Oedeem

naar klachten & ziektes

Oedeem

Wat is oedeem?

Oedeem is de aanwezigheid van vocht op plaatsen in het lichaam waar vocht normaal niet of nauwelijks aanwezig is. Voorbeelden zijn de enkels, de buik of de longen.

Oedeem kan vele oorzaken hebben. Als de aderen in de benen het bloed niet goed afvoeren naar het hart, kan zich vocht ophopen in de voeten, de enkels en de onderbenen. Ook een verminderde pompfunctie van het hart (hartfalen) of lever- en nieraandoeningen kunnen oedeem veroorzaken.
 

Hoe herken ik oedeem?

Oedeem in de benen is niet moeilijk te herkennen: als u uw vinger enige tijd stevig in de huid drukt en dan weghaalt, ziet u een putje in het been. Kortademigheid, vooral bij inspanning of bij plat liggen (`s nachts), kan een teken zijn van oedeem in de longen. Als u in enkele dagen meer dan 1-2 kilo aankomt in gewicht, kan dat het gevolg zijn van oedeem.

Kan ik er zelf iets tegen doen?

Dit hangt van de oorzaak af. In het algemeen geldt:

  • wees matig met zout. Zo houdt u minder vocht vast en daalt de bloeddruk.
  • zorg voor voldoende beweging. Dit stimuleert de doorbloeding en de spierfunctie in de benen, waardoor het vocht kan verminderen.
  • als u last heeft van oedeem, of bekend bent met hartfalen, controleer dan enkele malen per week uw lichaamsgewicht.


Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap.
Laatst bijgewerkt: 29 augustus 2006.


 

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Algemeen

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

  • Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

  • Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

  • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

  • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

  • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

  • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

  • Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiƫnten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

  • Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

  • Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

Welke medicijnen worden gebruikt bij oedeem?

Bij oedeem worden plasmiddelen gebruikt. Door plasmiddelen scheiden de nieren meer zout uit, dat vocht met zich meetrekt en via de urine afvoert. Hierdoor slinkt het oedeem en dikke enkels en voeten verdwijnen. Er zijn verschillende soorten plasmiddelen die op verschillende plaatsen in de nier werken.

Thiazide-plasmiddelen
Thiazide-plasmiddelen worden gebruikt bij matige vormen van oedeem. Voorbeelden zijn chloortalidon en hydrochloorthiazide.

Kaliumsparende plasmiddelen
Kaliumsparende plasmiddelen hebben een gering vocht afdrijvend effect, maar zorgen er daarnaast voor dat er minder kalium wordt uitgescheiden via de nieren. Ze worden gebruikt als de hoeveelheid kalium in uw bloed te laag is.

De kaliumsparende plasmiddelen worden meestal gecombineerd met andere plasmiddelen, omdat de andere plasmiddelen de hoeveelheid kalium in het bloed kunnen verlagen. Voorbeeld van een kaliumsparend plasmiddel is triamtereen.

Voorbeelden van combinaties van thiazide-plasmiddelen met kaliumsparende plasmiddelen zijn epitizide in combinatie met triamtereen, hydrochloorthiazide in combinatie met triamtereen en hydrochloorthiazide in combinatie met amiloride.

Lis-plasmiddelen
Lis-plasmiddelen werken sterker dan bovengenoemde thiazide-plasmiddelen en kaliumsparende plasmiddelen. Ze worden gebruikt bij ernstig oedeem. Voorbeelden zijn bumetanide en furosemide.

Acetazolamide
Acetazolamide wordt alleen kortdurend gebruikt als andere plasmiddelen onvoldoende effect hebben. Het wordt dan altijd gegeven naast andere plaspillen.

Danazol
Danazol voorkomt aanvallen van hereditair angioneurotisch oedeem. Dit is een erfelijke aandoening waarbij plotselinge zwelling (oedeem) in het gezicht, slokdarm, buik, keel en mondholte ontstaat. Dit is een gevaarlijke situatie aangezien de zwelling het ademhalen bemoeilijkt.

Tranexaminezuur
Tranexaminezuur voorkomt aanvallen van hereditair angioneurotisch oedeem.

Disclaimer

Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.