Melatonine

Werkzame stof: melatonine

Onderstaande tekst gaat over de werkzame stof melatonine.

naar medicijnen

Belangrijk om te weten over melatonine

  • Melatonine is een hormoon. Het speelt een rol in het slaap-waakritme van ons lichaam. Het zorgt ervoor dat we slaperig worden als het donker wordt.
  • Wordt gebruikt bij bepaalde vormen van slapeloosheid.
  • Meestal moet u melatonine enkele uren voor u gaat slapen innemen. Uw arts kan u adviseren over het beste tijdstip in uw geval.
  • Gebruikt u tabletten met vertraagde afgifte? Deze kunt u het best 1 tot 2 uur voor u gaat slapen innemen, na wat voedsel. Gebruik deze tabletten niet langer dan 13 weken achtereen.
  • Gebruikt u melatonine tegen jetlag? Gebruik dit middel zolang u klachten van jetlag heeft. Dit is meestal 2 tot 5 dagen na aankomst.

Wat doet melatonine en waarbij gebruik ik het?

Melatonine is een hormoon. Het wordt door de pijnappelklier in de hersenen gemaakt.

Melatonine is te gebruiken bij bepaalde vormen van slapeloosheid.

Slapeloosheid

  • Slaapmiddel

Verschijnselen
Er zijn verschillende vormen van slapeloosheid. Niet kunnen inslapen en 's ochtends maar met moeite wakker worden, of goed kunnen inslapen maar veel te vroeg wakker worden. Ouderen hebben er nogal eens last van dat ze niet kunnen inslapen en ook slecht doorslapen.
Er is sprake van slapeloosheid als iemand al enige tijd slecht slaapt en daardoor overdag slecht functioneert.

Oorzaken
Er kunnen veel oorzaken zijn voor slecht slapen. Spanningen, stress, maar ook lichamelijke klachten kunnen slapeloosheid veroorzaken. Bijvoorbeeld pijn of jeuk.

Ook kan het ontstaan als het lichaam te weinig van het lichaamseigen hormoon melatonine aanmaakt. Melatonine wordt door de pijnappelklier in de hersenen gemaakt. Melatonine werkt op het waak-slaapritme. Als er weinig melatonine wordt aangemaakt zijn we wakker. Als er veel wordt aangemaakt, worden we slaperig.
De aanmaak van melatonine wordt geregeld doordat onze hersenen kunnen inschatten wanneer het dag of nacht is (de biologische klok). De pijnappelklier maakt melatonine aan als de biologische klok dat aangeeft, maar ook als het minder licht wordt om ons heen. Als het donker wordt, maakt de pijnappelklier melatonine aan. Hierdoor worden we slaperig. Als het licht wordt, stopt de melatonine-aanmaak. De aanmaak is het hoogst tussen middernacht en 4 uur ’s ochtends.

De pijnappelklier maakt geleidelijk minder melatonine aan naarmate men ouder wordt. Men denkt dat de inslaapstoornissen bij ouderen daar mogelijk mede door veroorzaakt worden.

Slaapstoornissen ontstaan ook als de pijnappelklier op de verkeerde momenten melatonine aanmaakt. Dat kan het geval zijn bij mensen die ’s avonds slecht inslapen en met moeite wakker worden ’s ochtends. Bij hen begint de melatonine-aanmaak te laat.

Ook als mensen door verschillende tijdzones reizen, raakt de biologische klok van slag. Op de plaats van bestemming duurt het een aantal dagen voordat de biologische klok weer gewend is (jetlag).

Verder kunnen blinde mensen slaapproblemen hebben doordat hun biologische klok niet ‘gelijk loopt’ met de werkelijke tijd. Bij hen is er immers geen invloed van het licht.

Werking
Melatonine wordt gebruikt bij inslaapstoornissen bij:

  • mensen met een verstoord dag- en nachtritme, zoals kan optreden bij reizen (jetlag) of ploegendienst;
  • ouderen;
  • blinde mensen.

Of melatonine goed bij uw slaapproblemen werkt, hangt af van de dosis, maar ook van het tijdstip waarop u het inneemt. Uw arts kan u daarover adviseren.

Aan mensen ouder dan 55 jaar die zowel moeilijk inslapen als doorslapen, kan de arts melatonine met een vertraagde afgifte voorschrijven.  Dit middel heeft een langere werking en is alleen op recept verkrijgbaar.

Bij te laat inslapen en ’s ochtends moeilijk wakker worden is de beste tijd om melatonine in te nemen 5 tot 6 uur voordat de pijnappelklier zelf melatonine gaat aanmaken. U slaapt daardoor eerder in.
U moet het dus nemen op het moment dat de natuurlijke melatonineafgifte nog niet op gang is. Dat moment is bij iedereen verschillend. In slaapklinieken wordt daarom via een speekselcontrole getest wanneer ’s nachts de melatonine-aanmaak begint.

Bij te vroeg inslapen en ’s ochtends te vroeg wakker worden moet u het juist een aantal uren ná de eigen aanmaak van melatonine innemen. U slaapt dan langer door.

Lees meer over slapeloosheid

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit middel ook bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Psychische klachten, zoals prikkelbaarheid, nervositeit, rusteloosheid, angstig gevoel, duf gevoel. Een enkele keer opgewonden, agressief of hyperactief gedrag, stemmingswisselingen, gedesoriënteerd zijn of geheugenstoornissen. Raadpleeg dan uw arts.
  • Slapeloosheid, slaperigheid overdag, vreemd dromen, nachtmerries, te vroeg 's ochtends wakker worden. Raadpleeg dan uw arts.
  • Hoofdpijn, migraine, duizeligheid en een draaierig gevoel. Heeft u hier veel last van? Raadpleeg dan uw arts.
  • Maagdarmklachten, zoals buikpijn, zuurbranden, maagpijn, winderigheid en braken. Raadpleeg uw arts als u hiervan last heeft.
  • Opvliegers, zweten, gevoel van zwakte, vermoeidheid.
  • Huiduitslag, rode pijnlijke huid, droge huid. Een enkele keer verergering van de huidziekte psoriasis. Huiduitslag kan komen door overgevoeligheid, maar dat hoeft niet (zie Overgevoeligheid).
  • Blaren in de mond of op de tong, slechte adem, meer speeksel of juist droge mond. Door een droge mond kunnen zich eerder gaatjes in uw gebit ontwikkelen. Poets en flos daarom extra goed als u merkt dat u last heeft van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker uw gebit controleren als u dit middel gedurende verschillende weken gebruikt.
  • Spierkramp, spierpijn, gewrichtsontsteking, nekpijn.
  • Tranende ogen, wazig zien.
  • Gewichtstoename. Let daarom goed op wat en hoeveel u eet. Overleg eventueel met een diëtist.
  • Hartkloppingen, pijn op de borst en een verhoogde bloeddruk. Waarschuw uw arts bij pijn op de borst.
  • Vaak en veel moeten plassen, 's nachts moeten plassen en bloed in de urine. Raadpleeg uw arts bij bloed in de urine.
  • Overgevoeligheid voor dit middel. Dit merkt u aan huiduitslag, galbulten en jeuk. Raadpleeg dan uw arts. In zeldzame gevallen ontstaat benauwdheid of een opgezwollen tong, lippen, keel of gezicht. Waarschuw dan een arts of ga naar de Eerste-hulpdienst.
    Als u overgevoelig bent, mag u dit middel niet meer gebruiken. Geef het daarom door aan de apotheker. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel niet opnieuw krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

  • Gewone tabletten en capsules: innemen met een half glas water.
  • Tabletten met vertraagde afgifte: heel doorslikken met een half glas water.
  • Tabletten voor onder de tong: onder de tong laten smelten.

Wanneer?

Gewone tabletten of capsules en tabletten voor onder de tong:

  • Als u altijd te laat in slaap valt en laat (of moeilijk) wakker wordt: het beste moment is 5 tot 6 uur voordat uw lichaam melatonine begint aan te maken. Uw arts kan dat moment bepalen door onderzoek van uw speeksel. Volg daarom het advies van uw arts.
  • Als u altijd te vroeg in slaap valt en te vroeg wakker wordt: het beste moment is een aantal uren nádat uw eigen aanmaak van melatonine is gestart. U slaapt dan langer door. Uw arts kan dat moment bepalen door onderzoek van uw speeksel. Volg daarom het advies van uw arts.
  • Bij een jetlag: neem de tablet of capsule in het land van aankomst in, op het moment dat u daar wilt inslapen.
  • Bij andere slaapstoornissen: neem dit middel in 1 tot 2 uur voordat u gaat slapen.

Tabletten met een vertraagde afgifte:

  • Als u zowel inslaap- als doorslaapproblemen heeft: neem de tablet 1 of 2 uur voordat u gaat slapen in, na wat voedsel.

Hoelang?

  • Gebruikt u dit middel met een vertraagde afgifte bij zowel inslaap- als doorslaapstoornissen? U kunt het 13 weken achtereen gebruiken.
  • Gebruikt u dit middel bij jetlag? Gebruik dit middel zolang u klachten van jetlag heeft. Dit is meestal 2 tot 5 dagen na aankomst.
  • Mensen die altijd laat in slaap vallen en laat (of moeilijk) wakker worden of bij andere inslaapstoornissen: gebruik dit middel een aantal weken tot maanden. Stop daarna een week, om te kijken of u nog steeds last van slaapproblemen heeft.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Als u 's nachts niet kunt slapen, dan kunt u alsnog melatonine innemen. 's Nachts innemen werkt meestal minder goed dan innemen 's avonds een aantal uur voordat u gaat slapen.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden?
Als u melatonine enkele uren voordat u gaat slapen inneemt, kunt u in de periode totdat u gaat slapen niet autorijden.

alcohol drinken? alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik melatonine gebruiken met andere medicijnen?

Er zijn van dit middel geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Overleg met uw arts. U kunt dit middel beter NIET gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Het is een lichaamseigen hormoon, maar over het gebruik van grote hoeveelheden van dit middel tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend. Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent of binnenkort wilt worden.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Dit middel komt in de moedermelk. Het is niet bekend of dit schadelijk voor de baby is. Misschien kunt u tijdelijk met dit middel stoppen. Of misschien kunt u overstappen op een ander medicijn. Een medicijn waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

U kunt in één keer met dit middel stoppen. Heeft u melatonine meerdere weken tot maanden gebruikt? Het kan dan meer dan 2 maanden duren voordat de natuurlijke afgifte van melatonine door het lichaam op het oude niveau is.

Onder welke namen is melatonine verkrijgbaar?

De werkzame stof melatonine zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Melatonine is sinds 2007 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar in tabletten met verlengde afgifte onder de merknaam Circadin en in tabletten, capsules en tabletten voor onder de tong als het merkloze Melatonine.

Het is ook als voedingssupplement zonder recept verkrijgbaar onder diverse namen.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 24-11-2016

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

Geen ervaringen gevonden.

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.