Thema: Hoofdluis
Hoofdluis

Als een kind in de basisschoolleeftijd jeuk op het hoofd heeft, is er een kans dat het besmet is met hoofdluis. Reden om maatregelen te nemen: controleren op luizen en zo nodig behandelen. Controle op hoofdluis is belangrijk, niet alleen voor dat ene kind, maar voor de hele klas en ook voor het gezin. De kans is groot dat meer kinderen luizen hebben.

Luizen!

Een luis is een kriebelbeestje. Meer weten de meeste mensen er niet van. Hoe zien hoofdluizen eruit? Hoe leven ze?

Een beetje biologie
Een hoofdluis is een insect, ongeveer 3 millimeter groot. Hij houdt zich het liefst op tussen het hoofdhaar van de mens. Hij neemt de kleur aan van het haar. Dus bij iemand met zwart haar is hij heel donker, bij iemand die blond is zandkleurig. Luizen leven van bloed en om aan bloed te komen, bijten ze.

Hoofdluizen zijn parasieten: ze kunnen niet zonder de mens. Gescheiden van hun gastheer blijven ze maar 1 tot 2 dagen leven. Op de hoofdhuid kan een volwassen luis 30 tot 50 dagen leven. Een luizenvrouwtje legt in die tijd elk etmaal 4 à 8 eitjes. Dat zijn de neten. Die zien eruit als een tonnetje en zijn nog geen millimeter groot. Ze zitten heel stevig vastgeplakt aan een haar, vlakbij de hoofdhuid. Na 6 tot 9 dagen komen daar nimfen uit: onvolwassen miniluisjes. De lege hulsjes van de neten blijven aan het haar geplakt zitten. Zo'n nimf is na 7 à 10 dagen zelf volwassen en kan dan ook weer eitjes leggen.

Besmetting
Waar kinderen veel contact met elkaar hebben, zoals op de crèche en op school, kan de hoofdluis welig tieren. De beestjes kunnen direct oversteken van het ene hoofd naar het andere, of een omweg nemen via jassen en dassen, knuffels en kammen. Luizen kunnen niet vliegen of springen, maar wel lopen. De besmetting vindt vaak op scholen plaats, maar natuurlijk kunnen ook volwassenen hoofdluis krijgen.

Hinder
Luizen bijten om bloed te kunnen zuigen. Daarbij geven ze wat speeksel af, waardoor het bloed minder snel stolt. Een allergische reactie op dat speeksel veroorzaakt jeuk. De allergische reactie begint niet meteen. Bij een eerste besmetting duurt het soms weken voordat er jeuk optreedt. Wie meer dan een keer besmet wordt, krijgt vaak eerder jeuk. Er zijn ook mensen die luizen hebben, maar er weinig van merken.

Controle

Als er kinderen op school hoofdluis hebben, is het verstandig regelmatig te controleren of uw kind ook is besmet. U kunt behalve luizen ook neten (eitjes) vinden.

Luizen
Vermoedt u dat uw kind hoofdluis heeft, dan kunt u dat op de volgende manier controleren.

  • Was het haar met shampoo en spoel het uit.
  • Bescherm de ogen met een washandje.
  • Doe crèmespoeling (conditioner) in het haar en spoel deze niet uit.
  • Kam eventuele knopen en klitten uit het haar met een gewone kam.
  • Laat 'de patiënt' het hoofd voorover houden boven een wasbak.
  • Kam het haar van achter naar voren met een luizenkam tegen de hoofdhuid aan.
  • Begin bij het ene oor en schuif steeds een stukje op tot u bij het andere oor bent.
  • Houd een papieren zakdoek of keukenrol bij de hand.
  • Veeg de kam regelmatig af en kijk of u luizen op het papier ziet.
  • Spoel de crèmespoeling uit.
  • Laat 'de patiënt' rechtop zitten en kam het natte haar achterover.
  • Kam dan nog eens met de luizenkam, maar nu van voor naar achter.
  • Kam weer van oor tot oor.
  • Veeg de kam telkens af en kijk of er luizen op papier zitten.

Als iemand in uw gezin hoofdluis heeft, is het verstandig alle gezinsleden op deze manier te controleren. Zolang er op school of bij vriendjes en vriendinnetjes luizen voorkomen, is het nodig te blijven controleren. Als 1 of 2 kinderen in de omgeving luizen hebben, is eens per week genoeg. Zijn er meer kinderen besmet, controleer dan elke avond. Hoofdluizen leggen hun eitjes namelijk 's nachts. Als uw kind overdag is besmet en u verwijdert 's avonds de luizen, kunt u voorkomen dat ze eitjes leggen.

Neten
Hebben de luizen eenmaal eitjes gelegd, dan kunt u die ook vinden. Neten zijn ovale witte eitjes, kleiner dan een millimeter. Ze zitten heel stevig vastgeplakt aan een haar, meestal achter de oren of in de nek. 'Verse eitjes' zitten vlak tegen de hoofdhuid aan. Oudere neten zijn met de groei van het haar verder van de huid afgeraakt. Netenhulsjes die meer dan 2.5 centimeter van de hoofdhuid af zitten, zijn zeker leeg.

Bestrijding

Om de hoofdluis weer kwijt te raken, moet u alle luizen uit het haar verwijderen. Dan kan door elke dag nat kammen met crèmespoeling of met een antiluizenmiddel. De kam die u hiervoor gebruikt, is een luizenkam of netenkam. Dit is een fijntandige kam, vaak van metaal, waarmee u de luizen verwijdert.

Het verwijderen van neten blijkt in de praktijk niet goed mogelijk, omdat de neten zo stevig tegen de hoofdhuid zitten geplakt. Maar als u elke dag kamt, heeft u de luizen die uit de neten komen, te pakken voordat ze volwassen zijn en eitjes kunnen leggen.

Methode met crèmespoeling
De methode van eerste voorkeur is de luizen uitkammen met een luizen- of netenkam met crèmespoeling. Volg verder de methode om luizen op te sporen, zoals beschreven hierboven onder het kopje 'Luizen', dus met crèmespoeling in het haar. Doe dit elke dag gedurende 2 weken.

Antiluizenmiddel toepassen
Er zijn verschillende middelen tegen luizen te koop. Het beste middel is een lotion die dimeticon bevat. Dit bevat geen bestrijdingsmiddel, maar vormt een laagje om de hoofdluis dat de hoofdluis afsluit en verstikt. Dimeticon kan ook worden gebruikt door zwangere vrouwen, de andere middelen niet. Andere middelen bevatten malathion of permetrine.

Bij deze methode gebruikt u 2 keer een antiluizenmiddel: op dag 1 en dag 8 van de behandeling. En net als bij de methode met crèmespoeling kamt u het haar ook 2 weken lang met een luizen- of netenkam (op dag 1 tot en met 14 van de behandeling).

Tips

  • Uw eigen haar kammen met een luizen- of netenkam lukt niet goed. Het is een lastig en precies karweitje. Vraag iemand anders u te helpen om uzelf te controleren.
  • Lang haar kammen met een luizen- of netenkam is een heel gedoe. Als het haar korter geknipt is, kunt u het makkelijker kammen. Laat het haar knippen ná de eerste behandeling. Overleg wel even met de kapper; hij moet zijn gereedschap ontsmetten om verspreiding van de hoofdluis te voorkomen.
Producten

Alle producten voor de bestrijding van hoofdluis zijn bij de apotheek te koop. Bovendien kunt u daar deskundig advies krijgen als u nog vragen hebt.

Antiluizenmiddelen

  • Dimeticon is de werkzame stof die verkrijgbaar is onder de merknaam XTLuis (verkrijgbaar als lotion). Er zijn nog andere middelen met dimeticon, maar die zijn niet als geneesmiddel geregistreerd.
  • Malathion is de werkzame stof in de middelen die verkrijgbaar zijn onder de merknaam Prioderm (verkrijgbaar als lotion en als shampoo, lotion heeft de voorkeur).
  • Permetrine is de werkzame stof in het middel dat verkrijgbaar is onder de merknaam Loxazol (verkrijgbaar als crèmespoeling lotion).

Kammen
Voor het verwijderen van luizen zijn fijntandige luizen- of netenkammen te koop in verschillende modellen. Een kam met een handvat is het gemakkelijkst te gebruiken. Een kam met korte tanden is het handigst bij steil haar. Bij erg dik of krullend haar is een kam met lange tanden nodig. Een metalen kam is het beste en gaat het langst mee. Een plastic luizenkam kan ook worden gebruikt, maar moet worden vervangen als er tanden afbreken.

Meer informatie

Op de site van het Rijksinstituut voor Gezondheid en Milieu (RIVM), kunt u meer informatie over hoofdluis vinden, met informatieve filmpjes. 


 

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten