Thema: Stoppen met roken
De laatste sigaret

Roken kan invloed hebben op het effect van medicijnen. Daarom geeft de apotheker advies bij stoppen met roken.

Waarom stoppen?

Meer lucht, meer uithoudingsvermogen, een betere bloedcirculatie, dat is onder meer de gezondheidswinst van het stoppen met roken. Altijd.

Die gezondheidswinst weegt nóg zwaarder als u een bepaalde aandoening heeft of bepaalde medicijnen moet gebruiken. Als u zwanger bent, of vader of moeder bent van een jong kind.

In al die gevallen is stoppen met roken heel belangrijk, omdat roken schade toebrengt en ziekteprocessen verergert. Het volgende is goed om te weten.

Astma en COPD
Als u astma, COPD (chronische bronchitis of longemfyseem) of een andere longaandoeningen heeft  is stoppen met roken belangrijk.

  • Roken verergert deze aandoeningen.
  • Roken kan longkanker veroorzaken.
  • Stoppen met roken kan betekenen dat uw klachten afnemen, evenals de kans op kanker.
  • Als u een zware roker bent en theofylline gebruikt (tegen nachtelijke benauwdheid), heeft u veel nodig van dit medicijn. Na stoppen met roken krijgt u al makkelijk te veel. Hierdoor kunnen bijwerkingen ontstaan of verergeren. Daarop moet goed gelet worden. Handig dus, als de apotheker weet dat u gestopt bent met roken.

Diabetes mellitus
Als u diabetes mellitus of overgewicht (een hoog risico op diabetes) heeft, is stoppen met roken belangrijk.

  • Als u stopt met roken, remt de verergering van diabetes af. En dat kan ook betekenen: minder kans op vervelende complicaties, zoals achteruitgang van het gezichtsvermogen en van de nierfunctie.
  • Bij diabetes type 1, heeft u als roker meer insuline nodig dan een niet-rokende persoon met diabetes mellitus type 1. Let er dus bij het stoppen met roken op dat u misschien minder insuline nodig hebt.

Hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en een hoog cholesterol
Bij hart- en vaatziekten of een verhoogd risico daarop (hoge bloeddruk, een verhoogd cholesterolgehalte) is het belangrijk om te stoppen met roken.

  • Stoppen met roken remt de verergering van deze aandoeningen af.
  • Doorgaan met roken werkt bloeddrukverhogend. Dat komt doordat nicotine de bloedvaten vernauwt.
  • Als u rookt hebben sommige bloeddrukverlagende medicijnen (bètablokkers) minder effect dan bij niet-rokers. Na het stoppen met roken kan misschien de dosis omlaag. Dit zelfde geldt ook voor flecaïnide, een middel tegen hartritmestoornissen.
  • Nicotinevervangers (hulpmiddel bij het stoppen met roken) zijn niet veilig om op eigen houtje te gebruiken kort na een hartinfarct of beroerte, bij angina pectoris en bij ernstige hartritmestoornissen. Als u flink verslaafd bent aan nicotine, kunt u beter onder begeleiding van een arts stoppen met roken.

Zwanger zijn of worden
Als u zwanger bent of zwanger wilt worden, is het belangrijk te stoppen met roken. Want roken tijdens de zwangerschap heeft ernstige nadelen.

  • Roken verdubbelt de kans op een laag geboortegewicht. De baby heeft dan een minder goede start.
  • Roken verhoogt de kans dat uw kindje vlak voor of na de geboorte overlijdt.
  • Er is meer kans op wiegendood bij uw baby van als u tijdens de zwangerschap rookt. Die kans wordt groter als u of uw partner na de geboorte blijven roken.

Ouders van jonge kinderen
Bent u vader of moeder van een jong kind? Dan is het belangrijk om te stoppen met roken.

  • Het inademen van tabaksrook is voor kinderen schadelijker dan voor volwassenen. Dat heeft onder meer te maken met de fijnere bouw van de luchtwegen op jonge leeftijd.
  • In vergelijking met kinderen van niet-rokende ouders moeten kinderen onder de 2 jaar met ouders die roken, vaker naar de huisarts of specialist. Vanwege problemen met de luchtwegen, middenoorontstekingen en het plaatsen van buisjes in de oren.

Vrouwen boven de 35 en aan de 'pil’'
Bent u ouder 35 jaar en gebruikt u hormonale anticonceptie? Dan kunt u beter stoppen met roken.

  • Roken op zichzelf vergroot de kans op het ontstaan van een hartinfarct, een beroerte of trombose. En die kans wordt groter als u de combinatiepil gebruikt.
  • Dit risico geldt waarschijnlijk ook voor de minipil, de anticonceptiering of –pleister en het hormoonafgevend spiraaltje of –staafje.
  • Hoe meer sigaretten u rookt, hoe groter de kans op genoemde aandoeningen.
  • Als het niet lukt om te stoppen met roken, dan kunt u beter een niet-hormonale anticonceptiemethode kiezen, zoals het koperspiraaltje.
Hoe stoppen?

Er zijn verschillende methoden om te stoppen met roken. Op eigen kracht stoppen is moeilijk, maar het lukt sommigen wel. De kans op succes wordt groter als u advies of begeleiding krijgt, bijvoorbeeld door de huisarts of de GGD.

Ook de apotheker kan u advies geven bij het stoppen met roken.

  • Vooral als u moet stoppen vanwege ziekte, zwangerschap of medicijngebruik. En verder aan iedereen die hierover informatie wil.
  • U kunt altijd met vragen terecht. En u kunt een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek in alle rust. Over vragen als: Kies ik voor een nicotinetherapie en welke vorm dan? Heeft het stoppen met roken gevolgen voor het effect van mijn medicijnen? Kan ik nicotinevervangers gebruiken naast andere medicijnen? Of bij bepaalde aandoeningen?
  • De apotheker doet aan medicatiebegeleiding. Dat wil zeggen: houdt in de gaten of verschillende medicijnen wel te combineren zijn en of na het stoppen met roken de dosering van medicijnen omlaag moet.
    Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij insuline, (diabetes) theofylline (astma /COPD), flecaïnide (hartritmestoornissen) en middelen tegen psychosen.

Verslaving
Wie wil stoppen, moet eerst iets weten over verslaving. Bij een verslaving spelen twee verschillende soorten afhankelijkheid een rol: de lichamelijke en de geestelijke afhankelijkheid.

  • De lichamelijke afhankelijkheid is de nicotineverslaving. Deze uit zich in de ontwenningsverschijnselen als u een poosje niet rookt: u gaat zich onprettig voelen, bijvoorbeeld prikkelbaar en rusteloos. Na het stoppen verdwijnt de nicotineverslaving in een paar weken.
  • Maar de geestelijke afhankelijkheid kan na het verdwijnen van de nicotineverslaving nog een tijd een rol spelen. Deze afhankelijkheid is het gewend zijn aan roken. De behoefte om te roken in bepaalde situaties: bij de koffie, in gezelschap, bij een lastige taak bijvoorbeeld.
    Vooral in het begin is het moeilijk om niet te roken.

Methoden
Er zijn in grote lijnen twee soorten methoden waarvan bewezen is dat ze werken. Vooral als die twee methoden worden gecombineerd:

  • Begeleiding in een stoppen-met-rokenprogramma.
  • Medicijnen. Namelijk ten eerste nicotinevervangers en ten tweede bepaalde receptmiddelen (bupropion,nortriptyline en varenicline).

Een stoppen-met-rokenprogramma via de huisarts, ziektekostenverzekering, GGD of thuiszorgorganisatie kan veel steun bieden.

Er zijn verschillende soorten begeleiding en methoden om te stoppen met roken:

  • Telefonische Coaching
    Een telefonische coach belt u meerdere keren in enkele maanden op, op van te voren afgesproken tijden. Een telefonische coach is in te schakelen via het kwaliteitsregisterstoppenmetroken, rookvrijookjij en luchtsignaal.
  • Persoonlijke Coaching
    Dit is een behandeling door een begeleider die getraind is in het geven van specialistische hulp aan rokers. Het gaat om een aantal persoonlijke gesprekken over een langere periode. Adressen zijn te vinden via het kwaliteitsregisterstoppenmetroken.
  • Groepstraining
    Een training van enkele weken waarin een aantal rokers gezamenlijk stopt, onder begeleiding van een deskundige. Dergelijke trainingen worden in veel plaatsen aangeboden door de Thuiszorg of de GGD.
  • Stoppen met roken onder begeleiding van de huisarts Namelijk als u bepaalde medicijnen gebruikt zoals theofylline, antipsychotica, bèta-blokkers of flecaïnide. Als u medicijnen wilt gebruiken als hulpmiddel bij het stoppen, maar zwanger bent, borstvoeding geeft, ernstig astma of COPD heeft, of een hartaandoening, of diabetes. Of als eerdere stoppogingen geen resultaat hadden. Of als u sterk nicotineverslaafd bent, maar geen nicotinevervangers mag gebruiken.
  • Er zijn veel andere methoden, waarvan de slaagkans niet duidelijk is bewezen – deze vallen buiten het deskundigheidsgebied van de geneesmiddelenspecialist en van deze website.

Over stoppen met behulp van medicijnen, zie onder de knop ’Medicijnen’

Medicijnen

Als u stopt met roken kunnen medicijnen helpen tegen de ontwenningsverschijnselen: een humeurigheid, ongeduldig, prikkelbaarheid, rusteloosheid, slapeloosheid, angst, slechte concentratie, koude rillingen, tintelingen aan handen en voeten, een tragere hartslag, tragere hartslag, toegenomen eetlust en gewichtstoename.

Gelukkig heeft niet iedereen last van deze ontwenningsverschijnselen, maar ze kunnen ook een tijd aanhouden. Om die periode te helpen overbruggen is er de keus uit verschillende nicotinevervangers – dit zijn middelen die u zonder recept kan kopen.

Verder zijn er receptmedicijnen: bupropion, nortriptyline en varenicline, die de behoefte aan het roken helpen verminderen.

Nicotinetherapie
Nicotinevervangende middelen zijn middelen voor als u het moeilijk heeft met de ontwenningsverschijnselen. Nicotinevervangers zijn vrij te koop bij apotheek of drogist en worden niet vergoed.

  • U kunt overwegen een nicotinevervanger te gebruiken als u per dag 10 of meer sigaretten rookt. Nicotinevervangers zijn bedoeld om de onthoudingsverschijnselen na het stoppen met roken te verlichten.
  • Ze zijn er in verschillende vormen: pleisters, kauwgom tabletten om op te zuigen, tabletten voor onder de tong, mondspray en inhalatievloeistof. Kauwgom, tabletten en mondspray en inhalatievloeistof zijn minder geschikt voor mensen met ontstekingen in mond of keel en mensen met een kunstgebit. De pleister is niet geschikt voor mensen met een huidaandoening. Het apotheekteam adviseert graag bij de keuze en geeft gebruiksinformatie.
  • Als u zwanger bent of borstvoeding geeft, mogen nicotinevervangers niet gebruikt worden. Maar stoppen met roken is juist dan belangrijk. Overleg dus met de huisarts.
  • Bij sommige hart- en vaatziekten mogen geen nicotinevervangers worden gebruikt. Bijvoorbeeld als u angina pectoris of hartritmestoornissen heeft (gehad). Vraag of uw huisarts u wil begeleiden bij het stoppen.
  • Voordat u begint met nicotinevervangers moet u eerst stoppen met roken. Als u roken en nicotinevervangers combineert, krijgt te veel nicotine binnen. De kans op bijwerkingen neemt dan toe en er kunnen ernstige hartproblemen ontstaan.
  • De dosering van de nicotinevervanger hangt af van de hoeveelheid die u rookte. Deze dosering wordt langzaam afgebouwd.
  • De bijwerkingen van nicotinevervangers kunnen zijn huidirritatie (pleisters), irritatie van mond of keel, lichte maagklachten (kauwgom en tabletten), verstopte neus, hoesten en irritatie van de mond en keel (inhalatievloeistof). Verder kunt u last hebben van klachten als hoofdpijn, duizeligheid en slapeloosheid, maar hierbij is het niet duidelijk of dit bijwerkingen zijn of lichamelijke ontwenningsverschijnselen van het roken.

Voor meer informatie over nicotinetherapie, kijk op deze site onder Medicijnen bij Nicotine.

Receptmedicijnen

Bupropion (Zyban) wordt voorgeschreven in combinatie met een ondersteuningsprogramma. Er is een boekje, de huisarts biedt begeleiding, er kan een informatielijn worden gebeld en er is informatie beschikbaar op de website van de fabrikant van bupropion.

Het middel wordt voorgeschreven aan mensen ‘die echt willen stoppen’ en die vaak al andere methodes geprobeerd hebben.

  • Hoe bupropion werkt bij stoppen met roken is niet precies bekend. Het vermindert waarschijnlijk de ontwenningsverschijnselen en remt de behoefte om te roken af.
  • Duur van de behandeling: 7-9 weken.
  • Mogelijke bijwerkingen: droge mond en slapeloosheid (neem daarom bupropion niet na 18.00 uur in).
  • Bupropion vermindert het concentratievermogen. Dat betekent extra risico bij activiteiten waarbij oplettendheid vereist is, zoals autorijden.
  • Bupropion mag niet worden voorgeschreven bij zwangerschap en borstvoeding.
  • Neem liever geen alcohol als u bupropion gebruikt, of heel beperkt.
  • Voor uitgebreidere informatie over bupropion kunt u op deze website kijken onder Medicijnen.

Nortriptyline is een antidepressivum dat ook als hulpmiddel bij stoppen met roken wordt voorgeschreven, hoewel het daarvoor eigenlijk niet is bedoeld. Het heeft ongeveer dezelfde eigenschappen als bupropion. Voor uitgebreidere informatie over nortriptyline kunt u op deze website kijken onder Medicijnen.

Varenicline zorgt ervoor dat de hersenen minder gevoelig zijn voor nicotine. Roken levert dus niet meer een fijn gevoel op. Voor uitgebreidere informatie over varenicline kunt u op deze website kijken onder Medicijnen.

Veelgestelde vragen

Ik ga stoppen met roken. Is het verstandig om dit ter sprake te brengen in de apotheek?
Dit is zeker een goed idee. In uw apotheek kunnen ze u deskundig advies geven over het stoppen met roken en kunnen ze u begeleiden wanneer u medicijnen gebruikt. Wel of niet roken kan namelijk invloed hebben op het effect van medicijnen. Voorbeelden zijn medicijnen tegen diabetes, astma of COPD of hartritmestoornissen. Het kan zo zijn dat de dosering na het stoppen met roken moeten worden aangepast.

Zijn nicotinevervangers werkelijk medicijnen?
Ja, nicotinevervangers zijn werkelijk medicijnen. Net als elk medicijn, kan ook een nicotinevervanger bijwerkingen hebben. Lees daarom voor gebruik altijd de bijsluiter. In uw apotheek kunnen ze u vertellen of een nicotinevervanger gebruikt mag worden naast andere medicijnen die u gebruikt of bij bepaalde aandoeningen. Wilt u stoppen met roken, vraag dan om advies in uw apotheek.

Waarom mislukt het stoppen met roken toch vaak als iemand nicotinevervangers gebruikt?
Bij stoppen met roken moet een nicotineverslaving overwonnen worden. Bij verslaving spelen twee soorten afhankelijkheid een rol: lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid. Lichamelijke afhankelijkheid verdwijnt in een paar weken na het stoppen met roken. Geestelijke afhankelijkheid kan na het verdwijnen van de nicotineverslaving nog altijd een rol spelen. De behoefte om te roken in bepaalde situaties blijft bestaan, bijvoorbeeld bij de koffie of in gezelschap. Veel mensen vinden het moeilijk deze gewoonte af te leren. Nicotinevervangers hebben alleen nut bij het stoppen met roken als ze lang genoeg worden gebruikt en als het gebruik langzaam afgebouwd wordt. Wilt u stoppen met roken, vraag dan om advies in uw apotheek.

Ik gebruik een middel tegen depressie en ik wil graag van het roken af. Kan ik bupropion gebruiken?
Bupropion is naast een middel dat helpt bij stoppen met roken, ook een antidepressivum. Twee antidepressiva naast elkaar gebruiken is overbodig. Daarbij komt dat bupropion en andere antidepressiva elkaars bijwerkingen verergeren, zoals verminderd reactievermogen. Het is dus niet verstandig deze twee middelen samen te gebruiken. Overleg dit met uw arts of apotheker. Misschien kunt u via een andere methode stoppen met roken.

Links

www.rokeninfo.nl
TRIMBOS instituut voor een rookvrije toekomst, de site bevat veel informatie over roken en methoden om te stoppen. Wie informatie of advies wil over stoppen kan bellen met de informatielijn: 0900 19 95 (€0,10 per minuut). Op deze site vindt u ook informatie over de wetgeving rondom roken.

www.hartstichting.nl
Op de site van de Nederlandse Hartstichting vindt u onder ‘risicofactoren’ informatie over stoppen met roken.

www.longfonds.nl
De site van het Astmafonds biedt veel informatie over astma en COPD.
Informatie en advies: telefonische 0900 22 72 596 (€0,10 per minuut) of per email advieslijn@longfonds.nl.

www.rookvrijookjij.nl
Op
deze site vindt u informatie over roken en verschillende methoden om te stoppen

www.luchtsignaal.nl
Hier vindt u informatie over telefonische coaching en groepstrainingen

www.kwaliteitsregisterstopmetroken.nl
Op deze site vindt u informatie over telefonische coaching, groepstrainingen en persoonlijke coaching

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

  • Gerelateerde thema's
  • Gerelateerde klachten & ziektes
Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten