Thema: Incontinentie
Incontinentie

“Ik deed `t in m`n broek van het lachen,” zegt de jonge vrouw. “Ik kon het ineens niet meer ophouden,” bekent de oude dame. Maar meestal hoor je er niets over. In je broek plassen, ook al is het maar een beetje, geeft een gevoel van schaamte. Onvrijwillig urineverlies (incontinentie) is taboe. Daardoor weten veel mensen niet dat het heel vaak voorkomt: tien procent van de Nederlandse vrouwen heeft er last van. Bij mannen speelt het probleem minder. Vooral veel ouderen hebben moeite het droog te houden.

Vormen

Er zijn verschillende vormen van incontinentie die ieder hun eigen oorzaak hebben.

Inspanningsincontinentie

Veel vrouwen kennen het: urineverlies bij druk op de buik, zoals bij tillen, lachen, of niezen. Sommigen krijgen er last van na een zwangerschap, anderen na de overgang. Er kunnen verschillende oorzaken zijn, bijvoorbeeld

  • de spieren van de bekkenbodem en de blaas zijn verslapt
  • de baarmoeder of de blaas zijn verzakt.

Daardoor werkt het afsluitmechanisme van de blaas niet goed.

Aandrangincontinentie

Een lastig probleem voor veel ouderen: meteen als er aandrang is om te plassen, is het bijna niet meer mogelijk de plas op te houden. De blaasspier is overactief, zodat de blaas zich snel wil legen. Mensen met aandrangincontinentie moeten soms wel meer dan acht keer per dag naar het toilet.
De oorzaak kan onder andere een blaasontsteking zijn, of een probleem met de aansturing vanuit de hersenen, bijvoorbeeld als gevolg van een herseninfarct.

Overloopincontinentie

Een hinderlijk verschijnsel: het vrijwel voortdurend verliezen van druppels urine. De blaas is overvol en loopt druppelsgewijs over, soms zonder dat er aandrang is. Het lukt niet de blaas volledig leeg te plassen.
Bij (oudere) vrouwen kan dit onder meer voorkomen na operaties, zoals een verwijdering van de baarmoeder. Bij mannen is het een mogelijk gevolg van een vergroting van de prostaatklier. Bij hen blijft het na het plassen vaak nog lang nadruppelen.

Remedies

In veel gevallen is het mogelijk het incontinentieprobleem te behandelen. Ga er daarom altijd mee naar uw huisarts. Die kan het beste beoordelen wat er moet gebeuren, en u zo nodig medicijnen voorschrijven of doorverwijzen.

Inspanningsincontinentie

De behandeling hangt af van de oorzaak.

  • Als de bekkenbodemspieren te slap zijn, kan het helpen om die spieren te oefenen, onder begeleiding van een fysiotherapeut.
  • Is er sprake van een verzakking, dan kan die mogelijk operatief verholpen worden. Een alternatief is het inbrengen van een steunring die de baarmoeder beter op z`n plaats houdt. Ook kan er ondersteunend materiaal rondom de plasbuis worden geïnjecteerd.
  • Als de inspanningsincontinentie na de menopauze optreedt, kan een oestrogeenpreparaat soms een gunstig effect hebben. Dat vervangt dan het vrouwelijk hormoon dat het lichaam zelf niet meer aanmaakt.
  • Er is een geneesmiddel dat werkt bij inspanningsincontinentie: duloxetine. Het zorgt voor versterking van de spieren rond de urinebuis. U heeft hierdoor minder last van ongewenst urineverlies.

Aandrangincontinentie

De verschillende therapieën:

  • Er zijn geneesmiddelen die werken bij aandrangincontinentie: oxybutynine en tolterodine. Deze middelen verminderen de samentrekkingen van de blaasspier. Ze geven echter soms vervelende bijwerkingen. Meer informatie over deze medicijnen vindt u op deze site onder ‘Medicijnen`. Deze medicijnen werken vooral goed in combinatie met een blaastraining, dat wil zeggen het oefenen om weer te leren de plas op te houden.
  • Een nog tamelijk nieuw alternatief is neuromodulatie: een manier om de zenuwbanen die de blaas besturen te helpen de juiste signalen door te geven. Tenslotte is operatief ingrijpen mogelijk. In sommige gevallen is er dan wel een kunstmatige uitgang voor de urine (urostoma) nodig.

Overloopincontinentie

Wanneer de incontinentie het gevolg is van een beschadiging van de blaasspier, bijvoorbeeld bij een operatie, is er geen eenvoudige oplossing voorhanden. De enige mogelijkheid is katheterisering, het afvoeren van de urine via een slangetje.
Bij mannen kan een prostaatoperatie soms uitkomst bieden, of medicijnen tegen de prostaatvergroting.

Opvangmateriaal

Als u een druppeltje urine verliest, biedt een gewoon inlegkruisje al voldoende bescherming. Voor ‘grotere ongelukjes` zijn er speciale opvangmaterialen (ook wel: incontinentiemateriaal of incontinentieluiers). Gebruik liever geen maandverband; dat is niet gemaakt om urine op te vangen en werkt dan ook niet goed.

Soorten

Er zijn verschillende soorten opvangmateriaal:

  • Materiaal dat lijkt op een inlegkruisje of maandverband, en met een plakstrip in het eigen ondergoed wordt bevestigd.
  • Opvangmateriaal dat je als een broekje aan kunt trekken.
  • Materiaal dat als een luier wordt gedragen, met plakstrips of klittenband als sluiting.
  • Voor mannen bestaan er speciale verbandjes die als een zakje om de penis gedragen worden.

Samenstelling

Incontinentiemateriaal bestaat meestal uit een vochtdoorlatende bovenlaag, een vochtabsorberende tussenlaag en een niet-doorlatende onderkant. Soms is er in de tussenlaag een materiaal verwerkt dat de geur van urine absorbeert.

Kosten

Incontinentiemateriaal is verkrijgbaar bij apotheken en drogisten. Als het door een arts is voorgeschreven, en afgeleverd door een apotheek, zullen de meeste ziektekostenverzekeraars de kosten vergoeden.

Advies

Bij uw apotheek kunt u een uitgebreid advies krijgen over de verschillende soorten incontinentiemateriaal. Meestal is er een gespecialiseerde medewerker die er veel vanaf weet. En er is in veel apotheken een aparte spreekkamer beschikbaar; u hoeft uw verhaal niet aan de balie te vertellen waar iedereen kan meeluisteren. Maak een afspraak!
Welke soort opvangmateriaal voor u het beste is, moet u zelf bepalen. Uw apotheek kan in overleg met u een proefpakket samenstellen met verschillende soorten en merken. Dan kunt u rustig proberen wat u het prettigste vindt.

Tips

Hieronder vindt u een paar algemene adviezen. Bij uw apotheek kunnen ze u natuurlijk meer tips geven, toegespitst op uw situatie.

Algemene adviezen

  • Ga niet minder drinken omdat u anders zo gauw moet plassen. Een mens heeft minstens 1,5 liter vocht per dag nodig.
  • Het kan handig zijn twee verschillende soorten incontinentiemateriaal te gebruiken, bijvoorbeeld een klein inlegverband voor thuis en een groter voor meer zekerheid buitenshuis.
  • Bepaalde soorten en merken opvangmateriaal zijn leverbaar in verschillende maten. Let goed op uw maat.
  • Gebruik niet twee soorten opvangmateriaal tegelijk, bijvoorbeeld een luier met een inlegverband erin. Door de niet-doorlatende achterkant van het inlegverband heeft dat geen zin.
  • Besteed extra aandacht aan de hygiëne en droog vooral de liezen en huidplooien goed af, om huidirritaties te voorkomen.
Links

www.pvvn.nl
De patiëntenvereniging voor Neurostimulatie biedt informatie en lotgenotencontact, stimuleert wetenschappelijk onderzoek en behartigt de belangen van mensen met incontinentie. 
 
www.nvfb.nl
De Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie bij Bekkenbodemproblematiek (NVFB) biedt informatie over fysiotherapeuten die gespecialiseerd zijn in de behandeling van mensen met bekkenbodemdysfuncties, waaronder mensen met incontinentie. Ook zijn er tips voor toiletgedrag terug te vinden.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Gerelateerde klachten & ziektes
  • Vragen over incontinentie
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten