Thema: Jeuk
Krabben bij jeuk

Jeuk (pruritis) is een onplezierig gevoel van de huid, waardoor je een dwingende behoefte krijgt om te gaan wrijven of krabben. Jeuk kan ontstaan door een droge huid, insecten, ziekten, door vele andere oorzaken en zelfs, naar het schijnt, alleen al door erover te lezen... Maar wat doe je ertegen?

Krabben

Bij jeuk hoort krabben, bij krabben hoort jeuk. Even krabben of wrijven en het is over, vaak. Maar soms ook niet. En soms is de jeuk ‘om gek van te worden`. Een peuter met eczeem bijvoorbeeld, kan enorm last hebben van hardnekkige jeuk en dat betekent huilen en lange woelige nachten voor ouders en kind.

Jeuk en krabben kunnen een signaal zijn.

  • Een signaal dat er iets op de huid zit, zoals vuil of een insect. Bijvoorbeeld, een ouder ziet een kind telkens krabben. Wat is er aan de hand? Het kind blijkt hoofdluis te hebben. Nadat de hoofdluis is bestreden, is de jeuk over.
  • Jeuk kan een signaal zijn dat er een ziekte in het spel is, zoals rode hond, waterpokken, geelzucht, voetschimmel.
  • Jeuk als signaal kan ook een goed teken zijn, namelijk bij wondgenezing.

Niet krabben!

Bij de meeste oorzaken van jeuk maakt krabben het probleem alleen maar groter. Krabben kan de jeuk even stillen, maar kan ook de huid irriteren – en daardoor gaat het erger jeuken. Als je de huid openkrabt, dan kunnen er bacteriën bij, met kans op een ontsteking.

Voorbeelden:

  • Krabben bij jeuk na contact met brandnetels maakt de jeuk erger, én het blijft langer jeuken.
  • Eczeem kan enorm jeuken. Krabben geeft even verlichting, maar maakt ook het eczeem erger. Dus ontstaat er opnieuw jeuk en zo houdt het krabben het eczeem in stand.

Dus: probeer niet te krabben.

Tips

Tips voor wie problemen door krabben wil vermijden:

  • Jeukt het erg, zoek dan afleiding, probeer u op iets anders te concentreren.
  • Als het echt niet anders kan, krab dan met een laagje kleding ertussen. Probeer krabben te vervangen door zachtjes op de huid te kloppen, met de vingertoppen te drukken of licht te knijpen.
  • Houd voor de zekerheid de nagels kort en schoon, om infectiegevaar te vermijden als de drang om toch te krabben te groot wordt.
  • Voorkom krabben in de nacht: gebruik katoenen handschoenen of, om babyhandjes, katoenen kniekousjes. Er zijn ook pyjama`s met vaste voetjes en antikrabpakken.
  • Kies voor iets beters dan krabben: verkoel de huid of smeer de huid in. Kijk bij Remedies.
Oorzaken

Het jeukgevoel is een reactie van ons lichaam op iets dat zich daarbinnen of op de huid afspeelt, de oorzaak kan ‘van alles` zijn. Jeuk op één plek kan verschillende oorzaken hebben – jeuk aan de anus bijvoorbeeld kan komen door verstopping, aambeien, een worminfectie, zeep, bepaalde voedingsmiddelen, schimmels, bacteriën of strak ondergoed.

Boosdoeners

Veelvoorkomende boosdoeners zijn:

  • droge huid, veel transpireren, te veel of te lang contact met (heet) water (baden, douchen), warmte, zonlicht
  • allergische reacties die rode plekken, bultjes of blaasjes veroorzaken, bijvoorbeeld een reactie op cosmetica (deodorant, crème, parfum) en wasmiddelen; een reactie op voedingsmiddelen; zonneallergie; een allergie voor haren of veren van huisdieren; netelroos
  • het aanraken van stoffen (kleding) of planten (brandnetel, berenklauw, primula)
  • dieren: een beet of steek van muggen, wespen, vlooien, hoofdluis, schurftmijt, een worminfectie (vooral bij kinderen)
  • een schimmelinfectie, bijvoorbeeld voetschimmel (zwemmerseczeem) of een vaginale schimmelinfectie
  • huidaandoeningen zoals: eczeem, psoriasis, hoofdroos, netelroos (= galbulten; harde rode of witte bultjes) – overigens komt jeukende uitslag in de vorm van netelroos veel voor bij zwangerschap
  • hooikoorts
  • diabetes mellitus, aandoeningen van lever, galwegen, nieren of schildklier
  • stress; bij de aandoening neurodermatitis of ‘lichen simplex` ontstaat jeuk door emotionele spanningen en door krabben
  • medicijnbijwerkingen - een overgevoeligheid voor stoffen in een middel kan leiden tot een droge huid of jeukende rode of witte bultjes; bijvoorbeeld bij medicijnen voor de behandeling van malaria, reumatoïde artritis, ontstekingen (antibiotica). Het is dus altijd verstandig om de bijsluiter te lezen.

Soms valt niet te ontdekken wat de oorzaak is van de jeuk.

Remedies

Er zijn verschillende methoden om hardnekkige jeuk te laten afnemen. Krabben hoort daar niet bij – heel vaak wordt de jeuk door krabben juist erger.

Oorzaak wegnemen
Als u weet wat de oorzaak is kunt u die wegnemen.

  • Vermijd stoffen die jeuk kunnen veroorzaken, denk aan kleding, geparfumeerde wasmiddelen en toiletartikelen.
  • Baad of douche niet te veel, te lang en te warm, en smeer direct daarna de huid in met een vette crème (of zalf).
  • Gebruik een vrij verkrijgbaar medicijn tegen voetschimmel, ga naar de dokter met een vaginale schimmelinfectie, bestrijd hoofdluis, behandel een worminfectie, enzovoort.

Verkoelen
Methoden om de jeuk te stillen door verkoelen kunnen zijn:

  • een jeukende plek inwrijven met een ijsklontje;
  • de huid deppen met water met een scheutje azijn;
  • een koude pakking op de jeukende plek, bijvoorbeeld een iets vochtige washand of handdoek die u eerst een tijdje in de koelkast legt, een 'coldpack' in een doek of washand (nooit een 'coldpack' op de blote huid leggen, dat kan een soort brandwonden veroorzaken);
  • smeren met jeukstillende middelen. Jeukstillende middelen mogen meestal niet op een open wond worden gebruikt.

Smeren
Bij de meeste oorzaken is smeren een goede methode, zoals bij jeuk door droge huid, eczeem of waterpokken. Wilt u advies over het juiste middel, vraag het in de apotheek. Daar helpen en adviseren ze u graag. Smeer:

  • met een crème zonder medicijn en zonder geur- en kleurstoffen. De crème voorkomt verdere uitdroging van de huid, houdt de huid soepel en kan jeuk verlichten. Geschikt om direct na het baden of douchen op een droge huid aan te brengen, of op jeukende plekjes. Zonder recept verkrijgbaar. Vraag naar cetomacrogolcrème, lanettecrème of de vettere vaseline-cetomacrogolcrème of vaseline-lanettecrème;
  • met een huidpreparaat met zinkoxide. Zinkoxide werkt jeukstillend, beschermend en verkoelend en is zonder recept verkrijgbaar. Het is wit, en dat kan een nadeel zijn, in cosmetisch opzicht. Zinkoxide is er in de vorm van lotion, smeersel, pasta, zalf en crème;
    • Zinkoxidelotion is geschikt voor grote oppervlakken (bijvoorbeeld waterpokken). Het water uit de lotion verdampt. Daardoor voelt de lotion verkoelend aan en werkt jeukstillend. De vaste stof (poeder) uit de lotion blijft als laagje achter op de huid – gebruik de lotion daarom niet op wondjes.
    • Zinkoxide-kalkwaterzalf (ZOK-zalf) en zinkoxidesmeersel bij natte huidaandoeningen
    • Zinkoxidepasta en -zalf bij droge huidaandoeningen
    • Zinkoxidecrème bij eczeem in huidplooien en bij luiereczeem.
  • met een licht verdovende zalf, crème of gel. Deze producten zijn geschikt voor plekken op de huid zoals muggenbeten, galbulten, waterpokken. Ze maken de huid tijdelijk gevoelloos en verminderen pijn en jeuk. Voor een verkoelend effect kan er ook menthol of zinkoxide aan toegevoegd worden. Deze middelen zijn zonder recept verkrijgbaar, in crème of gelvorm. Voorbeelden: lidocaïne, promacaïne, lidocaïne + menthol, en promacaïne + zinkoxide;
  • met een crème of zalf met bijnierschorshormonen (corticosteroïden). Wanneer een crème of zalf zonder medicijn of een middel met lidocaïne niet genoeg helpt, dan kan de arts een recept uitschrijven voor een middel met bijnierschorshormonen. Dit stilt de jeuk, het krabben neemt af, de huid kan zich herstellen en wordt soepeler. Deze crème wordt vaak toegepast bij eczeem. Een voorbeeld van een zwakwerkende corticosteroïdencrème is hydrocortisonacetaat crème.
    Het is belangrijk dat u de juiste hoeveelheid bijnierschorshormoon op uw huid smeert. Te dik smeren zorgt voor bijwerkingen. Maar te dun smeren zorgt ervoor dat het middel onvoldoende werkt.
    Bijwerkingen kunnen zijn overgevoeligheid en dunner worden van de huid. De kans op bijwerkingen wordt groter naarmate de crème sterker is, langer wordt gebruikt en over een groter huidoppervlak moet worden gesmeerd.

Slikken
Als jeuk het gevolg is van een allergie, kunnen tabletjes die de allergische reactie tegengaan, gebruikt worden. Bijvoorbeeld cetirizine en loratadine, zonder recept verkrijgbaar.

Uw apotheek
Er zijn veel mogelijkheden om iets tegen jeuk te doen! Maar wat is nu in uw geval de beste remedie? Stap met deze vraag naar de apotheek. Vertel:

  • hoe lang u al jeuk heeft;
  • wat u er zelf misschien al aan heeft gedaan;
  • of de huid droog is of dat het een vochtige jeukende plek is;
  • wat u denkt dat de oorzaak is;
  • en welke medicijnen u gebruikt.

Het apotheekteam denkt graag met u mee en kan u goed behulpzaam zijn bij de aanpak van de jeuk.

Krijgt u jeuk terwijl u een medicijn gebruikt? Vertel het in de apotheek. Misschien reageert u overgevoelig op een bestanddeel van uw medicijnen. In de apotheek kunnen ze nakijken of er een ander middel bestaat dat deze bijwerking niet heeft.

Als u overgevoelig bent voor een medicijn - bij een antibioticum komt dat nogal eens voor - dan is het belangrijk om dit vast te leggen in uw dossier in de computer van de apotheek. Dit om te zorgen dat u een volgende keer, als u bijvoorbeeld weer een ontsteking hebt, een ander middel krijgt.

Naar de dokter
Het is verstandig om met jeuk naar de dokter te gaan:

  • als de jeuk hardnekkig is, steeds terugkeert en niet over gaat met zelf 'dokteren';
  • als het niet duidelijk is wat de oorzaak van de jeuk is;
  • bij koorts;
  • bij uitgebreide ontstoken plekken (bijvoorbeeld krentenbaard);
  • bij ernstig eczeem;
  • als de jeuk een bijwerking van een medicijn kan zijn (lees de bijsluiter).
Links

www.apotheek.nl
Wilt u meer informatie over jeuk? Kijk dan op deze site bij 'Klachten & ziektes' waarbij jeuk een verschijnsel is. Ook staat er veel informatie onder 'Medicijnen'.

www.stichtingvoedselallergie.nl
Jeuk kan wijzen op voedselallergie. Op deze site vindt u hierover informatie.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Gerelateerde klachten & ziektes
  • Vragen over jeuk
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten