Posttraumatische stressstoornis

naar klachten & ziektes

Posttraumatische stressstoornis

Wat is posttraumatische stressstoornis?

Wanneer u iets heel ergs heeft meegemaakt (zoals een oorlog, een overval, een ongeluk of seksueel geweld), kan die gebeurtenis steeds op een indringende manier in uw gedachten of dromen terugkomen. Het is alsof de gebeurtenis zich telkens weer voor uw ogen afspeelt, alsof u het steeds opnieuw beleeft. Dit is posttraumatische stress.

U doet er alles aan om deze gedachten te vermijden. U gaat bijvoorbeeld niet meer naar de plek waar het gebeurd is. U mijdt de mensen die met het nare voorval te maken hadden, of die u eraan doen denken.

Sommige mensen met PTSS gebruiken alcohol, drugs of kalmerende middelen om hun nare ervaringen te verdringen en gevoelens van angst, pijn of verdriet te ‘verdoven’.

Waarom de een na een ingrijpende gebeurtenis een posttraumatische stressstoornis krijgt en de ander niet, is niet duidelijk.

De volgende dingen spelen een rol:

  • wat voor gebeurtenis het was: een oorlog of kindermishandeling geeft bijvoorbeeld vaker klachten dan ander gebeurtenissen
  • hoe lang de gebeurtenissen duurden en hoe erg ze waren
  • wat de gebeurtenissen voor iemand betekenen

Mogelijk speelt ook mee hoe kwetsbaar iemand is:

  • Kwetsbaarheid ontstaat waarschijnlijk door nare ervaringen als heel jong kind: het stress-systeem wordt dan waarschijnlijk verkeerd afgesteld.
  • Kwetsbaarheid kan mogelijk ook komen door erfelijke aanleg: het stress-systeem is dan door erfelijke aanleg minder stabiel.

Wat juist beschermt tegen PTSS is steun van andere mensen. Steun en erkenning na nare gebeurtenissen vermindert de kans op PTSS. Ook hebben mensen die in hun jeugd hebben geleerd om problemen actief aan te pakken minder kans op PTSS.

Kijk voor meer informatie over Posttraumatische stressstoornis op www.thuisarts.nl

Hoe herken ik posttraumatische stressstoornis?

Typische klachten bij PTSS zijn:

  • Spanning en onrust:
    woede-uitbarstingen, prikkelbaar zijn, agressie, snel en hevig schrikken van dingen, slecht kunnen concentreren, slecht slapen.
  • Herbeleven van de gebeurtenissen, in dromen, nachtmerries, maar ook overdag in gedachten:
    U kunt heel angstig worden of overspoeld worden door emoties bij situaties, geuren of bijvoorbeeld voorwerpen die u herinneren aan de gebeurtenissen. Ook kunt u hartkloppingen krijgen of gaan zweten.
  • Vermijden van dingen/situaties die u aan de gebeurtenissen herinneren:
    Juist omdat u bang bent voor die emoties, probeert u alles wat aan de gebeurtenissen herinnert zoveel mogelijk uit de weg te gaan.
  • Minder voelen:
    U heeft minder belangstelling voor mensen in uw omgeving. U verwacht minder van de toekomst. Activiteiten die u eerst leuk vond, interesseren u minder of niet meer.
    Kijk voor meer informatie over Posttraumatische stressstoornis op www.thuisarts.nl

    Kan ik er zelf iets tegen doen?

    Bij PTSS heeft u hulp nodig om de ernstige gebeurtenis te verwerken.

    • Wacht dus niet met hulp zoeken, maar ga naar uw huisarts. Een psycholoog, psychotherapeut of psychiater kan u vervolgens verder helpen.

    Daarbij kunnen de volgende adviezen helpen om de klachten te verminderen:

    • Zoek steun bij mensen die u vertrouwt. Leg aan hen uit waar u last van heeft. De meeste mensen hebben hier begrip voor. Laat ze eventueel ook deze informatie lezen.
    • Als u veel spanning voelt, is het belangrijk om rust te nemen.
    • Probeer dingen te doen die u prettig en ontspannend vindt. Bijvoorbeeld muziek luisteren, wandelen, hardlopen, naar de film gaan of fietsen.
    • Posttraumatische stress kan het moeilijker maken om voor kinderen te zorgen. U kunt minder aan en bent sneller geïrriteerd of boos. U zegt of doet misschien dingen waar u later spijt van krijgt. Als u kinderen heeft, bespreek dan met uw huisarts hoe het gaat in uw gezin.
    • Neem geen alcohol, drugs of kalmeringsmiddelen.
    • Probeer op tijd op te staan, regelmatig en goed te eten en op tijd naar bed te gaan.
    Kijk voor meer informatie over Posttraumatische stressstoornis op www.thuisarts.nl

    Wat kan de apotheker voor mij doen?

    Algemeen

    Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

    • Receptcontrole

    De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

    • Overzicht van uw medicijnen

    Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

    • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

    Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

    • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

    Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

    • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

    De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

    • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

    Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

    • Medicatiebeoordeling

    Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

    • Zelfzorg

    Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

    • Bezorgservice

    Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

    Welke medicijnen worden gebruikt bij posttraumatische stressstoornis?

    Serotonine-heropnameremmers
    Serotonine-heropnameremmers, ofwel SSRI's, regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine. Deze natuurlijk voorkomende stof speelt een rol bij emoties en stemmingen. SSRI's kunnen helpen tegen de verschijnselen van een posttraumatische stressstoornis, zoals angst. Voorbeelden zijn citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline en venlafaxine.

    Atypische antipsychotica
    Atypische antipsychotica verminderen in de hersenen het effect van natuurlijk voorkomende stoffen, voornamelijk dopamine en serotonine. Ze kunnen helpen tegen de verschijnselen van een posttraumatische stressstoornis. Ze zorgen ervoor dat u minder vaak de gebeurtenis opnieuw beleeft in de vorm van nachtmerries of herinneringen. Voorbeelden zijn olanzapine en risperidon.

    Tricyclische antidepressiva
    Tricyclische antidepressiva regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline, twee van nature voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemming en emoties. TCA's kunnen helpen tegen de verschijnselen van een posttraumatische stressstoornis, zoals angst. Voorbeelden zijn amitriptyline en imipramine.

    MAO-remmers
    MAO-remmers regelen in de hersenen de hoeveelheid serotonine en norepinefrine, 2 van nature voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemmingen en emoties. MAO-remmers kunnen helpen tegen de verschijnselen van een posttraumatische stressstoornis, zoals angst. Een voorbeeld is fenelzine.

    Lamotrigine
    Als de hierboven genoemde medicijnen niet helpen, kan de arts lamotrigine voorschrijven (een anti-epilepsiemiddel). Het is niet precies bekend hoe het werkt bij post-traumatische stressstoornis.

    Laatst bijgewerkt NHG: 28-06-2016

    Disclaimer

    De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

    Thuisarts.nl

    De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

    Naar thuisarts.nl

    Vraag het de webapotheker

    Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

    Vraag het de webapotheker

    Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.