Thema: Waar koop je medicijnen
De apotheek

Voor klachten waarmee je niet direct naar de dokter hoeft, kunt u zelf een vrij verkrijgbaar medicijn halen bij de apotheek, de drogist of de supermarkt. Maar niet alle vrij verkrijgbare geneesmiddelen zijn overal te koop. Waarom niet?

Waar koop je medicijnen

Een gesprek tussen vriendinnen: “Ik neem straks uit de supermarkt meteen iets mee voor Sanne. Ze hoest zo.” “Ja, dat hebben ze daar wel, maar mijn pijnstillers niet, daar moet ik apart voor naar de drogist.” “Jan kan z’n maagtabletten zelfs alleen maar bij de apotheek krijgen – en dat terwijl hij ze niet op recept heeft!”

Voor klachten waarmee je niet direct naar de dokter hoeft, kunt u zelf een vrij verkrijgbaar medicijn halen bij de apotheek, de drogist of de supermarkt. Maar niet alle vrij verkrijgbare geneesmiddelen zijn overal te koop. Waarom niet?

Waar koop je medicijnen?

In Nederland bepaalt het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen waar vrij verkrijgbare medicijnen te koop zijn:

  • Alleen in de apotheek
  • Alleen in apotheken en drogisterijen (en sommige supermarkten die een drogisterijvergunning hebben)
  • Ook bij supermarkten en benzinestations
Risico's

Welk medicijn waar te koop is, hangt af van de risico’s die het met zich meebrengt. Veel medicijnen zijn namelijk schadelijk bij verkeerd gebruik. En sommige hebben bijwerkingen of zijn niet te combineren met andere geneesmiddelen.

Grote risico’s

Als een medicijn alleen in de apotheek verkrijgbaar is, heeft dat een reden. Deze medicijnen brengen grote risico’s mee, bijvoorbeeld:

  • Ze kunnen in combinatie met bepaalde ziektes ernstige bijwerkingen hebben
  • Ze kunnen verkeerd werken in combinatie met andere medicijnen
  • Ze kunnen ook als drugs gebruikt worden
  • Zonder deskundige voorlichting kan er veel fout gaan

Om te kunnen bepalen of u een dergelijk middel veilig kunt gebruiken, is een gesprek met de apotheker nodig. De apotheker heeft informatie nodig over uw gezondheid en welke andere medicijnen u gebruikt. Verder geeft de apotheker advies over verstandig gebruik van het middel.

Kleine risico’s

De middelen die u bijvoorbeeld bij de supermarkt kunt kopen, zijn getoetst aan strenge maatstaven:

  • Er is ten minste vijf jaar ervaring met het medicijn als vrij verkrijgbaar middel in de Europese Unie of de Verenigde Staten
  • Er zijn geen aanwijzingen dat het geneesmiddel abnormaal gebruikt wordt
  • In een verpakking zit maar een kleine hoeveelheid van het medicijn
  • De bijsluiter geeft voldoende informatie om het medicijn juist te kunnen gebruiken
  • De bijsluiter geeft voldoende informatie over de eventuele risico’s in bijzondere situaties, zoals zwangerschap.

Bij deze middelen gaat men ervan uit dat de consument ze ook zonder advies van een deskundige veilig kan gebruiken. Lees bij deze middelen ook altijd de bijsluiter.

Voorbeelden

Verreweg de meeste vrij verkrijgbare medicijnen mogen worden verkocht in apotheken en drogisterijen. Een paar zijn alleen bij de apotheek verkrijgbaar. Bij de supermarkt vindt u een schap vol betrekkelijk veilige medicijnen tegen alledaagse klachten.

Medicijnen die bij supermarkten en benzinestations te koop zijn

  • Paracetamol in kleine verpakkingen
  • Nicotinepleisters en nicotinekauwgum
  • Bepaalde medicijnen tegen maagzuur
  • Koortslipcrèmes
  • Bepaalde hoestdranken
  • Bepaalde anti-allergiemedicijnen
  • Warmtesmeermiddelen (middelen die je op de huid aanbrengt, bijvoorbeeld tegen spierpijn)

Medicijnen die alleen in de apotheek verkrijgbaar zijn
Sommige vrij verkrijgbare medicijnen zijn uitsluitend bij de apotheek verkrijgbaar. Het gaat om de volgende medicijnen.

  • Dextromethorfan, een medicijn tegen kriebelhoest. Merknamen voor dextromethorfan zijn Bisoltussin, Dampo bij droge hoest, Darolan hoestprikkeldempend, Dextromethorfan, Pectofree, Vicks Vaposiroop bij droge hoest. Het kan in combinatie met andere medicijnen ernstige bijwerkingen veroorzaken.
  • Hydrokinine (merknaam: Inhibin) is een medicijn tegen nachtelijke spierkrampen. Het kan niet worden toegepast bij bepaalde aandoeningen, zoals myasthenie, en het is schadelijk bij zwangerschap.
  • Sint-janskruid (merknamen: Hyperiplant, Laif 900) is een kruidenmedicijn tegen depressieve stemmingen. Het medicijn kan een wisselwerking hebben met veel andere medicijnen, waardoor die minder goed werken. Bijvoorbeeld de anticonceptiepil, medicijnen die worden voorgeschreven bij HIV en medicijnen tegen hartritmestoornissen. Er zijn medicijnen waar ook sint-janskruid in zit die niet als geneesmiddel zijn geregistreerd. Dit zijn kruidenmedicijnen die geen constante hoeveelheid werkzame stof bevatten en waarvan de werkzaamheid niet is onderzocht. Deze zijn wel verkrijgbaar bij de drogisterij, hoewel ze dezelfde nadelen kunnen hebben.
  • De grotere verpakkingen pijnstillers van het NSAID-type. Het gaat om veelgebruikte medicijnen, zoals diclofenac (merknaam Voltaren K), ibuprofen (merknamen Advil, Nurofen, Sarixell, Spidifen), ketoprofen (merknaam Rilies), naproxen (merknaam Aleve), acetylsalicylzuur (merknamen: Aspirine, Aspro) en carbasalaatcalcium. Deze gaan niet goed samen met sommige andere medicijnen en zijn niet voor iedereen veilig te gebruiken. Daarom zijn de grotere verpakkingen en hogere sterktes alleen in de apotheek verkrijgbaar. Daar kan advies worden gegeven over veilig gebruik van de medicijnen. Ook kan de apotheker nagaan of u het samen kunt gebruiken met andere medicijnen die u al gebruikt (medicatiebewaking). 

Om te kunnen bepalen of u deze medicijnen veilig kunt gebruiken, is een gesprek met de apotheker nodig. De apotheker heeft informatie nodig over uw gezondheid en welke andere medicijnen u gebruikt. Meestal gebruikt de apotheek hiervoor een standaardvragenlijst. Verder geeft de apotheker advies over verstandig gebruik van het medicijn.

Deskundigheid en service

Welke voordelen heeft de apotheek als u een vrij verkrijgbaar medicijn nodig hebt?

  • Als u uw medicijnen altijd bij dezelfde apotheek haalt, heeft uw apotheek een compleet overzicht van uw medicijngebruik. Ook als u last hebt van bijwerkingen of allergisch bent voor een bestanddeel van medicijnen, staat dat geregistreerd. Uw apotheek zorgt ervoor dat u geen medicijnen krijgt waar u slecht op reageert, of verkeerde combinaties van medicijnen.
  • De apotheker en de apotheekmedewerkers zijn zeer deskundig op het gebied van medicijnen. Ze weten alles over verschillende toedieningsvormen, de beste tijd en wijze van innemen, de kans op bijwerkingen en wat u nog meer zou willen weten over uw medicijngebruik. Ze kunnen u goed adviseren en informeren, ook als u zonder recept een medicijn komt halen.

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Doe de risicotest Diabetesfonds
Sluiten