De meest voorkomende vorm van eczeem is constitutioneel eczeem of dauwworm. De aanleg voor dauwworm komt meestal in de babytijd tot uiting. Vaak gaat het over, maar één op de vier patiëntjes houdt last van eczeem, soms ook later als volwassene.
Eczeem kan enorm jeuken. Als ouder of als (jonge of volwassen) patiënt kun je zelf veel doen om het eczeem onder controle te houden. Uw apotheker helpt graag met advies.

U kunt zelf veel doen om het eczeem onder controle te houden: goed voor de huid zorgen, uitdroging tegengaan, jeuk bestrijden, niet krabben en de prikkels vermijden die het eczeem uitlokken. Daarmee is soms te voorkomen dat het eczeem erger wordt of dat het terugkomt. Deze zelfzorg wordt ook wel ‘zelfmanagement` genoemd. Het kost tijd en aandacht, maar het is belangrijk om het vol te houden. Uw apotheker helpt met advies over maatregelen tegen een droge huid en jeuk, geeft douche- en badtips en advies voor het vermijden van prikkels.

Tegen jeuk/droge huid

• Smeer de huid ten minste twee keer per dag in met een vette crème of zalf, bijvoorbeeld een vaseline-cetomacrogolcrème; die maakt de huid soepel, minder droog, minder schilferig. Hierdoor zal het eczeem minder snel opvlammen en zal het minder jeuken.
• Gebruik geen strooipoeder (babypoeder) of gel. Die producten hebben een uitdrogend effect.
• Zorg voor schone handen met korte, schone en glad gevijlde nagels.
• Krabben maakt het eczeem erger. En als de huid door krabben beschadigd raakt, is er kans op een infectie. Probeer het krabben dus te laten.
• Tips voor jeuklijders: als het echt niet anders kan, krab dan met een laagje kleding ertussen. Probeer krabben te vervangen door zachtjes op de huid te kloppen, met de vingertoppen te drukken of licht te knijpen. Dat doet een beetje pijn, maar dit is soms beter te verdragen dan jeuk.
• Voorkom krabben in de nacht. Hulpmiddelen kunnen zijn: katoenen handschoenen, katoenen kniekousjes om babyhandjes, een pyjama met vaste voetjes of een antikrabpak.
• Zoek verkoeling: leg een koude pakking op de jeukende plek. Bijvoorbeeld een iets vochtige washand of handdoek die u eerst een tijdje in de koelkast legt. Of een ‘cold-pack` in een doek of washandje; leg een ‘cold-pack` niet op de blote huid, want dan kan de huid bevriezen. Dat veroorzaakt gek genoeg een soort ‘brandwonden`.

Douchen/baden

• Douche kort (3-5 minuten), met lauw water (maximaal 30ºC). Water heeft een uitdrogend effect op de huid; kort douchen of wassen aan de wasbak is daarom beter dan baden.
• Gebruik geen gewone zeep, maar een pH-neutrale wasemulsie of een oliebevattende zeep/douchecrème. Kies voor het babybadje olie zonder geurstof. Vermijd in ieder geval ontvettende en geparfumeerde zeep, shampoo en doucheschuim.
• Dep de huid droog, wrijf niet.
• Smeer na het douchen de huid direct in met een vette crème.
• Gebruik voor de baby geen strooipoeder.
• Hevig getranspireerd? Neem een douche en vet de huid in.

Prikkels vermijden

• Katoenen kleding geeft minder last dan kriebelende wol of strakzittende synthetische kleding. Kies een wasmiddel zonder geurstof. Spoel het wasgoed goed na met een scheutje azijn om zeepresten te neutraliseren.
• Eczeem kan erger worden als de lucht in huis warm en droog is. Houd de centrale verwarming laag, in de slaapkamer niet hoger dan 15ºC. Probeer sterke wisselingen van temperatuur en luchtvochtigheid te voorkomen.
• Vermijd transpiratie en warmte door inspanning, emoties en stress, gekruide voeding of dikke/nauwsluitende kleding.
• Kijk uit met cosmetica die parfum, conserveermiddelen of alcohol bevat. Probeer nieuwe cosmetica eerst uit op een klein stukje huid.
• Pas op met ontvettende reinigingsmiddelen zoals alcohol, wasbenzine en terpentijn. Draag bij huishoudelijke klusjes speciale handschoenen voor allergische/gevoelige handen.
• Voorkom contact met fruit- of vleessappen.
• Zoek afleiding, zorg voor rust, ontspanning, minder stress.

Er zijn verschillende groepen medicijnen tegen constitutioneel eczeem.

Vette crème/zalf zonder medicijn
Hierin zitten olie- of vaselineachtige stoffen die de droge huid soepel maken en minder droog. Bijvoorbeeld: een vaseline-cetomacrogolcrème of -zalf. Deze crème of zalf heeft nauwelijks bijwerkingen en is ook zonder recept te krijgen. Het is goed om hiermee ruim en vaak te smeren. Welke crème of zalf u het beste bevalt en hoeveel vet erin moet zitten, is een kwestie van proberen.

Bij licht tot matig eczeem kan een crème of zalf zonder geneesmiddel al afdoende zijn. Dan is een crème of zalf mét geneesmiddel misschien niet nodig.

Corticosteroïden

Als er een medicijn nodig is, zal de arts meestal een crème of zalf met corticosteroïden voorschrijven. Corticosteroïden remmen ontstekingen, verminderen het schilferen, stillen de jeuk en verminderen de zwelling. Voorbeelden: hydrocortison, triamcinolon of betamethason.

Corticosteroïden zijn afgeleid van bijnierschorshormonen. Ze zijn er in verschillende sterktes. De kans op bijwerkingen is niet groot, als u de crème of zalf tenminste correct gebruikt. Dat betekent: dun smeren. Dik smeren heeft beslist geen zin: het werkt niet beter, en geeft juist meer kans op bijwerkingen.

Bijwerkingen kunnen zijn: overgevoeligheid en dunner worden van de huid. Door dit laatste is er sneller kans op blauwe plekken en wondjes. Het ontstekingsremmend effect kan ook een nadeel zijn: als een infectie erger wordt door bacteriën, merk je het niet. Gebruik niet meer dan de voorgeschreven maximale hoeveelheid per week. In de eerste weken wordt het middel één of twee maal daags toegepast. Daarna, als het eczeem minder ernstig wordt, kan de behandeling afgebouwd worden. Smeer dan telkens een paar dagen één maal daags met een corticosteroïde en een paar dagen alleen met een vette crème of zalf zonder geneesmiddel. Ga hiermee door tot de klachten verdwenen zijn.

Vervolgens is het belangrijk om te blijven smeren met een vette crème of zalf zonder geneesmiddel, om te voorkomen dat het eczeem weer opvlamt.

Een kind dun insmeren met een corticosteroïde luistert nauw.

Crème of zalf met teer

Wordt gebruikt als middelen met corticosteroïden niet afdoende werken of niet kunnen worden toegepast. Een voorbeeld is Solutio Carbonis Detergens. Teer irriteert een nattend eczeem. Dit middel is dus alleen geschikt voor droog eczeem.

Teerpreparaten geven vlekken in kleding en linnengoed. Gebruik daarom verband of bijvoorbeeld een oud T-shirt onder de kleding.

Waarschuwing: vermijd direct zonlicht, ook in de eerste dagen na het stoppen met de teercrème of -zalf. De combinatie van teer en zonlicht kan huidirritatie en hevige zonnebrand veroorzaken

Antibioticum

Als eczeem geïnfecteerd is met bacteriën, kan de arts een antibioticum als zalf of in tabletvorm voorschrijven. Meer weten over antibiotica? Lees op deze website het thema `Antibiotica`.

Bij uw apotheek bent u aan het goede adres voor antwoord op vragen en voor advies over de toepassing van medicijnen

Vraagbaak

• Vragen over het gebruik van een zalf? Hebt u moeite de bijsluiter te ontcijferen? Wilt u advies over de keus van een zonnebrandmiddel voor een kind met eczeem? Of over de keus van een douchecrème of verbandmiddelen? Vraag het gerust in uw apotheek, daar helpen ze u graag verder.
• Wilt u graag in alle rust een persoonlijk gesprek over uw medicijngebruik? Maak dan een afspraak voor een gratis MedicijnConsult.
• Als een patiënt overgevoelig is voor een bestanddeel van een crème of zalf, kan men in de apotheek een aangepaste middel `op maat` maken. Vraag hiernaar, misschien is er een recept voor nodig.
• Het apotheekteam adviseert graag over het gebruik van hulpmiddelen als verbanden voor het afdekken van ingesmeerde huidgedeelten, handschoenen voor het aanbrengen van zalf, verbandhandschoenen, handschoenen tegen het krabben, zalfpakken voor kinderen enzovoort.
• Veel onderweg? De apotheker kan handige kleine verpakkingen van crème of zalf meegeven voor gebruik onderweg.

Constitutioneel eczeem wordt ook wel atopisch eczeem of dauwworm genoemd. Constitutioneel betekent dat het een kwestie van aanleg is. Atopisch wil zeggen dat het een kwestie van overgevoeligheid is.
Constitutioneel eczeem is een niet-besmettelijke aandoening van de huid.

Verschijnselen

Als het eczeem opkomt, is de huid warm, rood en gezwollen, met bultjes en blaasjes. In de blaasjes zit vocht, dat eruit komt als de blaasjes stukgaan. Dit wordt ook wel `nattend eczeem` genoemd.

Later, als het eczeem wat indroogt, is de huid schilferig en droog en voelt grover en stugger aan. Eczeem kan enorm jeuken. Krabben geeft even verlichting, maar maakt het eczeem ook erger. Zo houdt krabben het eczeem – en dus de jeuk – in stand.

Als de huid wordt opengekrabd, kunnen bacteriën een infectie veroorzaken, met als gevolg: nattende, pijnlijke zweren, gekleurde puisten en gele korsten.

Aanleg

Constitutioneel eczeem is een chronische aandoening die meestal `in de familie` zit. De aanleg voor eczeem gaat vaak samen met een aanleg voor hooikoorts en astma.

Het eczeem begint meestal op de baby- of peuterleeftijd: tussen drie maanden en twee jaar. Het kind heeft dan vooral eczeem op de wangen, in de huidplooien van armen en benen (de binnenkant van de ellebogen en de knieholtes) en op het behaarde hoofd. Veel kinderen groeien er overheen en hebben na hun vijfde jaar geen last meer. Anderen houden klachten tot in de puberteit, krijgen het op latere leeftijd terug of blijven er altijd last van houden.

Prikkels

De oorzaak van constitutioneel eczeem is een overgevoeligheid voor prikkels. Welke prikkels dat zijn, is soms onduidelijk. Dat verschilt van persoon tot persoon. Mogelijke boosdoeners:

• Warmte, bijvoorbeeld door de zon, droge lucht, transpiratie, wollen kleding, broeien door nauwe synthetische kleding of te vette zalf
• zeep, shampoo, douche- en badschuim, cosmetica, (ontvettende) schoonmaakmiddelen
• huisstofmijt, stuifmeel van bloeiende planten of bomen, haren, huidschilfers of veren van huisdieren
• melkeiwit, kippeneiwit, vis, pinda`s, soja
• moeheid, stress, menstruatie, zwangerschap

www.vmce.nl
De Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem (VMCE) biedt informatie over constitutioneel eczeem, organiseert lotgenotencontact en stimuleert wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken en behandeling van eczeem.
Vragen over de huid, huidaandoeningen, huidverzorging bij eczeem? De VMCE is bereikbaar op werkdagen van 09.00-17.00 uur. Telefoon: 033 - 247 10 44. Email: info@vmce.nl. 
  
www.astmafonds.nl
De site van het Astmafonds biedt veel informatie over astma. Net als astma is constitutioneel eczeem een kwestie van overgevoeligheid. Een combinatie van deze twee aandoeningen komt vrij veel voor. Bij het Astmafonds is informatie over dauwworm verkrijgbaar en ook adviezen over de inrichting en stoffering van woon- en werkomgeving, voor het geval de overgevoeligheid te maken heeft met huisstofmijt of huisdieren. 
 
www.voedingscentrum.nl
Op de site van het Voedingscentrum is bijvoorbeeld informatie te vinden over voedselallergie.