Roken kan invloed hebben op het effect van medicijnen. Daarom geeft de apotheker advies bij stoppen met roken.

Meer lucht, meer uithoudingsvermogen, een betere bloedcirculatie, dat is onder meer de gezondheidswinst van het stoppen met roken. Altijd.

Die gezondheidswinst weegt nóg zwaarder als de roker een bepaalde aandoening heeft of bepaalde medicijnen moet gebruiken. Of als de persoon zwanger is, of vader of moeder is van een jong kind.

In al die gevallen is ophouden met roken heel belangrijk, omdat roken schade toebrengt en ziekteprocessen verergert. Het volgende is goed om te weten.

Astma, COPD
Bij astma, COPD (chronische bronchitis of longemfyseem) of andere longaandoeningen is stoppen met roken belangrijk.

• Roken verergert deze aandoeningen.
• Roken kan longkanker veroorzaken.
• Stoppen met roken kan betekenen dat de klachten afnemen, evenals de kans op kanker.
• Zware rokers die theofylline gebruiken (tegen nachtelijke benauwdheid), hebben veel nodig van dit middel. Wel 1½ tot 2 keer zoveel als niet-rokers. Na stoppen met roken krijgen ze al makkelijk te veel. Dit kan het ontstaan of verergeren van bijwerkingen betekenen. Daarop moet goed gelet worden. Handig dus, als de apotheker weet dat de persoon gestopt is met roken.

Diabetes mellitus
Bij diabetes mellitus of bij overgewicht (een hoog risico op diabetes) is stoppen met roken belangrijk.

• Wie stopt met roken, remt de verergering van diabetes af. En dat kan ook betekenen: minder kans op vervelende complicaties, zoals achteruitgang van het gezichtsvermogen en van de nierfunctie.
• Wie bij diabetes type 1 doorgaat met roken, heeft meer insuline nodig - tot 30% meer dan een niet-rokende persoon met diabetes mellitus type 1. Let er dus bij het stoppen met roken op dat u misschien minder insuline nodig hebt.

Hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, hoog cholesterol
Bij hart- en vaatziekten of een verhoogd risico daarop (hoge bloeddruk, een verhoogd cholesterolgehalte) is het belangrijk om te stoppen met roken.

• Stoppen met roken remt de verergering van deze aandoeningen af.
• Doorgaan met roken werkt bloeddrukverhogend. Dat komt doordat nicotine de bloedvaten vernauwt.
• Bij rokers hebben sommige bloeddrukverlagende medicijnen (bètablokkers) minder effect dan bij niet-rokers. Na het stoppen met roken kan misschien de dosis omlaag. Dit zelfde geldt ook voor flecaïnide, een middel tegen hartritmestoornissen.
• Nicotinevervangers (hulpmiddel bij het stoppen met roken) zijn niet veilig om op eigen houtje te gebruiken kort na een hartinfarct of beroerte, bij angina pectoris en bij ernstige hartritmestoornissen. Wieflink verslaafd is aan nicotine, kan beter onder begeleiding van een arts stoppen met roken.

Zwanger zijn of worden
Voor zwangere vrouwen en vrouwen die zwanger willen worden, is het belangrijk om te stoppen met roken. Want roken tijdens de zwangerschap heeft ernstige nadelen.

• Roken verdubbelt de kans op een laag geboortegewicht. De baby heeft dan een minder goede start.
• Roken verhoogt de kans dat het kindje vlak voor of na de geboorte overlijdt.
• Er is 2 tot 3 keer zoveel kans op wiegendood bij baby’s van moeders die in de zwangerschap roken. Die kans wordt groter als de ouders na de geboorte blijven roken.

Ouders van jonge kinderen
Voor ouders van jonge kinderen is het belangrijk om te stoppen met roken.

• Het inademen van tabaksrook is voor kinderen schadelijker dan voor volwassenen. Dat heeft onder meer te maken met de fijnere bouw van de luchtwegen op jonge leeftijd.
• In vergelijking met kinderen van niet-rokende ouders moeten kinderen onder de 2 jaar met ouders die roken, vaker naar de huisarts of specialist. Vanwege problemen met de luchtwegen, middenoorontstekingen en het plaatsen van buisjes in de oren.

Vrouwen boven de 35 en aan de ‘pil’
Vrouwen ouder dan 35 jaar die hormonale anticonceptie gebruiken, kunnen beter stoppen met roken.

• Roken op zichzelf vergroot de kans op het ontstaan van een hartinfarct, een beroerte of trombose. En die kans wordt nog vergroot bij het gebruik van de combinatiepil.
• Dit risico geldt waarschijnlijk ook voor de minipil, de anticonceptiering of –pleister en het hormoonafgevend spiraaltje of –staafje.
• Hoe meer sigaretten de vrouw rookt, hoe groter de kans op genoemde aandoeningen.
• Als het niet lukt om te stoppen met roken, kan de vrouw beter een niet-hormonale anticonceptiemethode kiezen, zoals het koperspiraaltje.

Er zijn verschillende methoden om te stoppen met roken. Op eigen kracht stoppen is moeilijk, maar het lukt sommigen wel. De kans op succes wordt groter als er advies of begeleiding is, bijvoorbeeld door de huisarts of de GGD. Ook de apotheker geeft advies bij het stoppen met roken.

• Vooral aan mensen die moeten stoppen vanwege ziekte, zwangerschap of medicijngebruik. En verder aan iedereen die hierover informatie wil.
• U kunt altijd met vragen terecht. En u kunt een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek in alle rust. Over vragen als: Kies ik voor een nicotinetherapie en welke vorm dan? Heeft het stoppen met roken gevolgen voor het effect van mijn medicijnen? Kan ik nicotinevervangers gebruiken naast andere medicijnen? Of bij bepaalde aandoeningen?
• De apotheker doet aan medicatiebegeleiding. Dat wil zeggen: houdt in de gaten of verschillende medicijnen wel te combineren zijn en of na het stoppen met roken de dosering van medicijnen omlaag moet.
  Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij insuline, (diabetes) theofylline (astma /COPD), flecaïnide (hartritmestoornissen) en middelen tegen psychosen.

Verslaving
Wie wil stoppen, moet eerst iets weten over verslaving. Bij een verslaving spelen twee verschillende soorten afhankelijkheid een rol: de lichamelijke en de geestelijke afhankelijkheid.

• De lichamelijke afhankelijkheid is de nicotineverslaving. Deze uit zich in de ontwenningsverschijnselen als iemand een poosje niet rookt: hij gaat zich onprettig voelen, is bijvoorbeeld prikkelbaar en rusteloos. Na het stoppen verdwijnt de nicotineverslaving in een paar weken.
• Maar de geestelijke afhankelijkheid kan na het verdwijnen van de nicotineverslaving nog een tijd een rol spelen. Deze afhankelijkheid is het gewend zijn aan roken. De behoefte om te roken in bepaalde situaties: bij de koffie, in gezelschap, bij een lastige taak bijvoorbeeld.
  Vooral in het begin is het moeilijk om niet te roken. Volhouden, de zinnen verzetten, is dan belangrijk.

Methoden
Er zijn in grote lijnen twee soorten methoden waarvan bewezen is dat ze werken. Vooral als die twee methoden worden gecombineerd:

• Begeleiding in een stoppen-met-rokenprogramma.
• Medicijnen. Namelijk ten eerste nicotinevervangers en ten tweede bepaalde receptmiddelen (bupropion,nortriptyline en varenicline).

Een stoppen-met-rokenprogramma via de huisarts, ziektekostenverzekering, GGD, thuiszorgorganisatie of STIVORO kan veel steun bieden.

Er zijn verschillende soorten begeleiding en methoden om te stoppen met roken:

• Advies op Maat
  Dit is aan te vragen via de website van STIVORO. Na het invullen van een vragenlijst over het rookgedrag krijgt de roker een persoonlijk advies op het scherm. Advies op Maat is er ook speciaal voor zwangeren.
• StopMail
  Hierbij krijgt de roker vanaf het moment van stoppen regelmatig emails met informatie en tips.
• Telefonische Coaching
  Een telefonische coach is in te schakelen via STIVORO. De coach belt u meerdere keren in enkele maanden op, op van te voren afgesproken tijden.
• Persoonlijke Coaching
  Dit is een behandeling door een begeleider die getraind is in het geven van specialistische hulp aan rokers. Het gaat om een zestal persoonlijke gesprekken in een periode van 3 maanden. Adressen zijn te vinden via de website van STIVORO.
• Groepstraining Pakje Kans
  Een training van ongeveer 3 maanden waarin een aantal rokers gezamenlijk stopt, onder begeleiding van een deskundige. Dergelijke trainingen worden in veel plaatsen aangeboden door de Thuiszorg of de GGD.
• Stoppen met roken onder begeleiding van de huisarts Namelijk als de roker bepaalde medicijnen gebruikt zoals theofylline, antipsychotica, bèta-blokkers of flecaïnide. Als de roker (rookster) medicijnen wil gebruiken als hulpmiddel bij het stoppen, maar zwanger is, borstvoeding geeft, ernstig astma of COPD heeft, of een hartaandoening, of diabetes. Of als eerdere stoppogingen geen resultaat hadden. Of als de roker sterk nicotineverslaafd is, maar geen nicotinevervangers mag gebruiken.
• Er zijn veel andere methoden, waarvan de slaagkans niet duidelijk is bewezen – deze vallen buiten het deskundigheidsgebied van de geneesmiddelenspecialist en van deze website.

Over stoppen met behulp van medicijnen, zie onder de knop ’Medicijnen’

Als u stopt met roken kunnen medicijnen helpen tegen de ontwenningsverschijnselen: een humeurigheid, ongeduldig, prikkelbaarheid, rusteloosheid, slapeloosheid, angst, slechte concentratie, koude rillingen, tintelingen aan handen en voeten, een tragere hartslag, tragere hartslag, toegenomen eetlust en gewichtstoename.

Gelukkig heeft niet iedereen last van deze ontwenningsverschijnselen, maar ze kunnen ook een tijd aanhouden. Om die periode te helpen overbruggen is er de keus uit verschillende nicotinevervangers – dit zijn middelen die u zonder recept kan kopen.

Daarnaast zijn er receptmedicijnen: bupropion,nortriptyline en varenicline, die de behoefte aan het roken helpen verminderen.

Nicotinetherapie

Nicotinevervangende middelen zijn middelen voor wie het erg moeilijk heeft met de ontwenningsverschijnselen.Nicotinevervangers zijn vrij te koop bij apotheek of drogist en worden niet vergoed.

• U kunt overwegen een nicotinevervanger te gebruiken als u per dag 10 of meer sigaretten rookt. Nicotinevervangers zijn bedoeld om de onthoudingsverschijnselen na het stoppen met roken te verlichten.
• Ze zijn er in verschillende vormen: pleisters, kauwgom tabletten om op te zuigen en tabletten voor onder de tong. Kauwgom en tabletten zijn minder geschikt voor mensen met ontstekingen in mond of keel en mensen met een kunstgebit. De pleister is niet geschikt voor mensen met een huidaandoening.
  Het apotheekteam adviseert graag bij de keuze en geeft gebruiksinformatie.
• Bij zwangerschap en borstvoeding mogen nicotinevervangers niet gebruikt worden. Maar stoppen met roken is juist dan belangrijk. Overleg dus met de huisarts.
• Bij sommige hart- en vaatziekten mogen geen nicotinevervangers gebruikt worden. Bijvoorbeeld als u angina pectoris of hartritmestoornissen hebt (gehad). Vraag of uw huisarts u wil begeleiden bij het stoppen.
• Voordat u begint met nicotinevervangers moet u eerst stoppen met roken. Want wie roken en nicotinevervangers combineert, krijgt te veel nicotine binnen. De kans op bijwerkingen neemt dan toe en er kunnen ernstige hartproblemen ontstaan.
• De dosering van de nicotinevervanger hangt af van de hoeveelheid die u rookte. Deze dosering wordt langzaam afgebouwd.
• De bijwerkingen van nicotinevervangers kunnen zijn: huidirritatie (pleisters), irritatie van mond of keel, lichte maagklachten (kauwgom en tabletten).
  Verder kunt u last hebben van klachten als hoofdpijn en slapeloosheid, maar hierbij is het niet duidelijk of dit bijwerkingen zijn of lichamelijke ontwenningsverschijnselen van het roken.

Voor meer informatie over nicotinetherapie, kijk op deze site onder Medicijnen bij Nicotine.


Receptmedicijnen
Bupropion (Zyban) wordt voorgeschreven in combinatie met een ondersteuningsprogramma. Er is een boekje, de huisarts biedt begeleiding, er kan een informatielijn worden gebeld en er is informatie beschikbaar op de website van de fabrikant van bupropion.

Het middel wordt voorgeschreven aan mensen ‘die echt willen stoppen’ en die vaak al andere methodes geprobeerd hebben.

• Hoe bupropion werkt bij stoppen met roken is niet precies bekend. Het vermindert waarschijnlijk de ontwenningsverschijnselen en remt de behoefte om te roken af.
• Duur van de behandeling: 7-9 weken.
• Mogelijke bijwerkingen: droge mond, slapeloosheid (neem daarom bupropion niet na 18.00 uur in).
• Bupropion vermindert het concentratievermogen. Dat betekent extra risico bij activiteiten waarbij oplettendheid vereist is, zoals autorijden.
• Bupropion mag niet worden voorgeschreven bij zwangerschap en borstvoeding.
• Neem liever geen alcohol als u bupropion gebruikt, of heel beperkt.
• Voor uitgebreidere informatie over bupropion kunt u op deze website kijken onder Medicijnen.

Nortriptyline is een antidepressivum dat ook als hulpmiddel bij stoppen met roken wordt voorgeschreven, hoewel het daarvoor eigenlijk niet is bedoeld. Het heeft ongeveer dezelfde eigenschappen als bupropion. Voor uitgebreidere informatie over nortriptyline kunt u op deze website kijken onder Medicijnen.

Varenicline zorgt ervoor dat de hersenen minder gevoelig zijn voor nicotine. Roken levert dus niet meer een fijn gevoel op. Voor uitgebreidere informatie over varenicline kunt u op deze website kijken onder Medicijnen.

Ik ga stoppen met roken. Is het verstandig om dit ter sprake te brengen in de apotheek?
Dat is een goed idee, vooral als u medicijnen gebruikt. Wél of niet roken kan namelijk invloed hebben op het effect van medicijnen. Dat kan het geval zijn bij bijvoorbeeld insuline, (diabetes) theofylline (astma /COPD), flecaïnide (hartritmestoornissen) en middelen tegen psychosen. Misschien moet na het stoppen met roken de dosering van die middelen omlaag.

U kunt natuurlijk ook gewoon gebruik maken van de apotheek om een deskundig advies te krijgen over de methode die u kiest om te stoppen. Veel succes!

Zijn nicotinevervangers werkelijk medicijnen?
Jazeker. Een nicotinevervanger werkt op een bepaalde manier in op het lichaam, kan bijwerkingen hebben en moet met voorzichtigheid gebruikt worden. Lees dus altijd de bijsluiter. In de apotheek kunnen we vertellen of een nicotinevervanger gebruikt mag worden naast andere medicijnen, of bij bepaalde aandoeningen.

Waarom mislukt het stoppen met roken toch vaak als iemand nicotinevervangers gebruikt?
Dat kan verschillende oorzaken hebben. Nicotinevervangers werken alleen tegen de lichamelijke afhankelijkheid. En niet tegen de geestelijke afhankelijkheid, het gewoon zijn om te roken – veel mensen vinden het moeilijk om deze gewoonte af te leren.

Verder hebben nicotinevervangers alleen nut als ze lang genoeg gebruikt worden en het gebruik langzaam afgebouwd wordt.

Ook kan de prijs van de nicotinevervangers een probleem zijn, maar in vergelijking met de kosten van het roken valt dit wel mee.

Ik gebruik een middel tegen depressie en ik wil graag van het roken af. Kan ik bupropion gebruiken?
Waarschijnlijk zal uw arts dit niet aan u voorschrijven omdat de twee middelen elkaars bijwerkingen kunnen versterken.
Overleg met uw arts. Misschien hebt u baat bij een andere methode om te stoppen.

www.stivoro.nl/stoppenmetroken
STIVORO voor een rookvrije toekomst, de site bevat veel informatie over roken methoden om te stoppen. Wie informatie of advies wil over stoppen kan bellen met de informatielijn: 0900 93 90 (€0,10 per minuut).

www.stoppenkunjeleren.nl
Op deze site staat de Hulpmiddelenwijzer. Als u deze wijzer invult, krijgt u op het scherm een advies over welke hulp het beste bij u past.

www.hartstichting.nl
Op de site van de Nederlandse Hartstichting vindt u onder ‘gezond leven’ informatie over stoppen met roken.

www.astmafonds.nl
De site van het Astmafonds biedt veel informatie over astma en COPD en bijvoorbeeld ook over rookvrij met vakantie gaan.
Telefonische informatie en advies: 0900 22 72 596 (€0,10 per minuut).

www.rokenendewet.nl
Op deze site vindt u informatie over de wetgeving rondom roken.