Depakine

Werkzame stof: valproïnezuur

Onderstaande tekst gaat over de werkzame stof valproïnezuur.

naar medicijnen

valproïnezuur

Belangrijk om te weten over valproïnezuur

  • Valproïnezuur brengt overprikkelde zenuwen in de hersenen tot rust.
  • Bij epilepsie, migraine, manische depressiviteit en voortdurende hik.
  • Het voorkomt aanvallen van epilepsie, migraine of manische periodes. Het duurt enkele weken voordat u dit effect goed kunt beoordelen. Bij voortdurende hik is het effect snel te merken.
  • Capsules en tabletten: heel doorslikken met een half glas water. Tabletten 'Chrono' mag u wel op de breukstreep breken. De korrels uit de Orfiril-capsules mag u ook los doorslikken, zonder te kauwen.
    Korrels: innemen met wat vla of yoghurt (niet op de korrels kauwen).
    Zetpillen: in de anus inbrengen.
    Druppels en drank: de dosis afmeten met de druppelaar, maatpipet of maatbeker.
  • U kunt last krijgen van maagdarmklachten zoals misselijkheid. Voorkom dit door valproïnezuur tabletten, capsules, korrels, druppels en drank tijdens de maaltijd of met wat voedsel in te nemen.
    Gebruik voor het innemen en tijdens die maaltijd geen water met prik of frisdrank met prik.
  • Slaperigheid, duizeligheid en verwardheid kunnen voorkomen. Rijd daarom de eerste week geen auto. Daarna alleen auto als u geen last meer heeft van deze bijwerkingen.
  • U heeft minder kans op bijwerkingen als u met een lage dosis begint en de dosering daarna langzaam opbouwt.
  • Stop niet in een keer met dit medicijn: bouw langzaam af. Overleg eerst met uw arts.
  • Valproïnezuur heeft wisselwerkingen met veel andere middelen. Vraag uw apotheker of u het veilig kunt gebruiken met uw andere medicijnen.
  • Bent u zwanger? Gebruik valproïnezuur NIET, behalve als u epilepsie heeft: overleg in dat geval met uw arts.

Wat doet valproïnezuur en waarbij gebruik ik het?

Valproïnezuur beïnvloedt de informatieoverdracht via zenuwen in de hersenen. Het wordt toegepast bij verschillende aandoeningen.

Artsen schrijven valproïnezuur voor bij epilepsie, migraine, manie en bij hik.

Epilepsie

  • Bij epilepsie

Er zijn verschillende vormen van epilepsie. Bij veel vormen is sprake van epileptische aanvallen, waarbij u uw bewustzijn verliest en uw spieren hevig verkrampen. Bij een 'absence' is er slechts sprake van een enkele seconden durende afwezigheid. Epileptische aanvallen en absences ontstaan doordat de informatieoverdracht tussen de zenuwcellen in de hersenen niet goed verloopt.

Behandeling
Bij de keuze van een medicijn voor de behandeling van epilepsie volgt uw arts een schema. Valproïnezuur is één van de eerste-keusmiddelen bij epilepsie. De arts start de behandeling met een lage dosering en verhoogt die dan geleidelijk. Na enkele weken is het volledige effect van dit middel bereikt.

Werking
Prikkels in de hersenen kunnen epileptische aanvallen veroorzaken. Valproïnezuur beïnvloedt deze prikkels en helpt zo bepaalde epileptische aanvallen en absences te voorkomen. Het werkt niet altijd bij iedereen. Na een aantal weken zal duidelijk zijn of het middel voldoende werkt. U merkt dat doordat de epileptieaanvallen minder vaak optreden en minder heftig zijn of helemaal verdwijnen.

Lees meer over epilepsie

Migraine

  • Bij migraine

Bij migraine heeft u aanvallen van bonzende hoofdpijn, meestal aan één kant van het hoofd. Ook bent u vaak misselijk en overgevoelig voor licht en geluid. Een migraineaanval duurt meestal tussen de vier en zestien uur.

Behandeling
Als u meer dan twee aanvallen per maand heeft, kunt u medicijnen proberen die de aanvallen voorkomen. Valproïnezuur is één van deze middelen. Het wordt pas voorgeschreven als andere middelen onvoldoende werken of te veel bijwerkingen veroorzaken. Het werkt meestal minder goed dan de eerste-keusmiddelen: bètablokkers.

Werking
Het is nog onbekend hoe valproïnezuur migraine voorkomt. Mogelijk vermindert het de gevoeligheid van de hersenen voor een migraineaanval.

Het kan enkele weken tot maanden duren voor u merkt dat het aantal migraineaanvallen is afgenomen.

Lees meer over migraine

Manie

Een manie is een overactieve periode bij iemand die lijdt aan manische depressiviteit. Bij deze ziekte wisselen ernstig depressieve periodes zich af met periodes waarin men overdreven opgewekt en energiek is. Valproïnezuur kan worden toegepast om manische periodes te voorkomen.

Lees meer over manie

Voortdurende hik

Oorzaak
Bij de hik trekt het middenrif (een spier tussen buik en longen) vanzelf samen. Het kan ontstaan door te snel eten of drinken, niet goed kauwen of door koolzuurhoudende dranken.

Ook alcohol kan de hik veroorzaken. De zenuwen in de keel en het middenrif worden hierdoor geprikkeld en het middenrif gaat samentrekken (krampen).

Soms hebben mensen met een aandoening van de longvliezen of de maag vaak de hik.

Meestal is de hik onschuldig, het gaat in het algemeen na korte tijd weer over. Een enkele keer houdt de hik echter verschillende dagen of langer aan. Dit kan leiden tot pijn in de borst en tot uitputting.

Behandeling
Rustig eten en drinken is de beste manier om hikaanvallen te voorkomen. Bij lang aanhoudende hik helpt valproïnezuur soms. Hoe dit middel werkt bij hik is niet bekend. 

Klik voor meer informatie over medicijnen bij voortdurende hik.

Lees meer over voortdurende hik

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

Vooral aan het begin van de behandeling heeft u kans op bijwerkingen, de meeste worden vanzelf minder als u aan het middel gewend raakt.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken, maagpijn, verstopping en diarree. Dit verdwijnt meestal vanzelf na korte tijd. U kunt het voorkomen door het middel met wat voedsel in te nemen. Verder buikpijn, verstopping, braken en diarree. Blijft u last houden van deze klachten, neem dan contact op met uw arts.
  • Gewichtstoename of gewichtsafname. Vraag advies aan uw arts of diëtist als u te veel aankomt of te veel afvalt.
  • Haaruitval, meestal tijdelijk. Ook wordt het haar soms lichter van kleur.
  • Verminderde aanmaak van bloedplaatjes. Hierdoor heeft u een verhoogde kans op bloedingen. Heeft u onverklaarbare blauwe plekken of vaker dan normaal een bloedneus? Neem dan contact op met uw arts.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Ontsteking van de slijmvliezen van de mond. U merkt dit aan een vuurrode kleur van de slijmvliezen. Eten en drinken kunnen hierdoor pijnlijk zijn.
  • Slaperigheid, sufheid, duizeligheid, verwardheid, hoofdpijn, vergeetachtigheid en onwillekeurige bewegingen kunnen voorkomen. Blijft u hier last van houden? Overleg hierover met uw arts.
  • Bedplassen.
  • Te veel aan mannelijke hormonen. Dit kan zich bij vrouwen uiten in menstruatiestoornissen (zoals onregelmatige menstruatie), stemverlaging en haargroei op 'mannelijke' plaatsen, zoals op de borst, bovenbenen, bovenlip en kin en wangen. Dit kan voorkomen bij vrouwen met name als zij voor hun twintigste jaar dit middel zijn gaan gebruiken.
  • Borstvorming bij mannen.
  • In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming of koorts. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts.
  • Trillende handen, snelle oogbewegingen en minder goed kunnen horen.
  • Gedrags- en stemmingsveranderingen. Dit kan variëren van opwinding, agressie en verhoogde alertheid tot apathie of depressieve gevoelens.
  • Overgevoeligheid. Dit merkt u aan huiduitslag, galbulten, acne en jeuk. Als u overgevoeligheid voor dit middel vermoedt, raadpleeg dan uw arts. Een ernstige overgevoeligheidsreactie is een 'angio-oedeem'. Een angio-oedeem is een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige overgevoeligheidsreactie ontstaan met koorts, zwelling van de lymfeklieren en huiduitslag. Stop in alle gevallen het gebruik en Waarschuw">waarschuw een arts. U mag dit soort middelen in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor valproïnezuur. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u valproïnezuur niet opnieuw krijgt.
  • Leverafwijkingen gedurende de eerste zes maanden van gebruik of een ontsteking van de alvleesklier. Vooral bij kinderen jonger dan drie jaar met een geestelijke handicap. En bij mensen met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis (ureumcyclusdefect). De verschijnselen hiervan zijn verlies van eetlust, lusteloosheid, sloomheid, slap gevoel, soms met buikpijn, braken, opgezwollen enkels en voeten, en slaperigheid. Waarschuw dan direct een arts. Mensen met een verminderde leverwerking, mensen die eerder leverafwijkingen door het gebruik van valproïnezuur hebben gekregen of mensen met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis mogen dit middel niet gebruiken.
  • Verstoring in de aanmaak van de bloedcellen. Raadpleeg uw arts als u last krijg van onverklaarbare koorts, keelpijn of blaasjes in de mond, of onverklaarbare blauwe plekken. Dit kan duiden op een afwijking in het bloed.
  • Als u acute porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen krijgt: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u acute porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
  • Moeite met bewegen, zoals stijve spieren, beven, een maskerachtige uitdrukking op het gezicht, murmelen, moeite met lopen en spreken. Deze bewegingsstoornis wordt ook wel 'parkinsonisme' genoemd, omdat de verschijnselen lijken op die van de ziekte van Parkinson. Raadpleeg uw arts als u lijdt aan de ziekte van Parkinson. De verschijnselen kunnen door dit middel verergeren. Overleg ook met uw arts als u tijdens gebruik moeite met bewegen krijgt.
  • Botafwijkingen, zoals het dunner en brozer worden van het bot en botbreuken. Deze bijwerkingen kunnen optreden wanneer u gedurende lange tijd dit medicijn gebruikt.
  • Te veel aan ammoniak, een bepaalde stof in het bloed. Vooral bij mensen met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis (ureumcyclusdefect). Het is te merken aan vaak moeten braken, onwillekeurige bewegingen en slaperigheid. Neem contact op met uw arts als u dit merkt. Mensen met met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis mogen dit middel niet gebruiken.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

  • Capsules: zonder kauwen innemen met een half glas water, gebruik geen koolzuurhoudende drank. De Orfiril capsules mag u eventueel, bij slikproblemen, openmaken en de korrels met vla of yoghurt innemen (ook zonder kauwen). U kunt resten van de korrels in de ontlasting terug vinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen. De Propymal capsules mag u niet openmaken.
  • Tabletten: zonder kauwen innemen met een glas water, gebruik geen koolzuurhoudende drank. Depakine 'Chrono' en Natriumvalproaat ´Chrono´ tabletten (met vertraagde afgifte) mag u op de breukstreep breken, maar kauw de delen niet stuk, anders werkt het systeem van de vertraagde afgifte niet. De resten van de tablet kunt u in de ontlasting terug vinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen.
  • Druppels: innemen met een half glas water of limonade (zonder prik!).
  • Drank: meet de juiste hoeveelheid drank af in een maatbekertje.
  • Korrels (granulaat): zonder kauwen innemen met een half glas water. Bij slikproblemen mag u de korrels ook mengen met vla of yoghurt. U kunt resten van de korrels in de ontlasting terugvinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen.
  • Zetpillen: de zetpil in de anus brengen. Het maakt daarbij niet zo veel uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren in brengen. U kunt de zetpil met een beetje water bevochtigen. Hierdoor kunt u hem wat makkelijker inbrengen.

Wanneer?
Neem dit middel in tijdens de maaltijd of met wat voedsel. Dit voorkomt eventuele misselijkheid. Dit geldt voor alle toedieningsvormen, behalve voor de zetpillen.

Hoe lang?
Uw arts bepaalt hoe lang u dit middel moet gebruiken. Dat hangt af van de aandoening waarvoor u dit middel slikt en van de resultaten. Het kan zijn dat de arts de dosering tussentijds aanpast. Verander in elk geval nooit zelf de dosering!
Bij epilepsie kan de arts meestal na een tot drie maanden pas beoordelen of dit middel voldoende effect heeft.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

  • Als u dit middel twee keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan zeven uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan zeven uur? Sla dan de vergeten dosis over.
  • Als u dit middel drie of vier keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan één uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan één uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Neem echter nooit een dubbele dosis. Bij dit middel heeft een te hoge dosering snel schadelijke gevolgen.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden?
Let op: als u epilepsie heeft, mag u vaak niet autorijden. Of u mag autorijden, hangt af van bepaalde keuringseisen. Overleg hierover met uw arts. Ook is er een brochure 'Epilepsie en rijgeschiktheid' van het Epilepsiefonds. Ook een psychiatrische ziekte, zoals manische depressiviteit, kan een reden zijn dat u niet mag autorijden. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Heeft uw arts bepaald dat u met uw aandoening mag autorijden? Ook valproïnezuur heeft invloed op uw rijvaardigheid. Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals duizeligheid, sufheid en slaperigheid. U mag de eerste week dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Rijd ook geen auto zolang de dosering nog omhoog gaat. Pas nadat u gedurende 1 week dezelfde dosering gebruikt heeft, mag u weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u niets van deze bijwerking heeft gemerkt, kunt u door het gebruik van alcohol wel suf worden en kan uw coördinatie- en beoordelingsvermogen afnemen.

alles eten?
De tabletten, capsules en drank mogen niet tegelijk met een koolzuurhoudende drank worden ingenomen. Verder mag u alles eten.

Mag ik valproïnezuur gebruiken met andere medicijnen?

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Fenytoïne, carbamazepine, lamotrigine en fenobarbital andere middelen tegen epilepsie, en valproïnezuur kunnen elkaars werking beïnvloeden. Als uw arts de werking en dosering van de middelen controleert, kunt u ze veilig samen gebruiken.
  • Stiripentol, een ander middel tegen epilepsie, kan het effect en de bijwerkingen van valproïnezuur versterken. Bovendien kan valproïnezuur de werking van stiripentol verminderen. Uw arts zal de hoeveelheid valproïnezuur en stiripentol in uw bloed af en toe meten en zo nodig de dosering aanpassen.
  • Sommige middelen tegen kanker (chemokuren) kunnen de werking van valproïnezuur verminderen: bleomycine, cisplatine, cyclofosfamide, cytarabine, doxorubicine, etoposide, ifosfamide, methotrexaat en paclitaxel. Als u een van deze middelen gebruikt, zal uw arts de hoeveelheid valproïnezuur in uw bloed af en toe meten en zo nodig de dosering aanpassen.
  • Sommige antibiotica (doripenem, ertapenem, imipenem en meropenem) kunnen de werking van valproïnezuur verminderen. U mag deze middelen niet samen met valproïnezuur gebruiken. Uw arts zal een ander antibioticum voorschrijven.
  • Valproïnezuur kan de werking en bijwerkingen versterken van rufinamide (een ander medicijn tegen epilepsie). De arts zal de dosering van rufinamide hierop aanpassen en de werking controleren. Stopt u met valproïnezuur, dan moet soms de dosering rufinamide worden aangepast.
  • Rifampicine, een medicijn tegen onder andere tuberculose. De werking van valproïnezuur kan afnemen. Overleg hierover met uw arts.
  • Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

Twijfelt u eraan of bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Gebruik dit medicijn NIET als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Dit medicijn is schadelijk voor de baby.

Bespreek met uw arts uw kinderwens, voordat u zwanger bent. Als u al zwanger bent, moet u direct contact opnemen met uw arts. Bij gebruik van dit medicijn tijdens de zwangerschap is er namelijk een grotere kans op aangeboren afwijkingen bij de baby. Maar een epilepsieaanval kan ook schadelijk voor de baby zijn. Overleg daarom met uw arts over de voor- en nadelen.

Goede controle tijdens de zwangerschap is belangrijk. Soms is het nodig de hoeveelheid van het medicijn in het bloed te meten en de dosering aan te passen.

Gebruik in elk geval foliumzuur vanaf een maand voor het moment dat u zwanger wilt worden tot twee maanden nadat u zwanger bent geworden. U vermindert hiermee de kans op aangeboren afwijkingen.

Borstvoeding
Dit middel komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht. Deze hoeveelheid is echter niet schadelijk voor de baby. U kunt, na overleg met uw arts, borstvoeding (blijven) geven. Als de baby last heeft van niet goed willen drinken, overgeven, sufheid en prikkelbaarheid raadpleeg dan uw arts.

Gebruikt u een combinatie van epilepsiemiddelen? Geef dan geen borstvoeding. Het blijkt dat combinaties van epilepsiemiddelen meer risico's geven op bijwerkingen bij de zuigeling zoals niet goed willen drinken, overgeven, sufheid en prikkelbaarheid.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

Nee, u kunt niet zomaar stoppen. Dat moet altijd in overleg met de arts gebeuren. De dosering moet namelijk worden afgebouwd, om ernstige problemen te voorkomen. Moet u stoppen vanwege overgevoeligheid of ernstige bijwerkingen, dan zal uw arts hier rekening mee houden.

Ook als u een ander epilepsiemiddel gaat gebruiken, mag u niet in één keer met dit middel stoppen. Ook in dat geval moet de dosering langzaam worden afgebouwd.

Onder welke namen is valproïnezuur verkrijgbaar?

De werkzame stof valproïnezuur zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Valproïnezuur is sinds 1968 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Depakine, Orfiril en Propymal en als het merkloze Natrii Valproas, Natriumvalproaat en Valproïnezuur FNA. Het is te verkrijgen in tabletten, capsules, korrels (granulaat), drank, druppels, zetpillen en injecties.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 23-12-2016

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

23 maart 2017

Zeer suf en slaperig. Begon al 's ochtends rond 10.30 uur. Even stilzitten op de bank en ik viel in slaap. Alleen bewegen en eten en/of drinken, hield me w...

10 maart 2017

Sufheid. Slaperig. Beetje apatisch.

8 maart 2017

Trillen en vermoeide voeten in combinatie met nieuwe medicijn lamotrigine disper 25 mg. 2x3 per dag. Deze laatste is bij jullie niet bekend omdat ik deze h...

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.