Thema: Medicijnen op reis

Op vakantie naar Sydney, Senegal of zonnig Zoutelande? Je wilt plezierig uit en gezond weer naar huis. Uw apotheek geeft graag advies. Over medicijnen en het bewaren ervan onderweg. Over risico's, kwaaltjes en ongemakken. En over de inhoud van uw reisapotheek en verbanddoos. 

Voorbereiding

Wat gaat er mee in de reisapotheek? In de eerste plaats de receptmedicijnen en vrij verkrijgbare medicijnen die u gewoonlijk gebruikt.

Tips

  • Controleer of u ruim voldoende heeft voor de reisperiode en de week erna. Ga zo nodig op tijd naar uw huisarts voor een recept.
  • Lees eventueel de bijsluiters van uw medicijnen nog eens door over bewaarvoorschriften, wat te doen bij diarree of braken en dergelijke.

Exotische bestemmingen
In verre landen kunnen de andere hygiënische omstandigheden en de andere voeding een gezondheidsrisico vormen. In de tropen komen ziekten voor die in Nederland nauwelijks meer bestaan, zoals buiktyfus, malaria, cholera en gele koorts.

Een dokter of tandarts zit niet altijd in de buurt en is soms (bijvoorbeeld in sommige derdewereldlanden) niet toegerust om patiënten hygiënisch te behandelen. Dan is er kans op besmetting met ziekten als hepatitis B of aids.

U kunt sommige problemen voorkomen: zorg dat u op de hoogte bent van de risico's in het land van bestemming, zorg dat uw gebit in orde is en wees bedacht op een goede hygiëne.

Gaat u een lange reis maken onder primitieve omstandigheden, ga dan enkele maanden voor uw vertrek naar de GGD. Stap voor een korte reis zonder grote risico's toch ten minste 5 weken van te voren naar uw arts, apotheker of de GGD. Zij kunnen vertellen of u tabletten nodig heeft om malaria te voorkomen, hoe u die moet gebruiken en of u vaccins nodig heeft tegen andere ziekten.

Overzicht van uw medicijnen
Uw apotheek kan een overzicht van uw medicijnen voor u printen op papier. Dit overzicht kunt u meenemen naar het buitenland. Het is een document waarin alle gegevens over uw medicijngebruik bij elkaar staan. Ook staan er eventuele andere bijzonderheden in, bijvoorbeeld als u ergens allergisch voor bent. Makkelijk als u in het buitenland een apotheker of een arts nodig heeft.

Opiumwet-medicijnen mee naar buitenland
Bij de douane heeft u een speciale verklaring nodig van een arts als u medicijnen gebruikt die onder de Opiumwet vallen (bijvoorbeeld sterke pijnstillers, bepaalde slaapmiddelen en kalmeringsmiddelen, medicinale cannabis, medicijnen tegen ADHD en sommige medicijnen tegen epilepsie). Vraag uw apotheker of u dit soort medicijnen gebruikt.

Naar een Schengenland?
Als u naar een Schengenland gaat, dan heeft u een zogenaamde Schengenverklaring nodig. Hierin staat dat u de medicijnen meeneemt voor eigen gebruik. Uw arts moet de verklaring ondertekenen en de Inspectie voor de Gezondheidszorg moet het vervolgens goedkeuren.

Een Schengenverklaring is geldig voor een periode van 30 dagen. Voor een reis langer dan 30 dagen zijn dus 2 of meer Schengenverklaringen nodig. Onderstaande landen zijn een Schengenland.

België   Letland  Portugal
Denemarken  Liechtenstein  Slovenië
Duitsland   Litouwen  Slowakije
Estland  Luxemburg  Spanje
Finland   Malta  Tsjechië
Frankrijk   Nederland  IJsland
Griekenland   Noorwegen  Zweden
Hongarije   Oostenrijk  Zwitserland
Italië  Polen  

Naar een NIET-Schengenland?
Als u naar een NIET-Schengenland (alle landen BEHALVE bovenstaande landen) gaat, dan moet u toestemming vragen bij de ambassade of het consulaat van het land waar u heen gaat. U heeft hiervoor een artsenverklaring nodig.

Meer informatie vindt u op de website van het Ministerie van volksgezondheid, Farmatec.

Houdbaarheid
Op de verpakking van elk medicijn staat tot welke datum u het kunt gebruiken; controleer dit voor u op reis gaat. Haal nieuwe medicijnen als de oude 'over de datum' zijn. Oude medicijnen kunt u het beste afgeven bij de apotheek of bij de gemeente inleveren als chemisch afval.

Zonlicht en medicijnen?
Bepaalde receptmedicijnen kunnen als bijwerking een hevige zonnebrand veroorzaken, ook bij mensen die doorgaans niet erg verbranden. Die bijwerking komt voor bij sommige antibiotica - zoals doxycycline - en bepaalde medicijnen tegen huidaandoeningen, reuma en hartklachten.

Gebruikt u die medicijnen, kom dan zo min mogelijk in de zon en zorg buiten voor extra bescherming: dicht geweven kleding, iets op het hoofd en een zonnebrandmiddel met een hoge beschermingsfactor - ook bij bewolkt weer, want dan is de schadelijke UV-straling tóch aanwezig.

Soms is er een vergelijkbaar medicijn dat minder kans geeft op die overgevoeligheidsreactie. Dat zoekt het apotheekteam graag voor u uit.

Verbanddoos verplicht
Reist u per auto of per vliegtuig, dan hoort in uw reisbagage een verbanddoos. In een aantal landen is dit wettelijk verplicht in de auto. U kunt op de site van de ANWB kijken voor welke landen dit geldt. Er zijn complete verbanddozen te koop; u kunt ook zelf een doos samenstellen of onderdelen los kopen.

Tips

  • Controleer voor vertrek of de inhoud nog compleet en bruikbaar is. Op steriel verband en op het ontsmettingsmiddel staat een uiterste gebruiksdatum.
  • In de verbanddoos horen: povidonjood voor ontsmetting, pleisters, verband, een schaar, een pincet en een onbreekbare koortsthermometer als u met kinderen reist. Zie verder de checklist.

Voorbehoedsmiddelen

  • Wie veilig wil vrijen, neemt condooms mee; ze zijn niet op elke vakantiebestemming te koop.
  • Pilgebruiksters nemen gewoonlijk op een vast moment eens per 24 uur een pil, bijvoorbeeld voor het slapengaan. Bij tijdverschil tussen Nederland en het vakantieland is het innemen te verschuiven; vraag eventueel advies bij uw apotheek. De pil kan minder betrouwbaar worden als je hem te laat inneemt.
  • De pil kan minder betrouwbaar worden bij waterdunne diarree; gebruik dan een extra voorbehoedmiddel, bijvoorbeeld een condoom.
  • Wie de menstruatie wil uitstellen, kan zonder tabletvrije periode doorgaan met een nieuwe pilstrip. Ga bij 3-fasepillen door met de laatste kleur pillen van een nieuwe strip.
Onderweg

Op reis zijn de omstandigheden voor medicijnen vaak verre van ideaal. Een paar tips.

In het vliegtuig
Gaat u vliegen? Pak uw medicijnen en contactlensbenodigdheden in de handbagage, want in het bagageruim van het vliegtuig kan het vriezen. Draag medicijnen liever niet direct op het lichaam, bijvoorbeeld in een broekzak, want dat kan te warm zijn.

Sinds 6 november 2006 gelden nieuwe richtlijnen voor handbagage. Vloeistoffen en gels mogen alleen nog worden meegenomen in verpakkingen van maximaal 100 ml. Deze verpakkingen moeten worden verpakt in een doorzichtige plastic zak die niet groter is dan 1 liter. Vloeibare medicijnen mogen wel worden meegenomen in hoeveelheden groter dan 100 ml. Wel moet dan aantoonbaar zijn dat de medicijnen op naam staan. Bijvoorbeeld door een verklaring van de arts of apotheek.

Koel bewaren
In de auto, caravan of tent kan het erg warm worden, zodat zetpillen zacht worden, crèmes en oogdruppels bederven en de houdbaarheid van andere medicijnen achteruit kan gaan. Voor medicijnen die koel moeten worden bewaard , bijvoorbeeld insuline en zetpillen, biedt een koel-etui of de koelbox uitkomst.

Reisongemakken

Over vaak voorkomende kwaaltjes en andere reisongemakken geeft uw apotheek graag advies. De voorlichting op deze website is onafhankelijk, daarom noemen we alleen de belangrijkste werkzame stoffen en geen merknamen. Het verschil tussen merken zit soms alleen in de prijs. In de apotheek is meer informatie te krijgen.

Op deze site vindt u ook andere thema's over medicijnen en gezondheid tijdens vakanties en reizen. Bijvoorbeeld verre reizen en uw gezondheid, zon en wintersport, zonvakantie zonder zorgen. Over sommige thema's zijn ook folders verkrijgbaar in de apotheek: over diarree, verstopping, medicijnen voor op reis, bewaren van medicijnen, reisziekte enzovoort. Ook onder 'Klachten & ziektes' op deze website is informatie te vinden over reisziekte, diarree en verstopping.

Diarree en verstopping
Reizigersdiarree gaat meestal vanzelf weer over binnen 3 tot 5 dagen.

  • Het grootste probleem bij diarree is de kans op uitdroging, vooral bij kleine kinderen en ouderen. Drink verdeeld over de dag minstens 1.5 liter (kinderen 1 liter). Water, thee, vruchtensap (geen grote hoeveelheden appelsap), heldere soep of rijstewater. In heel warme landen heeft u nog meer vocht nodig. Het beste middel tegen uitdroging is orale rehydratievloeistof (ORS). Dit is verkrijgbaar als poeder dat moet worden aangemaakt met (schoon) leidingwater of mineraalwater zonder koolzuur.

Wanneer naar de huisarts?

  • Bij veelvuldige waterdunne diarree bij kinderen en volwassen: na 3 dagen.
  • Ouderen boven de 70 na 1 dag.
  • Kinderen onder de 2 jaar binnen 1 dag.
  • Ga ook naar de dokter als de patiënt aanhoudend braakt, koorts heeft en bijna niets drinkt.

Wie niet wil wachten tot de diarree vanzelf over gaat, kan loperamide nemen; geschikt voor volwassenen en kinderen vanaf 8 jaar. Niet gebruiken bij koorts of als er bloed in de ontlasting zit. Niet langer dan 2 dagen achtereen gebruiken.

Voorkom diarree: ga hygiënisch om met eet- en drinkwaren. Was uw handen vaak en goed met zeep. Twijfelt u aan de kwaliteit van het drinkwater, neem dan mineraalwater, verpakt vruchtensap, vers gekookt water of thee en vermijd het gebruik van ijsblokjes. Vermijd schepijs, ongekookt voedsel, afgekoeld voedsel, zoals schelpdieren, ongeschild rauw fruit, salades en onvoldoende doorbakken vlees. Doe de vaat in heet sop en gebruik schone droogdoeken. Bewaar restjes alleen in een koelkast.

Ander voedsel, een vreemd toilet of spanningen kunnen het ontlastingpatroon verstoren en verstopping veroorzaken. Drink veel (6 tot 8 glazen water per dag), eet vezelrijk en zorg voor voldoende lichaamsbeweging. U kunt lactulose in de vorm van poeder of drank of bisacodyl in de vorm van tabletten, dragees of zetpillen nemen.

Druk op de oren
Tijdens een vliegreis kunt u bij het dalen pijnlijke druk op de oren vermijden: zuig op een snoepje of neem kauwgum en slik regelmatig. Neem bij verkoudheid eventueel xylometazoline neusspray of neusdruppels.

Jeuk
Bij jeuk veroorzaakt door insectenbeten of aanraking met een kwal of brandnetel: gebruik lidocaïne-gel of lidocaïne-menthol-gel.

Pijn en koorts
Kies paracetamol om pijn te stillen en koorts te weren. Voor kinderen: zetpillen of tabletten.

Reisziekte
Bent u binnen 4 uur op de bestemming, kies dan cyclizine. Duurt de reis langer, neem dan onderweg nog een keer cyclizine of neem een iets langer werkend middel: meclozine of cinnarizine.

  • Deze middelen kunnen slaperigheid of sufheid als bijwerking hebben. Ze zijn dus niet aan te raden voor iemand die gaat rijden.
  • Wie een middel zoekt dat niet versuft, kan capsules met gemberpoeder proberen.
  • Lees de bijsluiter: middelen tegen reisziekte zijn alleen effectief als je ze enige tijd voor vertrek inneemt.

Teken
De teek komt voor in bosrijke gebieden. Hij lijkt op een spinnetje, zuigt zich vast op de huid om zich tegoed te doen aan je bloed en kan daarbij ongemerkt een vervelende ziekte overdragen. Bedekkende kleding en een insectenafweermiddel met DEET houdt teken tegen. Met een 'tekentang' - verkrijgbaar bij de apotheek - is de teek te verwijderen.

Wondjes en schrammen
Gebruik voor ontsmetting povidonjood-oplossing (prikt niet).

Zonnebrand
Voorkomen: kies een zonnebrandmiddel met een voldoend hoge beschermingsfactor en neem voor kinderen ook een petje mee. Uw apotheker geeft informatie over verstandig zonnen en beschermingsfactoren.

Goed om te weten: als u een zonnebrandmiddel smeert en ook een insectenafweermiddel dat DEET bevat, werkt het zonnebrandmiddel minder lang en minder goed. Meer informatie kunt u vinden op de thema's ‘zon en wintersport` en ‘zonvakantie zonder zorgen` op deze site.

Checklist

Ik ga op reis en ik neem mee ... Dit kan per persoon verschillen. Gebruik de checklist voor de reisapotheek als geheugensteuntje.

Algemeen

Eigen medicijnen

  • Voldoende voorraad
  • Voldoende lange houdbaarheidsdatum
  • Anticonceptiepil (extra strip)
  • Medicatieoverzicht 
  • Eventueel Schengenverklaring of goedkeuring van de ambassade/consulaat (Opiumwetmedicijnen mee naar het buitenland)
  • Laat de medicijnen in de orignele verpakking zitten met het etiket erop

Pijn en/of koorts

  • Paracetamol
  • Kinder-paracetamol
  • Koortsthermometer

Reisziekte

  • Cyclizine, meclozine of cinnarizine
  • Gemberpoeder-capsules

Diarree

  • ORS-poeder
  • Loperamide

Verstopping

  • Lactulose 
  • Bisacodyl

Jeuk

  • Lidocaïne-(menthol)gel (let op: gel met menthol niet in de buurt van de neus en mond gebruiken bij kinderen)

Oorpijn bij vliegreis

  • Snoepje, kauwgum
  • Xylometolazine neusspray of -druppels

Wondontsmetting

  • Povidonjood-oplossing

Zonnebrand

  • Zonnebrandcrème
  • Lipbalsem met UV-filter
  • Aftersun-product

Verbanddoos

  • Wondpleisters (per stuk verpakt)
  • Blarenpleisters
  • Steriele gaasjes
  • Rolletje hechtpleister of kleefpleister
  • Snelverband
  • Fixatiewindsel (hydrofiel)
  • Elastische zwachtel (bij verstuikingen)
  • Verbandklemmetjes
  • Schaar
  • Koortsthermometer (onbreekbaar)
  • Splinterpincet
  • Tekentang
  • Handschoenen
  • Isoleerdeken
  • Driekante doeken

Diversen

  • Condooms
  • Contactlensbenodigdheden
  • Reservebril
  • Insectenafweermiddel met DEET (diëthyltoluamide)
  • Geluiddempers (oren)

Ver of lang weg
Overleg met uw apotheek of met de GGD wat u extra moet meenemen naar exotische bestemmingen of op langere reizen.

Voorkoming ziekten

  • Inentingen
  • Malariatabletten
  • Klamboe (geïmpregneerd)

Desinfectie drinkwater

  • Natriumhypochloriet

Verbanddoos (extra)

  • Mitella
  • Zwaluwstaartjes
  • Spuiten en naalden (ontwikkelingslanden)
Links

www.lcr.nl
Het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) houdt zich bezig met preventie van ziekte bij reizigers, ook wel reizigersadvisering genoemd.

www.knmi.nl
De website van het KNMI geeft informatie over zonkracht, zonkrachtverwachtingen voor Nederland, Europa en de wereld. Ook vindt u op deze site Informatie over hooikoorts en pollen.

www.farmatec.nl
Dit is een site van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. U vindt hier informatie over het meenemen van medicijnen naar het buitenland. U kunt via deze site ook de benodigde verklaringen aanvragen.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Vragen over medicijnen op reis
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten