s zijn reumabestrijdende middelen die ontstekingen afremmen. DMARD`s hebben geen direct effect op de pijn en kunnen de ziekte ook niet genezen, maar ze kunnen de ziekte wel rustiger maken, waardoor klachten als pijn, stijfheid en zwelling na enige tijd kunnen afnemen. DMARD`s worden gebruikt om bij reuma de gewrichtsontsteking op de lange termijn te verminderen.

Artsen schrijven etanercept voor als andere DMARD`s, zoals methotrexaat, onvoldoende effect hebben of niet worden verdragen. Ook als de ziekte zeer snel opkomt en zeer ernstig is, kan men dit middel voorschrijven.

Etanercept wordt ook toegepast bij kinderen met jeugdreuma.

Effect
Net als de andere DMARD`s werkt etanercept niet meteen. De werking is meestal binnen enkele weken merkbaar.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij reumatoïde artritis.

Gewrichtspijn

Artritis psoriatica
Psoriasis is een ziekte waarbij de huid zichtbaar schilfert. Artritis psoriatica is een vorm van gewrichtsontsteking die op kan treden bij patiënten die lijden aan psoriasis. De gewrichten zijn dan pijnlijk, warm en gezwollen. Artsen schrijven een enkele keer etanercept voor als andere DMARD's, zoals methotrexaat, onvoldoende effect hebben of niet worden verdragen. Ook als de ziekte zeer snel opkomt en zeer ernstig is, kan men dit middel voorschrijven.

Etanercept remt de zogenaamde tumor necrose factor TNF-alfa, een eiwit dat een rol speelt bij ontstekingen. Hierdoor vermindert de ontsteking en wordt artritis psoriatica afgeremd.

Net als de andere DMARD`s werkt etanercept niet meteen. De werking is meestal binnen enkele weken merkbaar.

Ziekte van Bechterew
Bij de ziekte van Bechterew, ook wel spondylitis ankylosans of spondylitis ankylopoëtica genoemd, zijn de gewrichten tussen de ruggenwervels ontstoken. Ook andere weefsels kunnen ontstoken raken. Gevolg is een pijnlijke stijve rug, die op den duur krom groeit.

Behalve pijnbestrijding en ontstekingsremming met NSAID`s is oefentherapie belangrijk om het kromgroeien te voorkomen. Als dit niet voldoende werkt, kan de arts overgaan tot het voorschrijven van een DMARD.

Etanercept is daarbij een middel dat de reumatoloog slechts zal voorschrijven als alle andere middelen niet helpen. Net als de andere DMARD`s werkt etanercept niet meteen. De werking is meestal binnen enkele weken merkbaar.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij gewrichtspijn.

Ziekte van Bechterew

Verschijnselen
Bij de ziekte van Bechterew, ook wel spondylitis ankylosans of spondylitis ankylopoëtica genoemd, zijn de gewrichten tussen de ruggenwervels ontstoken. Ook andere weefsels kunnen ontstoken raken. Gevolg is een pijnlijke stijve rug, die op den duur krom groeit.

Behandeling
Behalve pijnbestrijding en ontstekingsremming met NSAID's is oefentherapie belangrijk om het kromgroeien te voorkomen. Als dit niet voldoende werkt, kan de arts overgaan tot het voorschrijven van een DMARD. Etanercept is daarbij een middel dat de reumatoloog slechts zal voorschrijven als alle andere middelen niet helpen.

Effect
Net als de andere DMARD's werkt etanercept niet meteen. De werking is meestal binnen enkele weken merkbaar.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij ziekte van bechterew.

Psoriasis

Verschijnselen
Bij de chronische ziekte psoriasis groeit op sommige plekken de bovenste laag van de huid te snel. Hierdoor ontstaan verdikkingen en schilfers. Bovendien is de huid daar ontstoken en jeukt hij vaak sterk. De ernst van de aandoening varieert van één tot twee kleine plekjes tot uitgebreide schilfering van de huid. Ongeveer één op de twintig psoriasispatiënten krijgt ook last van een gewrichtsontsteking, de zogenaamde artritis psoriatica. De gewrichten zijn dan pijnlijk, warm en gezwollen.

Oorzaak
Psoriasis is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat het lichaam eigen cellen in de huid en soms ook in de gewrichten afstoot.

Behandeling
Artsen schrijven bij artritis psoriatica in eerste instantie pijnstillers en ontstekingsremmers van het NSAID-type voor. Artsen schrijven een enkele keer etanercept voor als andere DMARD's, zoals methotrexaat, onvoldoende effect hebben of niet worden verdragen.
Bij ernstige psoriasis schrijft de arts etanercept voor wanneer andere behandelingen, zoals afweeronderdrukkende middelen en methotrexaat, niet meer genoeg helpen of niet meer worden verdragen.

Werking
Etanercept remt de zogenaamde tumor necrose factor TNF-alfa, een eiwit dat een rol speelt bij ontstekingen. Hierdoor vermindert de ontsteking en wordt de psoriasis of artritis psoriatica afgeremd.

Effect
Net als de andere DMARD's werkt etanercept niet meteen. De werking is meestal binnen enkele weken merkbaar.

Klik voor meer informatie over medicijnen bij psoriasis.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig

• Roodheid, jeuk en zwelling op de plaats van injectie. Deze verschijnselen duren meestal 3-5 dagen. Ze treden vooral op in de eerste maand. Daarna wordt deze bijwerking meestal minder.

Soms

• Infecties van de luchtwegen, zoals verkoudheid, hoesten of voorhoofdsholteontsteking, urinewegen of huid. Ook tuberculose kan zeer zelden ontstaan. Dit komt omdat de lichaamseigen afweer is verminderd. Krijgt u last van koorts of een infectie, raadpleeg dan altijd uw arts. Zelden ontstaat een ernstige infectie in het bloed; dit kan soms pas na enkele weken gebruik merkbaar worden. Kinderen, die behandeld worden met etanercept kunnen eerder een kinderziekte krijgen, zoals waterpokken. Bovendien kan de kinderziekte zich ernstiger voordoen. Het is raadzaam voor kinderen om eerst volledig gevaccineerd te zijn voordat men met de behandeling begint. Overleg hierover met de arts.

Zelden

• Allergische reacties met onder andere jeuk of galbulten, koorts, zelden ernstige allergie met benauwdheid of flauwvallen. Zelden ontstaat 'angio-oedeem': een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Als het ontstaat moet u onmiddellijk een arts opzoeken of naar de Eerste-Hulpdienst gaan.
• Mensen met hartfalen kunnen meer last krijgen van hun klachten. Bij toename van vocht vasthouden (dikke enkels) of benauwdheid moet u uw arts waarschuwen.

Zeer zelden

• Afwijkingen in het bloed. Deze kunnen na enkele weken tot maanden ontstaan. Het bloed wordt daarom regelmatig gecontroleerd. Als u keelpijn, koorts en blaren in de mond krijgt, of als u snel blauwe plekken krijgt, waarschuw dan uw arts. Dit kan een aanwijzing zijn voor een mogelijke bloedafwijking.
• Zenuwafwijkingen. Bij mensen met multiple sclerose (MS) of bestaande oogzenuwafwijkingen kunnen de klachten verergeren.
• Mensen die eerder hepatitis B hebben gehad, kunnen dit opnieuw krijgen. Hepatitisch C kan verergeren. Raadpleeg dan uw arts. 
• In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Hoe moet ik dit medicijn gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?
Maak de injectie volgens de instructie in de verpakking klaar. Etanercept wordt vlak onder de huid ingespoten, volgens de instructie bij de verpakking. Kies steeds een andere injectieplaats, bijvoorbeeld in de dij, de buik of de achterkant van de bovenarm.

Wanneer?
De injectie wordt meestal 2 keer per week gegeven, soms 1 keer per week. Kies vaste dagen van de week om de injectie te gebruiken, bijvoorbeeld maandag en donderdag. U vergeet dan minder snel een dosis.

Hoe lang?
Het kan enkele weken duren voor u iets merkt van het gunstige effect van dit middel. Voor die tijd kunt u misschien al wel last krijgen van sommige bijwerkingen. Het is de moeite waard om het gebruik toch door te zetten. Voor veel mensen weegt het voordeel van het gebruik uiteindelijk duidelijk op tegen het nadeel.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

• Als u de injectie vergeet en u komt hier binnen een dag achter, dan kunt u de injectie alsnog toedienen. De volgende injectie kunt u gewoon op de gebruikelijke dag toedienen.
• Is er echter meer dan een dag verstreken, dan kunt u de gebruiksdagen het beste in het vervolg aanpassen: als u bijvoorbeeld gewend was op maandag en donderdag de injectie te gebruiken, en u komt er pas dinsdag achter dat u de maandag-dosis vergeten hebt, injecteer dan in het vervolg op dinsdag en op vrijdag.

Als ik dit medicijn gebruik, mag ik dan...
autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

Heeft dit medicijn een wisselwerking met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje ‘samenstelling’.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Vaccins, bijvoorbeeld bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin en BCG-vaccin. Etanercept vermindert de werkzaamheid van deze vaccins en kan de kans op bijwerkingen ervan verhogen. Overleg hierover met uw arts. Als u wordt gevaccineerd, reageert het lichaam namelijk met een afweerreactie tegen het vaccin. Etanercept remt deze afweerreactie.
• Abatacept en anakinra, middelen tegen reuma. Deze middelen verminderen de weerstand, net zoals etanercept. Hierdoor kunt u sneller infecties oplopen. Raadpleeg uw arts als u deze combinatie voorgeschreven heeft gekregen.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Kan ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Gebruik dit middel NIET als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Over het gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Zo mogelijk kunt u tijdelijk met dit middel stoppen of overstappen op een ander veilig middel.

Ook nadat u met de behandeling bent gestopt, mag u nog gedurende 3 weken niet zwanger worden. Het medicijn blijft nog enige tijd in het lichaam achter. U moet gedurende deze 3 weken betrouwbare anticonceptie gebruiken, bijvoorbeeld de pil en condooms. 

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts. Het is niet bekend of dit middel in de moedermelk terechtkomt en of het schadelijk voor de baby is. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Kan ik zomaar met dit medicijn stoppen?
Stop niet zomaar met het gebruik. De gewrichtsontsteking en de klachten kunnen dan heviger terugkomen. Raadpleeg uw arts als u stoppen wilt.

Recept nodig en welke toedieningsvormen?
Etanercept is sinds 1998 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Enbrel in injecties.
Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn, lees dan verder in het thema prijzen en vergoedingen van medicijnen.

Klik hier voor meer informatie over : Enbrel

Persoonlijk advies
Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Breng dan een bezoek aan uw eigen apotheek. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik.Laatst gewijzigd:22-11-2012

Deze tekst is opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.