Medicijn

Medicijn: Natriumvalproaat

print
Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt?

Natriumvalproaat
De werkzame stof in Natriumvalproaat is valproïnezuur.



Valproïnezuur beïnvloedt de informatieoverdracht via zenuwen in de hersenen. Het wordt toegepast bij verschillende aandoeningen.

Artsen schrijven valproïnezuur voor bij epilepsie, migraine, manie en zenuwpijn.



Epilepsie

Er zijn verschillende vormen van epilepsie. Bij veel vormen is sprake van epileptische aanvallen, waarbij u uw bewustzijn verliest en uw spieren hevig verkrampen. Bij een 'absence' is er slechts sprake van een enkele seconden durende afwezigheid. Epileptische aanvallen en absences ontstaan doordat de informatieoverdracht tussen de zenuwcellen in de hersenen niet goed verloopt.

Bij het syndroom van West, dat meestal ontstaat in het eerste levensjaar, hebben kinderen last van aanvallen van spierkrampen, voornamelijk buigende en strekkende bewegingen. Hierbij maakt vooral het hoofd knikkende bewegingen.

Het syndroom van Lennox-Gastaut is een specifieke vorm van epilepsie en ontstaat vooral bij kinderen tussen de drie en zes jaar. Hierbij is vaak sprake van periodes van afwezigheid gedurende enkele seconden (absences), maar de kinderen kunnen ook aanvallen van spierkrampen hebben.

Behandeling
Bij de keuze van een medicijn voor de behandeling van epilepsie volgt uw arts een schema. Valproïnezuur is één van de eerste-keusmiddelen bij epilepsie. De arts start de behandeling met een lage dosering en verhoogt die dan geleidelijk. Na enkele weken is het volledige effect van dit middel bereikt.

Werking
Prikkels in de hersenen kunnen epileptische aanvallen veroorzaken. Valproïnezuur beïnvloedt deze prikkels en helpt zo bepaalde epileptische aanvallen en absences te voorkomen. Het werkt niet altijd bij iedereen. Na een aantal weken zal duidelijk zijn of het middel voldoende werkt. U merkt dat doordat de epileptieaanvallen minder vaak optreden en minder heftig zijn of helemaal verdwijnen.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij epilepsie.

Migraine

Bij migraine heeft u aanvallen van bonzende hoofdpijn, meestal aan één kant van het hoofd. Ook bent u vaak misselijk en overgevoelig voor licht en geluid. Een migraineaanval duurt meestal tussen de vier en zestien uur.

Behandeling
Als u meer dan twee aanvallen per maand heeft, kunt u medicijnen proberen die de aanvallen voorkomen. Valproïnezuur is één van deze middelen. Het wordt pas voorgeschreven als andere middelen onvoldoende werken of te veel bijwerkingen veroorzaken. Het werkt meestal minder goed dan de eerste-keusmiddelen: bètablokkers.

Werking
Het is nog onbekend hoe valproïnezuur migraine voorkomt. Mogelijk vermindert het de gevoeligheid van de hersenen voor een migraineaanval.

Het kan enkele weken tot maanden duren voor u merkt dat het aantal migraineaanvallen is afgenomen.
Klik voor meer informatie over medicijnen bij migraine.

Manie

Een manie is een overactieve periode bij iemand die lijdt aan manische depressiviteit. Bij deze ziekte wisselen ernstig depressieve periodes zich af met periodes waarin men overdreven opgewekt en energiek is. Valproïnezuur kan worden toegepast om manische periodes te voorkomen.
Klik voor meer informatie over medicijnen bij manie.

Zenuwpijn

Verschijnselen
Bij zenuwpijn voelt u heftige pijnschokken met een zeer scherpe, stekende of constant brandende pijn. De pijn is continu aanwezig of kan opkomen na slechts een lichte aanraking.

Het betreft vaak één specifiek deel van het lichaam, zoals een deel van het gezicht, een deel van de romp of een voet of arm. Ook `fantoompijn` is een vorm van zenuwpijn. Dit is pijn die aanwezig lijkt te zijn in een afgezet lichaamsdeel, bijvoorbeeld een been.

Oorzaak
De oorzaak van zenuwpijn ligt bij de gevoelszenuwen. Deze versturen ‘berichten` over aanrakingen en verwondingen naar de hersenen. Beschadigde of geïrriteerde zenuwen zullen deze berichten onjuist versturen, waardoor de hersenen heftige pijn voelen, zonder dat er van een verwonding sprake is.

Een beschadiging of irritatie van een gevoelszenuw kan verschillende oorzaken hebben, zoals gordelroos of diabetes (suikerziekte).

Behandeling
Valproïnezuur werkt met name bij zenuwpijn ten gevolge van diabetes. Bij zenuwpijnen ligt de oorzaak van de pijn dus niet in een beschadiging op de plaats waar u de pijn voelt, maar bij de desbetreffende gevoelszenuw. Daarom hebben gewone pijnstillers meestal weinig effect bij zenuwpijnen.

Werking
Valproïnezuur werd oorspronkelijk gebruikt als middel tegen epilepsie. Bij deze toepassing bleek dat het ook zenuwpijnen verminderde. Dit pijnstillende effect komt op een andere manier tot stand dan de werking tegen epilepsie. Bij ongeveer vier op de tien mensen met zenuwpijn door diabetes helpt het de pijn te verminderen.

De pijnstillende werking begint niet meteen, maar treedt in na één tot twee weken.


Klik voor meer informatie over medicijnen bij zenuwpijn.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?vraagteken.gif
Uitleg frequenties:

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Venster sluiten

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

Vooral aan het begin van de behandeling heeft u kans op bijwerkingen, de meeste worden vanzelf minder als u aan het middel gewend raakt.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden 

  • Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken en diarree. Dit verdwijnt meestal vanzelf na korte tijd. U kunt het voorkomen door het middel met wat voedsel in te nemen. Verder buikpijn, verstopping, braken en diarree. Blijft u last houden van deze klachten, neem dan contact op met uw arts.
  • Gewichtstoename of gewichtsafname. Vraag advies aan uw arts of diëtist als u te veel aankomt of te veel afvalt.
  • Haaruitval, meestal tijdelijk. Ook wordt het haar soms lichter van kleur.
  • Verminderde aanmaak van bloedplaatjes. Hierdoor heeft u een verhoogde kans op bloedingen. Heeft u onverklaarbare blauwe plekken of vaker dan normaal een bloedneus? Neem dan contact op met uw arts.

Zeer zelden

  • Ontsteking van de slijmvliezen van de mond. U merkt dit aan een vuurrode kleur van de slijmvliezen. Eten en drinken kunnen hierdoor pijnlijk zijn. 
  • Slaperigheid, sufheid, duizeligheid, verwardheid, hoofdpijn, vergeetachtigheid en onwillekeurige bewegingen kunnen voorkomen. Blijft u hier last van houden? Overleg hierover met uw arts.
  • Bedplassen.
  • Te veel aan mannelijke hormonen. Dit kan zich bij vrouwen uiten in menstruatiestoornissen (zoals onregelmatige menstruatie), stemverlaging en haargroei op 'mannelijke' plaatsen, zoals op de borst, bovenbenen, bovenlip en kin en wangen. Dit kan voorkomen bij vrouwen met name als zij voor hun twintigste jaar dit middel zijn gaan gebruiken.
  • Borstvorming bij mannen.
  • In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming of koorts. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts. 
  • Trillende handen, snelle oogbewegingen en minder goed kunnen horen.
  • Gedrags- en stemmingsveranderingen. Dit kan variëren van opwinding en verhoogde alertheid tot apathie of depressieve gevoelens. 
  • Overgevoeligheid. Dit merkt u aan huiduitslag, galbulten, acne en jeuk. Als u overgevoeligheid voor dit middel vermoedt, raadpleeg dan uw arts. Een ernstige overgevoeligheidsreactie is een ‘angio-oedeem’. Een angio-oedeem is een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Als het ontstaat, moet u onmiddellijk een arts opzoeken of naar de Eerste-Hulpdienst gaan. U mag dit soort middelen in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor valproïnezuur. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u valproïnezuur niet opnieuw krijgt. 
  • Leverafwijkingen gedurende de eerste zes maanden van gebruik of een ontsteking van de alvleesklier. Vooral bij kinderen jonger dan drie jaar met een geestelijke handicap. De verschijnselen hiervan zijn verlies van eetlust, lusteloosheid, sloomheid, slap gevoel, soms met buikpijn, braken, opgezwollen enkels en voeten, en slaperigheid. Waarschuw dan direct een arts. Mensen met een verminderde leverwerking of mensen die eerder leverafwijkingen door het gebruik van valproïnezuur hebben gekregen mogen dit middel niet gebruiken.
  • Verstoring in de aanmaak van de bloedcellen. Raadpleeg uw arts als u last krijg van onverklaarbare koorts, keelpijn of blaasjes in de mond, of onverklaarbare blauwe plekken. Dit kan duiden op een afwijking in het bloed.
  • Als u acute porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen krijgt: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u acute porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
  • Moeite met bewegen, zoals stijve spieren, beven, een maskerachtige uitdrukking op het gezicht, murmelen, moeite met lopen en spreken. Deze bewegingsstoornis wordt ook wel 'parkinsonisme' genoemd, omdat de verschijnselen lijken op die van de ziekte van Parkinson. Raadpleeg uw arts als u lijdt aan de ziekte van Parkinson. De verschijnselen kunnen door dit middel verergeren. Overleg ook met uw arts als u tijdens gebruik moeite met bewegen krijgt.
  • Botafwijkingen, zoals het dunner en brozer worden van het bot en botbreuken. Deze bijwerkingen kunnen optreden wanneer u gedurende lange tijd dit medicijn gebruikt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.


Hoe moet ik dit medicijn gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?
  • Capsules: zonder kauwen innemen met een half glas water, gebruik geen koolzuurhoudende drank. De Orfiril capsules mag u eventueel, bij slikproblemen, openmaken en de korrels met vla of yoghurt innemen (ook zonder kauwen). U kunt resten van de korrels in de ontlasting terug vinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen. De Propymal capsules mag u niet openmaken.
  • Tabletten: zonder kauwen innemen met een glas water, gebruik geen koolzuurhoudende drank. Depakine 'Chrono' tabletten (met vertraagde afgifte) mag u op de breukstreep breken, maar kauw de delen niet stuk, anders werkt het systeem van de vertraagde afgifte niet. De tablet kunt u in de ontlasting terug vinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen.
  • Druppels: innemen met een half glas water of limonade (zonder prik!).
  • Drank: meet de hoeveelheid af met een maatbekertje of maatlepel. Innemen zonder te verdunnen.
  • Korrels (granulaat): zonder kauwen innemen met een half glas water. Bij slikproblemen mag u de korrels ook mengen met vla of yoghurt. U kunt resten van de korrels in de ontlasting terugvinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen.
  • Zetpillen: de zetpil in de anus brengen. Het maakt daarbij niet zo veel uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren in brengen. U kunt de zetpil met een beetje water bevochtigen. Hierdoor kunt u hem wat makkelijker inbrengen.

Wanneer?
Neem dit middel in tijdens de maaltijd of met wat voedsel. Dit voorkomt eventuele misselijkheid. Dit geldt voor alle toedieningsvormen, behalve voor de zetpillen.

Hoe lang?
Uw arts bepaalt hoe lang u dit middel moet gebruiken. Dat hangt af van de aandoening waarvoor u dit middel slikt en van de resultaten. Het kan zijn dat de arts de dosering tussentijds aanpast. Verander in elk geval nooit zelf de dosering!
Bij epilepsie kan de arts meestal na een tot drie maanden pas beoordelen of dit middel voldoende effect heeft.


Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?
Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:
  • Als u dit middel twee keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan zeven uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan zeven uur? Sla dan de vergeten dosis over.
  • Als u dit middel drie of vier keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan één uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan één uur? Sla de vergeten dosis dan over.
Neem echter nooit een dubbele dosis. Bij dit middel heeft een te hoge dosering snel schadelijke gevolgen.
Als ik dit medicijn gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Let op: als u epilepsie heeft, mag u vaak niet autorijden. Of u mag autorijden, hangt af van bepaalde keuringseisen. Overleg hierover met uw arts. Ook is er een brochure ‘Epilepsie en rijgeschiktheid’ van het Epilepsiefonds. Ook een psychiatrische ziekte, zoals manische depressiviteit, kan een reden zijn dat u niet mag autorijden. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR

Heeft uw arts bepaald dat u met uw aandoening mag autorijden? Ook valproïnezuur heeft invloed op uw rijvaardigheid. Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals duizeligheid, sufheid en slaperigheid. U mag de eerste week dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Rijd ook geen auto zolang de dosering nog omhoog gaat. Pas nadat u gedurende 1 week dezelfde dosering gebruikt heeft, mag u weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen. 

Voor meer algemene informatie kunt u het thema ‘Medicijnen in het verkeer’ lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u niets van deze bijwerking heeft gemerkt, kunt u door het gebruik van alcohol wel suf worden en kan uw coördinatie- en beoordelingsvermogen afnemen.

alles eten?
De tabletten, capsules en drank mogen niet tegelijk met een koolzuurhoudende drank worden ingenomen. Verder mag u alles eten.


Heeft dit medicijn een wisselwerking met andere medicijnen?
De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn andere middelen tegen epilepsie carbamazepine, fenytoïne, lamotrigine en fenobarbital en de middelen tegen hiv zidovudine en ritonavir.
  • Fenytoïne, carbamazepine, lamotrigine en fenobarbital andere middelen tegen epilepsie, en valproïnezuur kunnen elkaars werking beïnvloeden. Als uw arts de werking en dosering van de middelen controleert, kunt u ze veilig samen gebruiken.
  • Stiripentol, een ander middel tegen epilepsie, kan het effect en de bijwerkingen van valproïnezuur versterken. Bovendien kan valproïnezuur de werking van stiripentol verminderen. Uw arts zal de hoeveelheid valproïnezuur  en stiripentol in uw bloed af en toe meten en zo nodig de dosering aanpassen.
  • Ritonavir, een medicijn tegen hiv en aids. Dit medicijn vermindert de werking van valproïnezuur. Uw arts zal de werkzaamheid van valproïnezuur extra in de gaten houden.
  • Zidovudine, een medicijn tegen hiv en aids. Dit medicijn kan het effect en de bijwerkingen van valproïnezuur versterken. Uw arts zal u extra controleren.
  • Sommige middelen tegen kanker (chemokuren) kunnen de werking van valproïnezuur verminderen: bleomycine, cisplatine, cyclofosfamide, cytarabine, doxorubicine, etoposide, ifosfamide, methotrexaat en paclitaxel. Als u een van deze middelen gebruikt, zal uw arts de hoeveelheid valproïnezuur in uw bloed af en toe meten en zo nodig de dosering aanpassen.
  • Sommige antibiotica (doripenem, ertapenem, imipenem en meropenem) kunnen de werking van valproïnezuur verminderen. U mag deze middelen niet samen met valproïnezuur gebruiken. Uw arts zal een ander antibioticum voorschrijven.
  • Valproïnezuur kan de werking en bijwerkingen versterken van rufinamide (een ander medicijn tegen epilepsie). De arts zal de dosering van rufinamide hierop aanpassen en de werking controleren. Stopt u met valproïnezuur, dan moet soms de dosering rufinamide worden aangepast.

Twijfelt u eraan of bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.


Kan ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Gebruik van dit middel tijdens de zwangerschap verhoogt de kans op aangeboren afwijkingen bij het kind.

Vrouwen met epilepsie: neem voordat u erover denkt zwanger te worden contact op met uw arts, bijvoorbeeld een jaar van tevoren. U heeft dan ruim de tijd om met uw arts te bepalen welk middel in welke dosering het geschiktst is om de epilepsie te onderdrukken.

Het blijkt dat combinaties van epilepsiemiddelen meer risico's geven op aangeboren afwijkingen dan een enkel middel, zoals vaproïnezuur.

Als u goed bent ingesteld op valproïnezuur, kunt u dit middel vaak tijdens de zwangerschap gebruiken.

U komt in aanmerking voor prenatale diagnostiek en de bevalling zal onder begeleiding van de gynaecoloog en kinderarts plaatsvinden.

Neem foliumzuur vanaf een maand voor het moment dat u zwanger wilt worden tot twee maanden nadat u zwanger bent geworden. U vermindert hiermee de kans op aangeboren afwijkingen.

Vrouwen die valproïnezuur niet voor epilepsie gebruiken: gebruik dit middel NIET als u zwanger bent of wil worden. Zorg dus voor goede anticonceptie. Wilt u zwanger worden, overleg dan met uw arts. Zo mogelijk kunt u tijdelijk overstappen op een ander middel.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Het middel komt in een kleine hoeveelheid in de moedermelk terecht en kan dan bijwerkingen bij het kind geven. Dit merkt u doordat uw baby suf wordt, minder goed drinkt, moet braken of puntvormige vlekjes op de huid krijgt. Meestal kunt u, in overleg met uw arts, wel borstvoeding geven, als u let op deze verschijnselen. U kunt dan op tijd uw arts raadplegen.


Kan ik zomaar met dit medicijn stoppen?
Nee, u kunt niet zomaar stoppen. Dat moet altijd in overleg met de arts gebeuren. De dosering moet namelijk worden afgebouwd, om ernstige problemen te voorkomen. Moet u stoppen vanwege overgevoeligheid of ernstige bijwerkingen, dan zal uw arts hier rekening mee houden.

Ook als u een ander epilepsiemiddel gaat gebruiken, mag u niet in één keer met dit middel stoppen. Ook in dat geval moet de dosering langzaam worden afgebouwd.
Recept nodig en welke toedieningsvormen?
Valproïnezuur is sinds 1968 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Depakine, Orfiril en Propymal en als het merkloze Natrii Valproas, Natriumvalproaat en Valproïnezuur FNA. Het is te verkrijgen in tabletten, capsules, korrels (granulaat), drank, druppels, zetpillen en injecties.
Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn, lees dan verder in het thema prijzen en vergoedingen van medicijnen.

Klik hier voor meer informatie over : Depakine, Propymal, Natriumvalproaat, Natrium Valproas, Orfiril, Valproïnezuur zetpillen FNA

Persoonlijk advies
Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Breng dan een bezoek aan uw eigen apotheek. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik.
Zoek een apotheek bij u in de buurt:
Heeft u niet gevonden wat u zocht?
Stel een vraag aan de apotheker:
Laatst gewijzigd:3-2-2014

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Ervaringen van andere gebruikers (U verlaat apotheek.nl)

Meldingen over Valproïnezuur

28 oktober 2014

Ik slikte deze troep voor stemmingswisselingen. Heeft totaal niet geholpen, 4 jaar, bijna 5 jaar geslikt en nu ineens mee gestopt, heb nergens last van en ...

11 juni 2014

Ik gebruik depakine samen met propranolol 160 tegen migraine. Ben wel 5 kg aangekomen en slaap erg veel. Maar de aanvallen waren ca 4-5 dagen in de week en...

23 april 2014

Heb jaren Depakine chrono geslikt samen met Propranolol 160 mg, iets meer dan een jaar geleden gestopt met de Depakine omdat ik het idee had dat de migrain...

  • Gerelateerde klachten & ziektes
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten