Astma

naar klachten & ziektes

Astma

Wat is astma?

Astma is een aandoening van de luchtwegen (buisjes in de longen). Normaal zijn de luchtwegen wijd genoeg om gemakkelijk in en uit te ademen. Bij astma zijn de luchtwegen van tijd tot tijd vernauwd.

Afbeelding Astma

Er kan minder lucht doorheen, het ademen gaat moeilijker en u wordt benauwd.

De vernauwing van de luchtwegen komt doordat ze overgevoelig zijn voor bepaalde prikkels. Als reactie op de prikkels trekken de spiertjes rond de luchtwegen samen. Het slijmvlies langs de binnenkant van de luchtwegen raakt ontstoken: het zwelt op en produceert meer slijm. Daardoor worden de luchtwegen nauwer.

Astma begint meestal op de kinderleeftijd. Maar het kan ook pas voor het eerst beginnen bij mensen die ouder zijn dan 50 jaar.

Astma - wat gebeurt er in je longen?

Overgevoelig

U kunt voor een of meer prikkels overgevoelig zijn. Meestal reageren de luchtwegen direct na de prikkel, soms pas na uren. 

Er zijn verschillende soorten prikkels:

  • Allergische prikkels, bijvoorbeeld:
    • huisstofmijt
    • huidschilfers van huisdieren (katten, honden, knaagdieren en paarden)
    • stuifmeel van bomen, grassen of onkruiden
    • schimmels
      Veel mensen met astma reageren op deze allergische prikkels.
  • Niet-allergische prikkels, bijvoorbeeld:
    • kou, mist, rook, luchtvervuiling, fijnstof, baklucht, verflucht en parfumluchtjes
    • lichamelijke inspanning
    • stress
    • infecties van de luchtwegen, zoals verkoudheid of griep
  • Medicijnen
    Sommige mensen met astma worden benauwd van medicijnen, bijvoorbeeld van bepaalde pijnstillers, zoals aspirine of nsaid's.

Erfelijkheid

Bij astma speelt erfelijkheid ook een rol. Binnen één familie komen vaak meer mensen voor met astma of andere allergische aandoeningen.

    Kijk voor meer informatie over Astma op www.thuisarts.nl

    Hoe herken ik astma?

    Bij astma kunt u last hebben van:

    • benauwdheid
    • een piepende ademhaling
    • wekenlang hoesten (minstens 3 weken), vooral 's nachts
    • terugkerende periodes waarin u veel moet hoesten
    • vermoeidheid (doordat het ademhalen moeite kost)
    • een minder goede conditie, waardoor sporten zwaarder is dan voorheen 
    Kijk voor meer informatie over Astma op www.thuisarts.nl

    Kan ik er zelf iets tegen doen?

    Niet roken

    Als u astma heeft, is roken of meeroken zeer onverstandig. Rook prikkelt de luchtwegen en dat heeft verschillende gevolgen:

    • Uw luchtwegen worden gevoeliger voor andere prikkels en trekken steeds vaker samen.
    • Het slijmvlies van de luchtwegen is voortdurend (chronisch) ontstoken. Uw longen raken daardoor steeds meer beschadigd. U krijgt steeds meer last van benauwdheid, hoesten en slijm. 
    • Astmamedicijnen werken minder goed. 
    • Er kan naast astma ook COPD ontstaan. Bij COPD zijn de kleine vertakkingen van de luchtwegen blijvend beschadigd en vernauwd.

    Voordelen van stoppen met roken:

    • De ontsteking van de luchtwegen kan genezen; de luchtwegvernauwing en de slijmproductie worden minder. 
    • Uw astmamedicijnen werken beter. U heeft steeds minder of zelfs geen medicijnen nodig.
    • Door op tijd te stoppen met roken, kunt u blijvende schade aan de luchtwegen voorkomen. Als er al schade is ontstaan, is stoppen belangrijk om meer schade te voorkomen. 

    Dagelijks bewegen

    Het kan zijn dat u bij inspanning benauwd wordt. Toch is lichaamsbeweging belangrijk. Juist bij astma moet u zo goed mogelijk in conditie blijven.

    • Beweeg dagelijks een halfuur (bijvoorbeeld wandelen, fietsen, zwemmen of fitness).
    • Zorg bij het sporten voor een goede warming-up.
    • Adem zo mogelijk door uw neus als het koud is. In uw neus wordt de lucht al wat opgewarmd. De lucht prikkelt de luchtwegen daardoor minder.

    Overgewicht aanpakken

    Als u te zwaar bent, is het verstandig om af te vallen. Overgewicht maakt de behandeling van astma namelijk moeilijker. Als u wilt, kunt u bij gezond eten en afvallen hulp krijgen van een diëtist.  

    Prikkels vermijden

    Als uit bloedonderzoek blijkt dat u allergisch bent en u weet op welke prikkels u reageert, kunt u proberen die prikkels te vermijden. Probeer dit zowel thuis als op uw werk.

    Een allergie geeft ook vaak neusklachten, zoals een loopneus en niezen. Goede behandeling daarvan kan ook helpen bij de behandeling van astma. Bespreek dit met uw huisarts. 

    Huisstofmijt speelt vaak een rol bij astma. U kunt thuis zelf proberen te zorgen voor minder huisstofmijt. Dit werkt niet altijd tegen astmaklachten. Daarom kunt u beter eerst kijken of uw astmamedicijnen de astma onder controle krijgen, voordat u (dure) aanpassingen in huis gaat doen.

    Griepprik

    Alleen mensen met astma die ontstekingsremmers gebruiken, krijgen het advies om elk jaar de griepprik te halen. Bespreek met uw huisarts of de griepprik voor u nodig is.  

    Kijk voor meer informatie over Astma op www.thuisarts.nl

    In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

    Neem contact op met uw huisarts in een van deze situaties:

    • Uw klachten verminderen niet. 
    • U heeft problemen met de medicijnen.
    • U heeft 3 keer per week of vaker een luchtwegverwijder nodig.

    Neem uw longmedicijn(en) mee als u naar de huisarts gaat. Vaak is het handig om even te bekijken hoe u uw inhalator gebruikt.

    Bel de huisarts met spoed als u een of meer van deze klachten heeft:

    • benauwdheid in rust: u heeft bijvoorbeeld moeite met het uitspreken van een hele zin of heeft het benauwd als u ligt
    • een snelle ademhaling
    • een snelle hartslag

    Bij een ernstige astma-aanval met uitputting, sufheid en blauwpaarse verkleuring van de huid: bel direct de ambulance met 112.

    Kijk voor meer informatie over Astma op www.thuisarts.nl

    Wat kan de apotheker voor mij doen?

    Speciaal bij astma

    • Inhalatie instructie

    Krijgt u voor het eerst medicijnen die u moet inhaleren? Dan kan de apotheker u een uitgebreide instructie geven hoe u het beste kunt inhaleren. Gebruikt u al langere tijd een inhalator? Dan kan uw apotheker met u nagaan of u nog steeds goed inhaleert.

    • Keuze voor soort inhalator

    De apotheker kan samen met u bekijken welke inhalator voor u het best is. Er zijn verschillende soorten inhalatoren. Welke voor u het best is, hangt af van hoe krachtig u kunt inademen en hoe goed uw coördinatie is tussen het indrukken van de verstuiver en het tegelijk langzaam inademen. Dit kan erg verschillen per levensfase. Kinderen en ouderen wisselen hierdoor vaak van type inhalator.

    • Stoppen met roken

    Roken kan uw astma verergeren. In de apotheek kunt u nicotinevervangende middelen kopen die u kunnen helpen bij het stoppen met roken. Uw apotheker kan u advies geven over het gebruik van deze middelen.

    Roken kan ook de afbraak van bepaalde medicijnen versnellen. Als u stopt met roken, kan de hoeveelheid van die medicijnen in het bloed toenemen. Hierdoor kunnen ze sterker werken of bijwerkingen geven. U heeft dan een lagere dosering nodig. Geef het dus aan uw apotheker door als u stopt met roken. De apotheker kan dan controleren of de dosering van uw medicijn omlaag moet en dit doorgeven aan uw arts.

    Algemeen

    Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

    • Receptcontrole

    De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

    • Overzicht van uw medicijnen

    Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

    • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

    Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

    • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

    Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

    • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

    De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

    • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

    Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

    • Medicatiebeoordeling

    Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

    • Zelfzorg

    Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

    • Bezorgservice

    Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

    Welke medicijnen worden gebruikt bij astma?

    Luchtwegverwijders om te inhaleren
    Luchtwegverwijders zijn middelen die de verkramping in de luchtwegen opheffen, zodat u weer makkelijker kunt ademen. Deze middelen moet u inhaleren.

    • Kortwerkende luchtwegverwijders werken binnen enkele minuten en de werking houdt een paar uur aan. Ze zijn bedoeld om een acute aanval van benauwdheid te stoppen. Voorbeelden zijn ipratropium, salbutamol, terbutaline en de combinatie van ipratropium met fenoterol.
    • Langwerkende luchtwegverwijders werken pas na ongeveer een kwartier en de werking houdt ongeveer een halve dag aan. Ze worden gebruikt door mensen die regelmatig last hebben van astma-aanvallen, om een aanval van benauwdheid te voorkomen. Voorbeelden zijn formoterol, salmeterol en tiotropium.

    Luchtwegbeschermers om te inhaleren

    Luchtwegbeschermers om te inhaleren zijn bijnierschorshormonen, ook wel corticosteroïden genoemd. Deze middelen werken ontstekingsremmend en beschermen de luchtwegen tegen prikkels die benauwdheid veroorzaken. Hierdoor zal de conditie van de longen verbeteren en zal het aantal aanvallen van benauwdheid afnemen. Voorbeelden zijn beclometason, budesonide, fluticason en mometason.


    Bijnierschorshormonen
    Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, om in te nemen, worden gebruikt in de vorm van een stootkuur. Dit is een behandeling van enkele dagen tot twee weken bij een tijdelijke verergering van de astma. Voorbeelden zijn dexamethason, prednisolon, prednison en triamcinolon.

    Montelukast
    Montelukast beschermt de longen tegen prikkels die benauwdheid kunnen veroorzaken. Hierdoor worden ontstekingreacties en benauwdheid verminderd en voorkomen. De arts schrijft montelukast voor wanneer de behandeling met luchtwegbeschermers en kortwerkende luchtwegverwijders onvoldoende helpen.

    Omalizumab
    Omalizumab vermindert de kans dat hormonen vrijkomen die de luchtwegen laten samentrekken. Als u in contact komt met prikkels die de benauwdheid veroorzaken krijgt u zo minder snel een aanval. Het aantal aanvallen van benauwdheid neemt dus af. 

    Acetylcysteïne
    Acetylcysteïne maakt het slijm dunner en dus minder taai en zorgt er hierdoor voor dat het slijm makkelijker is op te hoesten. Hierdoor voelt u zich minder benauwd.

    Anti-allergiemiddelen van het cromonen-type
    Anti-allergiemiddelen van het cromonen-type zijn middelen die voorkomen dat er in de luchtwegen stoffen vrijkomen die deze laten samentrekken. Hierdoor zal het aantal aanvallen van benauwdheid afnemen. Ze worden voornamelijk voorgeschreven bij allergische vormen van astma, wanneer behandeling met een luchtwegbeschermer van het corticosteroïd-type niet mogelijk is. Cromonen werken in het algemeen minder goed dan corticosteroïden. Voorbeelden zijn cromoglicinezuur en nedocromil.

    Anti-allergiemiddelen
    Anti-allergiemiddelen, ook wel antihistaminica genoemd, blokkeren de werking van de stof ‘histamine` die vrijkomt bij een allergische reactie. Hierdoor wordt de reactie van het lichaam op stoffen waar u allergisch voor bent verminderd en kan een een nieuwe astma-aanval worden voorkomen. Deze middelen worden zelden gebruikt. Voorbeeld is ketotifen.

    Theofylline
    Theofylline is een luchtwegverwijder die niet wordt geïnhaleerd. Dit middel wordt nauwelijks meer gebruikt bij astma.

    Laatst bijgewerkt KNMP: 09-04-2015
    Laatst bijgewerkt NHG: 03-03-2015

    Disclaimer

    De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

    Thuisarts.nl

    De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

    Naar thuisarts.nl

    Vraag het de webapotheker

    Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

    Vraag het de webapotheker

    Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.