Medicijnen bestellen via internet – en waarop letten? Wat zijn de verschillen tussen een gewone apotheek op de hoek, een legale internetapotheek en een illegale medicijnwinkel op internet? In dit thema staat informatie voor een bewuste keuze.

Momenteel loopt de VWS-campagne 'Het gevaar van internetpillen'. Kijk voor meer informatie op www.internetpillen.nl.

Wat wensen de meeste medicijngebruikers van hun medicijnleverancier?
Om maar eens wat te noemen: betrouwbaarheid, deskundigheid, een beroepsgeheim, duidelijke voorlichting, desgewenst bezorging van de medicijnen.

Wat wensen de meeste medicijngebruikers als het gaat om een medicijn?Betrouwbaarheid. Een middel dat voldoet aan normen voor kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid. Met daarbij een bijsluiter die duidelijk is over het correcte gebruik van het middel. Om maar eens wat te noemen.

Veiligheid

Veilig medicijngebruik is in Nederland en veel andere landen goed geregeld. Safe. Er is controle op de hele keten van de fabrikant tot aan de medicijngebruiker: controle op de fabriek, de eventuele importeur, de groothandel en de (internet)apotheek.

Bovendien begint de overheidscontrole al bij de beslissing of het middel op de markt mag komen. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen weegt af of het middel veilig genoeg is: of de verhouding tussen de werkzaamheid en eventuele schadelijkheid aanvaardbaar is. En daarnaast stelt het College duidelijk vast bij welke aandoeningen het middel voorgeschreven mag worden.

Omdat medicijngebruik goed geregeld is in Nederland, kan de consument er normaal gesproken op rekenen dat het medicijn in orde is. Het is veilig bij correct gebruik, werkzaam, niet bedorven. Het etiket en de bijsluiter kloppen en zijn begrijpelijk.

De apotheker

In de wet is vastgelegd aan welke regels een apotheker moet voldoen. Dat houdt in:

• dat u het juiste medicijn ontvangt, namelijk dat wat de arts heeft voorgeschreven,
• dat u uitleg krijgt over correct gebruik
• en informatie over mogelijke bijwerkingen
• en antwoord op uw vragen over medicijngebruik.

Zowel de apotheker op de hoek als de legale Nederlandse internetapotheker houdt zich aan deze regels. Maar illegale medicijnwinkels trekken zich van grenzen, wetten en regels weinig aan.

In de apotheek werken gediplomeerde apothekers en apothekersassistenten. Een legale internetapotheek werkt in grote lijnen hetzelfde als een gewone apotheek op de hoek. Er zijn tussen de twee typen apotheken overeenkomsten én verschillen in service.

Overeenkomsten

• Zowel de gewone apotheek als de legale webapotheek doet aan medicatiebegeleiding en -bewaking. Dat wil zeggen: men vraagt naar de aandoeningen die u hebt en uw medicijngebruik. De apotheek legt dan een farmaceutisch dossier van u aan in de computer, dat steeds wordt bijgehouden. Telkens als u een ander medicijn gaat gebruiken, wordt gekeken of het middel voor u geschikt is en of het goed samengaat met andere medicijnen die u gebruikt.
  Lijkt er een probleem of onduidelijkheid te zijn, dan overlegt de apotheker met u en eventueel met uw arts.
• Beide typen apotheken kunnen alle medicijnen leveren die in Nederland zijn toegelaten. Ook hulpmiddelen (verband en dergelijke), zelfzorgmiddelen (zonder recept) en drogisterijartikelen.
• De kwaliteit van de medicijnen is gewaarborgd.
• Bij beide typen apotheken worden de meeste medicijnen vergoed door de verzekering, volgens dezelfde regels.
• Voor receptmedicijnen kunt u een recept vragen aan uw arts - via een consult, telefonisch of via e-mail. Sommige huisartsen houden ook consult via internet. Veel huisartsen sturen het recept per e-mail voor u door naar uw apotheek.
  Eventueel kunt u een recept aanvragen via een internetapotheek, bij een webarts. Deze moet zich houden aan richtlijnen voor een internetconsult. Zie ook onder ‘Waarop letten?`
• Bij beide typen apotheken is bezorging mogelijk. De apotheek op de hoek bezorgt vaak tussen bepaalde uren, bij de internetapotheek hangt het af van de post- of pakketbezorging.

Er zijn ook verschillen tussen beide typen apotheken.

Verschillen; de internetapotheek

• Bij de webapotheek bestelt u door een middel aan te klikken op het scherm en het recept op te sturen via de post, meestal naar een antwoordnummer. De internetapotheek stuurt de medicijnen naar het adres dat u opgeeft. U ontvangt ze doorgaans binnen enkele dagen.
• De internetapotheek kan meestal niet helpen als er met spoed medicijnen nodig zijn.
• De internetapotheek geeft geen persoonlijk advies, maar wordt wel door enkele zorgverzekeraars aangeraden.

Verschillen; de gewone apotheek

• Bij de apotheek op de hoek kunt u terecht voor een persoonlijk gesprek, in alle rust, over uw medicijngebruik.
• Als u uw medicijnen komt halen, kunt u direct antwoord krijgen op uw vragen en kunt u aanschouwelijke uitleg krijgen over het gebruik van uw medicijnen. Mét de mogelijkheid om te oefenen – dat is vooral aan te raden bij inhalatiemedicijnen. Ook bij oogdruppels en oogzalf is het handig dat de apotheekmedewerker het gebruik laat zien.
• De apotheek op de hoek kan praktische hulp bieden, bijvoorbeeld bij het openmaken van medicijnverpakkingen, of dat nu doordrukstrips zijn of potjes die stevig dichtzitten. Deze hulp is vooral prettig voor mensen die een probleem hebben met hun handen, zoals mensen met ernstig reuma.
• Bij kleine kwaaltjes (acne, voetschimmel, diarree, enzovoort) kunt u de apotheek binnenstappen voor een deskundig advies.
• Wie ‘s avonds of `s nachts met spoed medicijnen nodig heeft, moet deze kunnen krijgen, vindt de apotheker. Daarom doet de apotheker moeite - én investeert samen met collega`s - om te zorgen dat er altijd ergens in de omgeving een apotheek geopend is voor spoedgevallen.
• Vooral voor medicijnen voor chronisch gebruik kan het prettig zijn om ze te ontvangen van de apotheek op de hoek. Een voorbeeld: bij het gebruik van inhalatiemedicijnen is het goed om af en toe eens met de apotheker na te gaan: inhaleer ik nog goed? Want op de juiste manier blijven inhaleren is niet makkelijk.

Topkwaliteit! Geen recept nodig! Anoniem! Goedkoop! Wetenschappelijke doorbraak! Kreten van illegale, vaak Engelstalige, medicijnwinkels op internet. Die zonder recept medicijnen leveren waarvoor volgens de regels wél een recept nodig is.

Voorbeelden: middelen tegen erectiestoornissen, middelen tegen ernstige vetzucht, kalmerende middelen. Of middelen die nooit gedegen getest zijn, zoals ‘wonder`middelen om af te slanken. Of middelen die niet bedoeld zijn als medicijn, zoals spierversterkende middelen en doping.

Sommige mensen gebruiken dit soort internetmiddelen naast eventuele reguliere medicatie van hun gewone apotheek.

Het gaat vaak om situaties waarin mensen liever niet naar hun eigen arts gaan. Of waarin de arts een bepaalde medicatie afraadt, terwijl iemand het toch wil nemen. De gebruiker betaalt zelf, de medicijnen worden illegaal geleverd - en worden niet vergoed door de verzekering.

Risico`s

Wie medicijnen bestelt via internet bij een illegale medicijnwinkel, kan te maken krijgen met risico`s.

• Er is geen direct contact met een arts of apotheker. Het kan twijfelachtig zijn of het gekozen medicijn geschikt is in uw geval. Vaak kunt u ook geen vragen stellen over mogelijke bijwerkingen of wisselwerkingen.
• Er is geen garantie dat het medicijn voldoet aan de normen voor kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid, ook al wordt op de website beweerd dat dit wél het geval is.
• De aanbieder achter de website kan zich in één land bevinden, terwijl het medicijn zelf uit een ander land komt. Etiketten of bijsluiters – als die er zijn - kunnen geschreven zijn in een taal die u niet machtig bent. Dus het is niet zeker of u ontvangt wat u besteld hebt, hoe het gebruikt moet worden, wat de bijwerkingen zijn, en wat de wisselwerkingen zijn met andere medicijnen of met bepaalde voedingsmiddelen.
• De kans bestaat dat het medicijn – onder een andere naam - hetzelfde werkzame bestanddeel bevat als een medicijn dat u al gebruikt. Zo kunt u ongemerkt een overdosis nemen.
• Een medicijn uit een ander land kan een naam hebben die lijkt op een naam die u kent. Maar kan een heel ander werkzaam bestanddeel bevatten. Doordat geneesmiddelnamen op elkaar lijken, komt verwisseling voor.
• De advertentie op de website is waarschijnlijk niet officieel gecontroleerd. Fantastische beloften over wonderbaarlijke werkingen zijn misschien totaal niet waar. Denk aan aanprijzingen zoals: ‘wetenschappelijke doorbraak`, ‘geen enkel risico`, ‘het product geneest verschillende aandoeningen, van kanker tot gewichtsproblemen`, of beweringen van een zogenaamd bekende autoriteit.
• Het aangeboden medicijn kan een vervalsing zijn, met een echt uitziende verpakking maar zonder werkzaam bestanddeel.
• Het medicijn kan bedorven aankomen door verkeerde opslag of vertragingen bij het vervoer. Of helemaal niet aankomen.
• Bij problemen kan het heel moeilijk zijn om verhaal te halen.

Als een medicijn niet op de correcte manier wordt gebruikt, kan het schadelijk zijn. Daarom zijn adviezen van een vaste arts en apotheker van belang. Ter overweging: wat is gezondheid waard in verhouding tot de risico`s van het internet?

Uw gezondheid en internet

• Bij de keuze en het gebruik van een medicijn zijn verschillende zaken van belang: de juiste diagnose en het juiste middel bij de juiste persoon. Rekeninghoudend met een mogelijke allergie, met andere medicijnen die iemand gebruikt, met mogelijke overgevoeligheden en bijwerkingen. Dat is nogal veel om te gaan doe-het-zelven.
• Wie bepaalde medicijnen voor het eerst gaat gebruiken, speelt op safe als dit gebruik in overleg met een arts of apotheker plaatsvindt.
• Veel kwalen gaan vanzelf over en hoeven dus niet behandeld te worden, ook niet met internetmedicijnen. Zijn klachten hardnekkig, dan is het verstandig om naar een arts te stappen.
• Medicijnen kopen op een site die receptmedicijnen aanbiedt zonder een recept te vragen, kan risicovol zijn. Er kan bedrog in het spel zijn. Kijk ook onder de knop ‘Niet legaal` bij `Risico`s`.
• Wie receptmedicijnen gaat gebruiken zonder voldoende medicatiebewaking door een apotheek, heeft meer kans op vervelende bijwerkingen of wisselwerkingen met andere medicijnen.

De webarts

• Wie geen recept heeft, kan via een consult bij een webarts een recept aanvragen. Daarvoor is het doorgaans nodig een vragenlijstje naar waarheid in te vullen.
• Een vragenlijstje kan een echt consult en onderzoek bij de huisarts nooit vervangen.
• Zonder de patiënt te kennen kan een webarts slechts algemene informatie geven over een bepaalde aandoening.
• Contacten via internet kunnen handig zijn – namelijk als de arts en de patiënt elkaar kennen, ze een zogenoemde behandelrelatie hebben en de arts het medisch dossier van de patiënt kan inzien. Ook een vervangende arts heeft gewoonlijk toegang tot het dossier.
• Contact via internet tussen de patiënt en de eigen arts kan bijvoorbeeld gaan over laboratoriumuitslagen, informatie over een behandeling, adviezen, het maken of verzetten van een afspraak, herhaalrecepten.

De Nederlandse artsenorganisaties en de Inspectie voor de Gezondheidszorg vinden dat webartsen geen medicijnen moeten voorschrijven aan patiënten van wie ze de achtergrond en de voorgeschiedenis niet kennen.
Ze vinden ook dat een webarts een webconsult moet kortsluiten met de huisarts van de patiënt. En als de patiënt dat niet wenst, moet de patiënt van de webarts het nadrukkelijke advies krijgen om zelf de huisarts op de hoogte te brengen.

Goede productinformatie

Een betrouwbare medicijnleverancier geeft minimaal de volgende productinformatie over een medicijn:

• de naam van het middel
• de naam van het werkzame bestanddeel
• de naam van andere bestanddelen die bij sommige mensen problemen kunnen veroorzaken, zoals een overgevoeligheidsreactie.
• uitleg waarvoor het product dient
• uitleg wanneer het middel niet mag worden gebruikt, zoals bij zwangerschap, borstvoeding, allergie, bij bepaalde aandoeningen, bij gebruik van andere medicijnen
• uitleg hoe het middel moet worden gebruikt.
• de mogelijke bijwerkingen
• de naam en vestigingsplaats van de fabrikant
• de datum waarop deze informatie over het medicijn voor het laatst is bijgewerkt.

Voor toelating in Nederland beoordeelt het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen niet alleen het product, maar óók de productinformatie die erbij zit. Daarom is het het veiligst om in Nederland geregistreerde middelen te gebruiken. Op productinformatie en bijsluiters van internetwondermiddelen is namelijk géén controle.

Misschien heeft u een medicijn gebruikt dat u bij nader inzien niet vertrouwt. Het ziet er anders uit dan anders, of het werkt anders dan u gewend bent. Misschien werkt het zelfs wel helemaal niet. Aanwijzingen dat er iets niet in orde zou kunnen zijn, zijn bijvoorbeeld:

• afwijkingen op de verpakking, zoals een andere bedrukking, andere kleuren of een ontbrekende verzegeling
• schrijffouten op de verpakking of in de bijsluitertekst
• tabletten die normaal in een doordrukstrip zitten, zijn nu los verpakt
• afwijkingen van het uiterlijk van de tabletten of capsules zelf, zoals ontbrekende breukstrepen, inscripties of coatings
• een afwijkende smaak, geur of kleur
• een andere werking dan normaal, andere bijwerkingen of juist in het geheel geen effect

Advies

Is het verdachte middel via internet gekocht, maar is er nooit om een origineel recept gevraagd, dan is er een grote kans dat het middel niet deugt. Heeft u aan het gebruik ervan gezondheidsklachten overgehouden, neem dan contact op met uw arts of apotheker. Zij zullen u zeker aanraden het middel niet meer te gebruiken, maar zij kunnen u ook adviseren over uw klachten.

De kans dat u van uw apotheek of via een legale internetapotheek een vervalst medicijn in handen krijgt is uiterst klein. Heeft u desondanks toch twijfels, neem dan in alle gevallen contact op met uw apotheker. Hij kan helpen om de herkomst van het middel na te gaan, en zal bij gegronde twijfel in overleg treden met de producent van het middel. De producent is vaak goed op de hoogte of er van zijn product vervalsingen in omloop zijn en is de enige die uitsluitsel kan geven over de echtheid ervan. Is er inderdaad sprake van een vervalsing, dan is het belangrijk dat het voorval wordt gemeld aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg. De Inspectie kan dan maatregelen nemen om de bron van de vervalsing op te sporen.

www.npcf.nl
De site van de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie. Binnen patiëntenorganisaties wisselen lotgenoten informatie uit over hun aandoening. Ook over medicijngebruik. En eventueel ook over medicijnen die niet voor de hand liggen. Klik op bovengenoemde site op Adressengids voor de gegevens van vele patiëntenorganisaties in Nederland.
 
www.meldpuntmedicijnen.nl
Op internet kunt u niet alleen zoeken, maar ook melden. Op bovengenoemde site kunt u laten weten wat uw goede of minder goede ervaringen zijn met medicijnen – niet alleen bijwerkingen. De meldingen worden gebruikt voor voorlichting en om eventueel fabrikanten, verzekeraars en de overheid aan te spreken. 
 
www.meldpuntbijwerkingen.nl
De site van Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb is het nationale meldpunt voor (alleen) bijwerkingen. Belangrijk, omdat met deze gegevens - die worden aangeleverd door artsen, apothekers en medicijngebruikers - de veiligheid van medicijnen in Nederland bewaakt wordt. Op bovengenoemde site staat een meldformulier voor bijwerkingen.