Thema: Maagklachten
De maag

Wat te doen bij maagpijn, een vol, opgeblazen gevoel of zure oprispingen? Het aanpassen van eet- en leefgewoonten kan vaak leiden tot een oplossing. Uw apotheek geeft hierover graag informatie en advies.

Klachten

Veel mensen hebben regelmatig last van hun maag. Hun spijsvertering verloopt niet naar wens. Oorzaken kunnen zijn: een veranderd voedingspatroon, overgewicht, het gebruik van bepaalde medicijnen of roken.

Brandend maagzuur (reflux)

Maagsap bestaat onder andere uit zoutzuur. Dit zuur is zo sterk dat het makkelijk een gat in een stuk papier brandt. Gezonde magen zijn hier goed tegen beschermd, omdat er een dikke slijmvlieslaag op de maagwand zit. En normaal gesproken zorgt een sluitspier dat voedsel en zuur in de maag blijft.
Maar als de sluitspier tussen maag en slokdarm niet goed werkt, vloeit er maagzuur terug in de slokdarm. Dat wordt ook wel reflux of brandend maagzuur genoemd. Het geeft een brandend gevoel achter het borstbeen.
Het maagzuur irriteert de slokdarmwand, en als dit vaak gebeurt kan er een slokdarmontsteking ontstaan. In de slokdarm zit namelijk niet zo`n beschermende slijmvlieslaag als in de maag.

Oorzaken van refluxklachten kunnen zijn:

- Te veel druk op de sluitspier van de slokdarm. Mogelijke oorzaken: een zware maaltijd, overgewicht, zwangerschap, knellende kleding, gaan liggen, bukken en tillen.
- Slechte werking van de sluitspier. Mogelijke oorzaken:

  • Roken
  • Het gebruik van citrusvruchten, vet, alcohol en chocola
  • Bepaalde medicijnen die als bijwerking hebben dat de sluitspier minder goed gaat werken: bijvoorbeeld flavoxaat tegen incontinentie, amitriptyline tegen een depressie, nifedipine, verapamil en diltiazem tegen de hartkwaal angina pectoris, temazepam tegen slapeloosheid, scopolamine tegen reisziekte.
  • Een breukje in het middenrif, waardoor de sluitspier van de slokdarm zijn werk niet goed kan doen.

Maagpijn

Drukkende, zeurende pijn in de maag: dit kan een kleine ontsteking aan de maagwand zijn - of een grotere ontsteking (maagzweer).

Normaal beschermt het maagslijmvlies de maagwand tegen het scherpe maagzuur. Maar als het slijmvlies is beschadigd of geïrriteerd, kan het zuur een pijnlijke ontsteking veroorzaken. De oorzaken van beschadiging van het maagslijmvlies kunnen zijn:

  • Een infectie met de bacterie Helicobacter pylori.
  • Het gebruik van pijnstillers die een ontstekingsremmende werking hebben zoals ibuprofen, diclofenac, indometacine en acetylsalicylzuur. Een pijnstiller die het maagslijmvlies niet irriteert, is paracetamol.
  • Het gebruik van een geneesmiddel dat maagpijn als bijwerking kan hebben zoals een aantal middelen tegen depressie (citalopram, fluoxetine, paroxetine, sertraline), ijzer en middelen tegen botontkalking (alendroninezuur, clodroninezuur, etidroninezuur, risedroninezuur, tiludroninezuur).
  • Roken. Ontstekingen van de maagwand komen meer voor bij rokers.
  • Als het maagslijmvlies eenmaal geïrriteerd is, dan kunnen bepaalde producten dit verergeren en dus pijn veroorzaken: koffie, vet, chocola, pepermunt, frisdrank met koolzuur, ijskoude of zure dranken, scherpe kruiden en alcohol.

Vol gevoel/misselijkheid

Misselijkheid en/of een vervelend, vol, opgeblazen gevoel met opboeren, kan ontstaan na te veel, te vet, te snel eten en door koolzuurhoudende dranken.
Misselijkheid kan ook andere oorzaken hebben zoals reisziekte, migraine of bijwerkingen van medicijnen. Als een opgeblazen gevoel ontstaat na het rustig eten van een normale maaltijd, dan kan de oorzaak zijn dat de maag te traag werkt (een `luie` maag).

Spijsvertering

De spijsvertering - het fijnmaken van voedsel en dat omzetten in brandstoffen en bouwstoffen voor het lichaam. Hoe gaat dit in zijn werk?

  • Het begint in de mond. Al kauwend maal je het voedsel fijn en meng je het met speeksel.
  • Na het doorslikken komt het eten via de slokdarm - een 25 cm lange buis - bij de maagingang. Hier zit een soort sluitspier. Die gaat open als een klepje. En daarna weer dicht, zodat het voedsel in de maag blijft - normaal gesproken ook als je ligt of bukt.
  • Dan kneden de spieren van de maag het voedsel en mengen dit met zuur maagsap, waardoor de vertering op gang komt.
  • Ongeveer drie uur later gaat het halfverteerde voedsel via de maaguitgang naar de twaalfvingerige darm. Het maagzuur wordt daar geneutraliseerd en de vertering gaat door.
  • De voedingsstoffen worden opgenomen in het bloed via de darmwand van de dunne darm.
  • In de dikke darm worden water en zout aan de resten onttrokken, die dan, ingedikt, als ontlasting het lichaam verlaten via de endeldarm en de anus.

Er zijn verschillende soorten maagklachten:

  • brandend maagzuur
  • maagpijn
  • een vol gevoel/misselijkheid.
Zelfzorg

Bij maagklachten zijn leef- en eetgewoonten in veel gevallen de oorzaak. Probeer maagklachten te verminderen door eet- en leefgewoonten aan te passen.

Brandend maagzuur

Het is belangrijk de druk in de buik te verminderen:

  • Draag geen knellende kleding.
  • Buk niet, maar ga door de knieën als u iets wilt oppakken.
  • Raadpleeg een diëtist als u last heeft van overgewicht.
  • Vermijd het tillen van zware dingen.
  • Eet wat vaker kleine porties in plaats van twee of drie grote maaltijden per dag.
  • Eet minder vet.
  • Vermijd koffie, vet, chocola, pepermunt, citrusvruchten, koolzuurhoudende dranken, scherp gekruid eten en alcohol.
  • Stop met roken want door roken werkt de sluitspier tussen slokdarm en maag minder goed.
  • Als u vooral `s nachts klachten heeft, dan is het een goed idee om het hoofdeinde van het bed te verhogen. Zet er klossen onder of leg een kussen onder het matras.
  • Neem de laatste maaltijd zo`n drie uur voor u gaat slapen. Uw maag is dan leeg als u gaat liggen.
  • Als medicijnen de misselijkheid veroorzaken, kijk dan in de bijsluiter of vraag aan de apotheek of u ze kunt innemen met wat voedsel.

Maagpijn

  • Vermijd irriterende stoffen als alcohol, sinaasappels, koffie, cola, of koolzuurhoudende dranken.
  • Stop met roken, want roken vertraagt het herstel van het ontstoken slijmvlies van de maag.
  • Het drinken van warme melk kan de klachten soms verminderen

Vol gevoel

  • Drink geen koolzuurhoudende frisdrank.
  • Eet rustig, kauw goed.
  • Eet niet te vet.
  • Eet niet te veel.
  • Als medicijnen mogelijk de misselijkheid veroorzaken, kijk dan in de bijsluiter of vraag aan de apotheek of u ze kunt innemen met wat voedsel.
Medicijnen

De oorzaak van maagklachten is niet altijd duidelijk, of makkelijk weg te nemen. En behandeling met medicijnen brengt niet altijd genezing, maar kan wel verlichting geven. Ook kan het lichaam zélf werken aan genezing en dan zijn medicijnen na een tijdje misschien niet meer nodig. U kunt - in overleg met uw arts - proberen of u kunt minderen of stoppen met de medicijnen. Veel mensen voelen zelf aan wanneer ze kunnen stoppen of weer moeten beginnen.

Maagmiddelen
Maagmiddelen zijn onder te verdelen naar hun werking. Ze kunnen een beschermende laag aanbrengen op de wand van maag en slokdarm, maagzuur neutraliseren, de aanmaak van maagzuur afremmen of de werking van de maagspier bevorderen.

  • Neutraliseren van maagzuur. Deze middelen maken het maagzuur minder zuur. Middelen zijn algeldraat, antagel en magnesiumhydroxide (zonder recept verkrijgbaar).
  • Afremmen van de aanmaak van maagzuur. Ze zijn er in 2 soorten: de zogenoemde H2-blokkers, die de aanmaak van het zuur verminderen: ranitidine, famotidine (in lage doseringen zijn deze middelen zonder recept verkrijgbaar), cimetidine en nizatidine (alleen op recept) en de zogenoemde protonpompremmers: omeprazol, pantoprazol (in lage doseringen zonder recept verkrijgbaar), lansoprazol en rabeprazol (alleen op recept). Deze 2 soorten medicijnen hebben een opmerkelijke eigenschap: als je ermee stopt, kan het zijn dat de klachten eerst heviger terugkomen en dan na enkele weken toch verdwijnen. Verder is bekend dat deze medicijnen een beter effect hebben als de patiënt niet rookt.
  • Aanbrengen van een beschermende laag op de slokdarmwand en de maagwand. Middelen: sucralfaat (zonder recept verkrijgbaar).
  • Bevorderen van de werking van de maagspier, als een vol, opgeblazen gevoel het gevolg is van een 'luie' maag . Deze middelen zorgen ervoor dat de maagspier regelmatig kneedt en het voedsel voortbeweegt naar de dunne darm. Middelenzijn domperidon, ook tegen misselijkheid (op recept), en metoclopramide (op recept) dat ook wel wordt voorgeschreven bij brandend maagzuur.

Antibiotica
Als de arts denkt dat een infectie met de bacterie Heliobacter pylori oorzaak is van een maagzweer, dan kan de arts een combinatie voorschrijven van zuurremmende middelen en antibiotica. Het is belangrijk de kuur af te maken. Daarna komt de maagzweer meestal niet terug.

Uw Apotheek

De apotheker geeft advies bij maagklachten. Hoe meer u zelf vertelt over uw klachten, hoe beter ze u kunnen adviseren. U zou kunnen bespreken:

  • welke klachten u hebt
  • hoe lang u er al last van hebt
  • wat u zelf al geprobeerd hebt
  • welke andere aandoeningen u eventueel hebt
  • welke geneesmiddelen u gebruikt, op recept of zonder recept.

De apotheker of de apothekersassistent kan u tips geven, eventueel een advies over een zelfzorgmiddel, of kan u adviseren om naar de dokter te stappen.

Informatie over medicijnen

  • U kunt met alle vragen over uw medicijnen bij de apotheek terecht. Soms is de informatie op het etiket en in de bijsluiter niet duidelijk genoeg. Vraag gerust meer informatie.
  • Het is ook mogelijk om een afspraak te maken voor een persoonlijk gesprek met uw apotheker. In zo`n gesprek kunt u uw vragen stellen over maagklachten en maagmiddelen. Over de oorzaken van maagklachten, het voorkomen van klachten, een gezonde leefwijze, het innemen van maagmiddelen, de werking en de bijwerkingen ervan. Als blijkt dat er iets aan uw medicijngebruik moet veranderen, kan uw apotheker met uw arts overleggen.
  • Hebt u het idee dat uw medicijn bij u een bijwerking veroorzaakt? Blijf er dan niet mee doorlopen, maar overleg met uw arts of apotheker.
  • Het is belangrijk om uw medicijnen niet te vergeten. Vindt u het lastig om elke dag op het juiste tijdstip uw medicijnen in te nemen? Overleg eens met de apotheker, en zoek samen een oplossing die bij u past.

Stoppen met roken

Wilt u minderen of stoppen met roken in verband met uw maagklachten? Uw apotheek kan u van dienst zijn met informatie, bijvoorbeeld over cursussen in uw woonplaats, over medicijnen en over nicotinevervangende producten

Zorgvuldigheid

Bij de apotheek kunt u rekenen op zorgvuldigheid bij de aflevering van uw maagmiddelen. Degene die u helpt, bekijkt het recept van de arts oplettend en gaat verschillende dingen na. Bijvoorbeeld of de dosering die u moet gebruiken klopt. Verder gaan niet alle maagmiddelen goed samen met andere (recept)medicijnen die u eventueel gebruikt. Dus ook hierop wordt gelet. De gegevens over uw medicijnen houdt het apotheekteam zorgvuldig bij in uw dossier in de computer, zodat de apotheker u goed kan adviseren.

Bent u een keer naar een andere apotheek geweest, bijvoorbeeld in het weekend of tijdens de vakantie? En wilt u dat uw dossier compleet is? Geef dan even door aan uw eigen apotheek welke middelen u hebt gehaald. Dan komen ook die gegevens in uw dossier.

Links

www.mlds.nlOp deze site vindt u informatie over de activiteiten van de Maag Lever Darm Stichting en zijn folders aan te vragen. De Maag Lever Darm Stichting heeft ook een infolijn: 0900 – 20 25 625 (€ 0,15 per minuut) voor advies over aspecten die een rol spelen bij maag- lever- en darmaandoeningen. 

www.voedingscentrum.nl
Op deze site vindt u informatie over gezond eten, ziekte, allergie, dieet enzovoort.

www.stivoro.nl
Op de site van Stivoro (Stichting Volksgezondheid en Roken) vindt u veel informatie over de gevolgen van roken, meeroken en manieren om te stoppen.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Vragen over maagklachten
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten