Een kind is in de baarmoeder niet tegen alle schadelijke invloeden van buitenaf beschermd. Tijdens de zwangerschap moet u dan ook oppassen met medicijnen. Ook in de borstvoeding kunnen medicijnen terechtkomen. Lees waar u op moet letten tijdens zwangerschap en borstvoeding.

Een kind is in de baarmoeder niet tegen alle schadelijke invloeden van buitenaf beschermd. Medicijnen, alcohol en roken kunnen de ontwikkeling van het ongeboren kind negatief beïnvloeden. Waar moet u op letten tijdens de zwangerschap?

Medicijnen

Met medicijnen tijdens de zwangerschap moet u voorzichtig zijn. Het is daarom altijd verstandig uw arts en apotheker te vertellen dat u zwanger bent, als u medicijnen moet gaan gebruiken. Niet alle medicijnen zijn schadelijk voor het ongeboren kind. Van een beperkt aantal middelen is bekend dat ze zonder problemen gebruikt kunnen worden. Lactulose (tegen verstopping) is daar een voorbeeld van. Van een aantal andere medicijnen staat vast dat ze schadelijk zijn. Maar van de grootste groep medicijnen is (nog) niet bekend welke invloed ze op de vrucht hebben. In de bijsluiter staat dan dat er onvoldoende gegevens bekend zijn om te beoordelen of het medicijn schadelijk is. Uw arts zal u zo`n middel alleen voorschrijven als er geen veilig middel voorhanden is. Dat is bijvoorbeeld het geval als u lijdt aan epilepsie. Een epilepsieaanval kan schadelijker zijn voor het kind dan het gebruik van een epilepsiemiddel. In zo`n geval is het verstandig dat uw medicijngebruik intensief begeleid wordt door de arts en de apotheker.

Let op! Vrij verkrijgbare middelen zoals pijnstillers, laxeermiddelen, hoestmiddelen en vitaminen zijn medicijnen en kunnen dus ook schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Dit geldt ook voor alternatieve geneesmiddelen en kruiden(mengsels). Als u dit soort middelen wilt gebruiken tijdens uw zwangerschap, overleg dan altijd eerst met uw apotheker, arts of verloskundige.

Adviezen

Adviezen als u zwanger wilt worden of al zwanger bent:

• Stop tijdig met de pil en wacht één gewone menstruatie af voordat u zwanger wordt. De datum van de bevruchting en dus de ‘uitgerekende` datum is dan beter te bepalen.
• Gebruik het liefst geen medicijnen. Als u chronisch medicijnen moet gebruiken, overleg dan met uw arts of apotheker of u uw medicijnen kunt blijven gebruiken of dat het nodig is om over te schakelen op een veiliger alternatief. Overleg hierover met uw arts ruim voordat u zwanger bent! De eerste weken is de baby het meest kwetsbaar, en soms is het niet mogelijk van de ene op de andere dag over te stappen op een ander medicijn.
• Slik elke dag één tablet (0,5 mg) foliumzuur. Begin hiermee zodra u zwanger kunt worden. Blijf de tabletten gebruiken, ook als het maanden, een jaar of nog langer duurt voor u werkelijk zwanger bent. Na acht weken zwangerschap is het niet meer nodig om foliumzuur te gebruiken. Foliumzuur verlaagt de kans op een kind met een open schedel of een open rug.

Roken

Door roken komen nicotine en koolmonoxide in de bloedsomloop van de moeder en dus ook in die van haar ongeboren kind. Nicotine vernauwt de bloedvaten en door koolmonoxide kan het bloed minder zuurstof vervoeren naar het kind. Baby`s van rokende moeders zijn daardoor naar verhouding kleiner en hebben een kleiner hoofdje. Het geboortegewicht is gemiddeld 200 gram lager.

Alcohol

Het drinken van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het embryo. Alcohol bereikt via de placenta het kind. De alcoholconcentratie bij het kind is gelijk aan de concentratie in het bloed van de moeder. Door de alcohol kan de aanleg van het centraal zenuwstelsel van het kind verstoord worden. Daarnaast loopt een zwangere vrouw die regelmatig drinkt een groter risico op een miskraam, dat haar kind te vroeg geboren wordt, of dat het kind een laag geboortegewicht heeft. Het drinken van enkele glazen alcohol per dag geeft kans op het krijgen van een kind met een foetaal alcoholsyndroom. Het kind heeft dan afwijkingen in het gezicht en heeft een verstandelijke achterstand.

Er zijn ook aanwijzingen dat het drinken van alcohol de vruchtbaarheid van de vrouw kan verminderen en dat het drinken van alcohol door de man dit effect kan versterken. Voor mensen met kinderwens zou het daarom verstandig zijn geen alcohol te drinken, vanaf het moment dat men probeert zwanger te worden.

Borstvoeding is voor iedere baby de beste voeding. Stoffen in de moedermelk beschermen het kind tegen veel ziektes en infecties. Kunt u borstvoeding blijven geven als u een medicijn moet gebruiken?

Medicijnen kunnen overgaan in de moedermelk en zo in het lichaam van de baby terechtkomen. De baby heeft het medicijn niet nodig, maar het werkt wel in zijn lichaam en het kan ook bijwerkingen hebben.

Wel of niet schadelijk?

Van een beperkt aantal medicijnen is bekend dat u ze zonder bezwaar kunt gebruiken als u borstvoeding geeft. Dat kan komen doordat:

• het middel niet overgaat in de moedermelk;
• er zo weinig van het middel overgaat in de moedermelk dat er geen kans is op een effect op de baby.

Van een aantal middelen staat vast dat ze schadelijk kunnen zijn voor uw baby als u borstvoeding geeft. Als u zo`n medicijn gebruikt, kunt u uw arts vragen of u een ander, niet schadelijk, middel kunt gebruiken. Soms is het mogelijk om het tijdstip van innemen door de moeder zodanig aan te passen dat het effect op de zuigeling minimaal is. Is dit niet mogelijk en moet u het schadelijke middel korte tijd gebruiken, dan zult u meestal het advies krijgen de borstvoeding enige tijd geheel of gedeeltelijk te onderbreken. Kolf in dat geval de melk af en gooi het weg. Dit is nodig om de borstvoeding op gang te houden en pijn door stuwing tegen te gaan. Als u een schadelijk middel langere tijd moet gebruiken, kunt u het advies krijgen de borstvoeding te staken. Van de grootste groep medicijnen is echter niet bekend of ze in de moedermelk terechtkomen en schadelijk kunnen zijn. Uw arts zal dan samen met u afwegen of het verstandig is borstvoeding te blijven geven. Omdat borstvoeding de beste voeding is voor uw baby, is het zinvol om te zoeken naar het meest veilige alternatief.

Vitamine K

Vitamine K is één van de vitaminen. Het zit in groenten, zoals spinazie, tomaten en een aantal koolsoorten. Ook wordt het door bepaalde bacteriën in de darm gemaakt. Vitamine K is nodig voor een goede stolling van het bloed. Een tekort aan deze vitamine kan leiden tot spontane bloedingen. Bijvoorbeeld bloed in de urine, bloedingen onder de huid of in ernstige gevallen bloedingen in maag en darmen of in de hersenen. Een zuigeling kan nog geen vitamine K in zijn darmen maken. Daarom krijgt elke pasgeborene van de arts of verloskundige direct na de geboorte vitamine K. Borstvoeding bevat weinig vitamine K. Om problemen te voorkomen is het advies om uw zuigeling vanaf de achtste dag elke dag een kleine hoeveelheid (25 microgram) vitamine K geven. Rond het einde van de derde maand kan de darm zelf vitamine K maken. Extra vitamine K is dan niet meer nodig. In flesvoeding zit voldoende vitamine K, dus als uw baby na de geboorte volledige flesvoeding krijgt, hoeft u geen extra vitamine K te geven. Als de baby zowel borst- als flesvoeding krijgt, is extra vitamine K niet nodig als u meer dan 400 ml flesvoeding per dag geeft.

www.borstvoeding.nl
Site van de vier Nederlandse borstvoedingsorganisaties met informatie over borstvoeding

www.borstvoeding.com
Artikelen van verschillende deskundigen over borstvoeding

www.babyopkomst.nl
Site geschreven door een verloskundige voor zwangere vrouwen en hun partners en jonge ouders

www.knov.nl
Site van de koninklijke nederlandse organisatie van verloskundigen met informatie over zwangerschap en borstvoeding.

www.voedingscentrum.nl
Site met informatie over gezonde voeding in het algemeen, voor zuigelingen en kinderen, bij zwangerschap en borstvoeding.