Thema: Eczeem
Eczeem

De meest voorkomende vorm van eczeem is constitutioneel eczeem of dauwworm. De aanleg voor dauwworm blijkt meestal in de babytijd. Vaak gaat het over. Maar 1 op de 4 patiëntjes houdt last van eczeem, soms ook later als volwassene.

Eczeem kan enorm jeuken. Als ouder of als patiënt kunt u zelf veel doen om het eczeem onder controle te houden. Uw apotheker helpt graag met advies.

Zelfzorg

U kunt zelf veel doen om het eczeem onder controle te houden:

  • goed voor de huid zorgen;
  • uitdroging tegengaan;
  • jeuk bestrijden;
  • niet krabben; 
  • prikkels vermijden die het eczeem uitlokken.

Hiermee is soms te voorkomen dat het eczeem erger wordt of dat het terugkomt.

Deze zelfzorg wordt ook wel 'zelfmanagement' genoemd. Het kost tijd en aandacht, maar het is belangrijk het vol te houden. Uw apotheker helpt met advies over maatregelen tegen een droge huid en jeuk, geeft douche- en badtips en advies voor het vermijden van prikkels.

Tegen jeuk/droge huid

  • Smeer de huid ten minste 2 keer per dag in met een vette crème of zalf, bijvoorbeeld een vaseline-cetomacrogolcrème. Zo'n crème maakt de huid soepel, minder droog en minder schilferig. Hierdoor zal het eczeem minder snel erger worden. En het zal het minder jeuken.
  • Gebruik geen strooipoeder (babypoeder) of gel. Die producten drogen de huid uit.
  • Zorg voor schone handen met korte, schone en glad gevijlde nagels.
  • Krabben maakt het eczeem erger. En als de huid door krabben beschadigd raakt, is er kans op een infectie. Probeer het krabben dus te laten.
  • Krab met een laagje kleding ertussen. Probeer krabben te vervangen door zachtjes op de huid te kloppen, met de vingertoppen te drukken of licht te knijpen. Dat doet een beetje pijn, maar dit is soms beter te verdragen dan jeuk.
  • Voorkom krabben in de nacht. Hulpmiddelen kunnen zijn katoenen handschoenen, katoenen kniekousjes om babyhandjes, een pyjama met vaste voetjes of een antikrabpak.
  • Zoek verkoeling: leg een koude pakking op de jeukende plek. Bijvoorbeeld een iets vochtige washand of handdoek die u eerst een tijdje in de koelkast legt. Of een 'cold-pack' in een doek of washandje. Leg een 'cold-pack' niet op de blote huid, want dan kan de huid bevriezen. Dat veroorzaakt gek genoeg een soort 'brandwonden'.

Douchen/baden

  • Douche kort (3-5 minuten) en met lauw water (maximaal 30 ºC). Water droogt de huid uit. Kort douchen of wassen aan de wasbak is daarom beter dan baden.
  • Gebruik geen gewone zeep, maar een pH-neutrale wasemulsie of een oliebevattende zeep/douchecrème. Kies voor het babybadje olie zonder geurstof. Vermijd in elk geval ontvettende en geparfumeerde zeep, shampoo en doucheschuim.
  • Dep de huid droog, wrijf niet.
  • Smeer na het douchen de huid direct in met een vette crème.
  • Gebruik voor de baby geen strooipoeder.
  • Hevig getranspireerd? Neem een douche en vet de huid in.

Prikkels vermijden

  • Katoenen kleding geeft minder last dan kriebelende wol of strakzittende synthetische kleding. Kies een wasmiddel zonder geurstof. Spoel het wasgoed goed na met een beetje azijn om zeepresten te neutraliseren.
  • Eczeem kan erger worden als de lucht in huis warm en droog is. Houd de centrale verwarming laag, in de slaapkamer niet hoger dan 15 ºC. Probeer grote verschillen in temperatuur en luchtvochtigheid te voorkomen.
  • Inspanning, emoties, stress, gekruide voeding of dikke/nauwsluitende kleding geeft transpiratie en warmte. Probeer dit te voorkomen. 
  • Kijk uit met cosmetica die parfum, conserveermiddelen of alcohol bevat. Probeer nieuwe cosmetica eerst op een klein stukje huid.
  • Pas op met ontvettende reinigingsmiddelen, zoals alcohol, wasbenzine en terpentijn. Draag bij huishoudelijke klusjes speciale handschoenen voor allergische/gevoelige handen.
  • Voorkom contact met fruit- of vleessappen.
  • Zoek afleiding, zorg voor rust, ontspanning en minder stress.
Medicijnen

Er zijn verschillende groepen medicijnen tegen constitutioneel eczeem.

Vette crème/zalf zonder medicijn
Hierin zitten olie- of vaselineachtige stoffen die de droge huid soepel maken en minder droog, bijvoorbeeld, een vaseline-cetomacrogolcrème of -zalf. Deze crème of zalf heeft geen bijwerkingen en is ook zonder recept te krijgen. Het is goed hiermee ruim en vaak te smeren. Welke crème of zalf u het beste bevalt en hoeveel vet erin moet zitten, is een kwestie van proberen.

Bij licht tot matig eczeem kan een crème of zalf zonder geneesmiddel al afdoende zijn. Dan is een crème of zalf mét geneesmiddel misschien niet nodig.

Corticosteroïden
Als er een medicijn nodig is, zal de arts meestal een crème of zalf met corticosteroïden voorschrijven. Corticosteroïden remmen ontstekingen, verminderen het schilferen, stillen de jeuk en verminderen de zwelling. Voorbeelden zijn hydrocortison, triamcinolon en betamethason.

Corticosteroïden zijn afgeleid van bijnierschorshormonen. Ze zijn er in verschillende sterktes. Het is belangrijk dat u de juiste hoeveelheid bijnierschorshormoon (corticosteroïd) op uw huid smeert. Te dik smeren zorgt voor bijwerkingen. Maar te dun smeren zorgt ervoor dat het middel onvoldoende werkt.

Bijwerkingen kunnen zijn overgevoeligheid en dunner worden van de huid. Door dit laatste is er sneller kans op blauwe plekken en wondjes. Het ontstekingsremmende effect kan ook een nadeel zijn: als een infectie erger wordt door bacteriën, merkt u het niet. Gebruik niet meer dan de voorgeschreven maximale hoeveelheid per week.

In de eerste weken wordt het middel een- of tweemaal daags toegepast. Daarna, als het eczeem minder ernstig wordt, kan de behandeling worden afgebouwd. Smeer dan telkens een paar dagen eenmaal daags met een corticosteroïde en een paar dagen alleen met een vette crème of zalf zonder geneesmiddel. Ga hiermee door tot de klachten zijn verdwenen.

Vervolgens is het belangrijk te blijven smeren met een vette crème of zalf zonder geneesmiddel, om te voorkomen dat het eczeem weer opvlamt.

Een kind dun insmeren met een corticosteroïde luistert nauw.

Crème of zalf met een afweeronderdrukkend middel
Dit wordt meestal gebruikt als kortdurende behandeling of als behandeling met tussenpozen. Deze middelen remmen ontstekingen, stillen de jeuk en verminderen de zwelling. Voorbeelden zijn tacrolimus en pimecrolimus.

Als bijwerking kan een branderig gevoel optreden. Ook bij deze crèmes en zalven is het belangrijk dun te smeren.

Crème of zalf met koolteer
Wordt zelden gebruikt als middelen met corticosteroïden niet afdoende werken of niet kunnen worden toegepast. Koolteer irriteert een nattend eczeem. Dit middel is dus alleen geschikt voor droog eczeem.

Koolteercrème of -zalf geeft vlekken in kleding en linnengoed. Gebruik daarom verband of bijvoorbeeld een oud T-shirt onder de kleding.

Waarschuwing: vermijd direct zonlicht, ook in de eerste dagen na het stoppen met de koolteercrème of -zalf. De combinatie van koolteer en zonlicht kan huidirritatie en hevige zonnebrand veroorzaken.

Crème of zalf met zinkoxide
Zinkoxide wordt gebruikt bij nattend eczeem, dit is eczeem waarbij de huid vochtig is. Zinkoxide werkt indrogend, verkoelend en jeukstillend. Hierdoor neemt de neiging tot krabben af, droogt de vochtige huid in en kan de huid sneller genezen.

Antibiotica
Als eczeem geïnfecteerd is met bacteriën, kan de arts een antibioticum als zalf of in tabletvorm voorschrijven. Meer weten over antibiotica? Lees op deze website het thema Antibiotica.

Uw apotheker

Bij uw apotheek bent u aan het goede adres voor antwoord op vragen en voor advies over medicijnen

Vraagbaak

  • Vragen over het gebruik van een zalf? Heeft u moeite de bijsluiter te ontcijferen? Wilt u advies over de keus van een zonnebrandmiddel voor een kind met eczeem? Of over de keus van een douchecrème of verbandmiddelen? Vraag het gerust in uw apotheek, daar helpen ze u graag verder.
  • Wilt u graag in alle rust een persoonlijk gesprek over uw medicijngebruik? Maak dan een afspraak voor een medicijngesprek.
  • Bent u overgevoelig voor een stof in een crème of zalf? In de apotheek kunnen ze een aangepaste crème of zalf maken. Vraag hiernaar, misschien is er een recept voor nodig.
  • Het apotheekteam adviseert graag over het gebruik van hulpmiddelen als verbanden voor het afdekken van ingesmeerde huidgedeelten, handschoenen voor het aanbrengen van zalf, verbandhandschoenen, handschoenen tegen het krabben, zalfpakken voor kinderen enzovoort.
  • Veel onderweg? De apotheker kan handige kleine verpakkingen van crème of zalf meegeven voor gebruik onderweg.
Eczeem
Constitutioneel eczeem wordt ook wel atopisch eczeem of dauwworm genoemd.
  • Constitutioneel: betekent een kwestie van aanleg.
  • Atopisch: betekent een kwestie van overgevoeligheid.

Constitutioneel eczeem is een niet-besmettelijke aandoening van de huid.

Verschijnselen
Als het eczeem opkomt, is de huid warm, rood en gezwollen, met bultjes en blaasjes. In de blaasjes zit vocht, dat eruit komt als de blaasjes stukgaan. Dit wordt ook wel 'nattend eczeem' genoemd.

Later, als het eczeem wat indroogt, is de huid schilferig en droog en voelt grover en stugger aan. Eczeem kan enorm jeuken. Krabben geeft even verlichting, maar maakt het eczeem ook erger. Zo houdt krabben het eczeem – en dus de jeuk – in stand.

Als de huid wordt opengekrabd, kunnen bacteriën een infectie veroorzaken, met als gevolg nattende, pijnlijke zweren, gekleurde puisten en gele korsten.

Aanleg
Constitutioneel eczeem is een chronische aandoening die meestal 'in de familie' zit. De aanleg voor eczeem gaat vaak samen met een aanleg voor hooikoorts en astma.

Het eczeem begint meestal op de baby- of peuterleeftijd: tussen 3 maanden en 2 jaar. Het kind heeft dan vooral eczeem op de wangen, in de huidplooien van armen en benen (de binnenkant van de ellebogen en de knieholtes) en op het behaarde hoofd. Veel kinderen groeien er overheen en hebben na hun vijfde jaar geen last meer. Anderen houden klachten tot in de puberteit, krijgen het op latere leeftijd terug of blijven er altijd last van houden.

Prikkels
De oorzaak van constitutioneel eczeem is een overgevoeligheid voor prikkels. Welke prikkels dat zijn, is soms onduidelijk. Dat verschilt van persoon tot persoon. Mogelijke boosdoeners zijn de volgende.

  • Warmte, bijvoorbeeld door de zon, droge lucht, transpiratie, wollen kleding, broeien door nauwe synthetische kleding of te vette zalf.
  • Zeep, shampoo, douche- en badschuim, cosmetica, (ontvettende) schoonmaakmiddelen.
  • Huisstofmijt, stuifmeel van bloeiende planten of bomen, haren, huidschilfers of veren van huisdieren.
  • Melkeiwit, kippeneiwit, vis, pinda's, soja.
  • Moeheid, stress, menstruatie, zwangerschap.
Links

www.vmce.nl
De Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem (VMCE) biedt informatie over constitutioneel eczeem, organiseert lotgenotencontact en stimuleert wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken en behandeling van eczeem.
Vragen over de huid, huidaandoeningen, huidverzorging bij eczeem? De VMCE is bereikbaar op werkdagen van 09.00-17.00 uur. Telefoon: 033 - 247 10 44. Email: info@vmce.nl
  
www.astmafonds.nl
De site van het Astmafonds biedt veel informatie over astma. Net als astma is constitutioneel eczeem een kwestie van overgevoeligheid. Een combinatie van deze twee aandoeningen komt vrij veel voor. Bij het Astmafonds is informatie over dauwworm verkrijgbaar en ook adviezen over de inrichting en stoffering van woon- en werkomgeving, voor het geval de overgevoeligheid te maken heeft met huisstofmijt of huisdieren. 
 
www.voedingscentrum.nl
Op de site van het Voedingscentrum is bijvoorbeeld informatie te vinden over voedselallergie. 

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Gerelateerde klachten & ziektes
  • Vragen over eczeem
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten