Zorg & gebruik

Bijwerkingen

Bijwerkingen kunnen heel vervelend zijn, maar kunnen soms voorkomen of verminderd worden door het medicijn correct te gebruiken. Lees altijd goed de bijsluiter en raadplaag uw apotheker bij onduidelijkheden.

naar zorg & gebruik

Bijwerkingen

Apotheker helpt bij voorkomen van bijwerkingen

In bepaalde situaties is de kans op bijwerkingen groter, bijvoorbeeld bij medicijngebruik door kinderen, ouderen of zwangeren. Sommige bijwerkingen kunt u zelf verminderen of voorkomen door het medicijn correct te gebruiken. Uw apotheker kan u daarbij helpen en advies geven. Ook controleert de apotheker alle medicijnen die u voorgeschreven krijgt. Hij kijkt of deze veilig samengaan met eventuele andere medicijnen die u gebruikt en geen extra bijwerkingen geven. 

Bijwerkingen en kinderen

Bij medicijngebruik door kinderen gelden vaak andere regels dan bij volwassenen. Om bijwerkingen te verminderen of voorkomen zal de apotheker rekening houden met de volgende punten.

  • Van sommige medicijnen krijgen kinderen een dosering die is aangepast aan hun leeftijd of hun lichaamsgewicht. Anders krijgen ze te veel van het medicijn binnen en wordt de kans op bijwerkingen groter.
  • Sommige medicijnen mogen alleen gegeven worden vanaf een bepaalde leeftijd. Andere medicijnen zijn zelfs helemaal ongeschikt voor kinderen, bijvoorbeeld omdat ze de groei beïnvloeden.
  • Van sommige medicijn is niet bekend of ze veilig zijn voor kinderen. Hier is nog niet genoeg onderzoek naar gedaan. 

Lees meer over kinderen en medicijngebruik. 

Bijwerkingen en ouderen

  • Bij het ouder worden kunnen de lever en nieren minder goed gaan werken. Hierdoor blijven medicijnen langer in het lichaam en neemt de kans op bijwerkingen toe. Ouderen krijgen daarom vaak een lagere dosering. 
  • Ouderen gebruiken vaak meer dan één medicijn. Hierdoor neemt de kans toe dat de medicijnen elkaars werking beïnvloeden en er daardoor meer bijwerkingen optreden. Uw apotheker houdt toezicht op het medicijngebruik en kan als het nodig is aanpassingen maken

Lees meer over ouderen en medicijngebruik. 

Bijwerkingen en vrouwen die zwanger willen worden, zwanger zijn of borstvoeding geven

Niet alle medicijnen zijn veilig om te gebruiken als je zwanger bent, zwanger wilt worden of borstvoeding geeft. De apotheker zal rekening houden met de volgende punten.

  • Sommige medicijnen hebben invloed op de ontwikkeling van het ongeboren kind. Dit geldt ook voor vrij verkrijgbare middelen. Daarom controleren de arts en apotheker of een middel geen kwaad kan tijdens de zwangerschap. 
  • Juist in de eerste weken van de zwangerschap kan een medicijn erg schadelijk zijn voor de vrucht. Vertel uw arts en apotheker daarom altijd dat u zwanger bent of zwanger wilt worden. 
  • Sommige medicijnen komen in de moedermelk terecht, en kunnen schade aanrichten bij het kind. Uw apotheker weet welke medicijnen u wel of niet veilig kunt gebruiken als u borstvoeding geeft. 

Lees meer over zwangerschap en medicijnen en borstvoeding en medicijnen

Veelvoorkomende bijwerkingen

Sommige bijwerkingen zijn zeldzaam, andere komen relatief vaak voor. Hieronder vindt u informatie over veelvoorkomende bijwerkingen. Kijk voor specifieke informatie over bijwerkingen van uw medicijn in de bijsluiter of op de medicijnpagina op deze website.

Maag- en darmklachten

Soms weet ons spijsverteringstelsel geen raad met de ingewikkelde chemische verbindingen in medicijnen. De gevolgen: maagpijn, misselijkheid, buikpijn of diarree. Het lichaam heeft tijd nodig om te wennen aan het medicijn; daarna gaan de klachten meestal over. Raadpleeg uw arts of apotheker als de klachten lang aanhouden of erger worden.

Maagklachten zijn vaak te voorkomen door een medicijn tijdens of vlak na de maaltijd in te nemen. Maar sommige middelen moeten voor een goede werking op een lege (nuchtere) maag worden ingenomen. Dit staat dan altijd op het etiket. Vraag bij de apotheek wat het beste tijdstip is.

Hoofdpijn en duizeligheid

Een medicijn kan werken op het zenuwstelsel of de hersenen. Daardoor kunnen bijwerkingen ontstaan zoals hoofdpijn of duizeligheid. Dit gaat vaak over als het lichaam aan het medicijn gewend is geraakt. Als de klachten ernstig zijn of lang aanhouden, kunt u het beste overleggen met uw arts of apotheker.

Overgevoeligheid of allergische reactie

Krijgt u een heftige reactie op een medicijn, zoals jeukende bultjes, uitslag of een zwelling in het gezicht? Dan kan het zijn dat u overgevoelig of allergisch bent voor het medicijn. Dit kan gebeuren bij vrijwel alle medicijnen. De reactie kan optreden als u het middel voor de eerste keer gebruikt, maar ook na langere tijd.

Vertel het altijd aan uw arts en apotheker als u overgevoelig bent voor een medicijn. In de apotheek wordt deze informatie in de computer opgeslagen. Als u een nieuw medicijn komt halen, wordt automatisch gecontroleerd of het geen problemen voor u zal opleveren.

Lees meer over overgevoeligheid voor medicijnen. 

Gewenning en verslaving

Van bepaalde medicijnen kunt u lichamelijk of psychisch afhankelijk worden. Dit kan gebeuren met sterke pijnstillers, slaapmiddelen en kalmerende middelen. De kans op gewenning of verslaving wordt groter als u het medicijn voor langere tijd gebruikt. Overleg met uw arts of apotheker als u moeite heeft om te stoppen met een medicijn. 

Lees meer over gewenning en verslaving.

Wisselwerking

Als u meerdere medicijnen tegelijk gebruikt, kan het gebeuren dat ze elkaars werking beïnvloeden. Hierdoor kunnen de medicijnen minder goed werken, maar er kunnen ook meer of andere bijwerkingen optreden.

Uw apotheker controleert altijd of de medicijnen die u gebruikt elkaars werking kunnen beïnvloeden. Daarvoor is het heel belangrijk dat hij precies weet welke medicijnen u gebruikt. Vertel het dus altijd aan de apotheker als u medicijnen bij een andere apotheek of de drogist heeft gehaald. Gebruik nooit medicijnen van iemand anders. Ook dan weet uw apotheker niet wat u slikt en kan hij het risico op extra bijwerkingen niet goed bepalen. 

Medicijnen worden streng gecontroleerd op bijwerkingen

Een medicijn komt niet zomaar op de markt. Het moet goed werken en veilig zijn. De overheidsinstelling het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) geeft een vergunning als het medicijn aan alle eisen voldoet. Bij de beoordeling houdt het CBG rekening met:

  • De ernst van de ziekte waarvoor het medicijn is ontwikkeld. Als de ziekte zelf niet ernstig is, mag een medicijn geen ernstige bijwerkingen hebben;
  • De vraag of er al veilige middelen bestaan tegen de ziekte waarvoor het medicijn is ontwikkeld. Als er al veilige medicijnen bestaan, zal een nieuw middel met ernstige bijwerkingen niet snel een vergunning krijgen. Als er nog geen veilig medicijn bestaat, zal het CBG eventuele bijwerkingen gemakkelijker accepteren.

Na de toelating

Ook als een medicijn al in de handel is, blijft men nog in de gaten houden of er misschien nieuwe bijwerkingen optreden. Als deze nieuwe bijwerkingen vaak voorkomen en/of ernstig zijn, kan het gebeuren dat het CBG het medicijn van de markt haalt.

Toelating medicijnen zonder recept

Medicijn mogen alleen zonder recept worden verkocht als de kans op bijwerkingen klein is en de bijwerkingen onschuldig zijn. De overheid bepaalt welke medicijnen vrij mogen worden verkocht en welke alleen op recept verkrijgbaar zijn. 

Bijwerkingen melden

Het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb verzamelt alle meldingen over bijwerkingen van de medicijnen die in Nederland te krijgen zijn. Op deze manier houden ze de veiligheid van de medicijnen in de gaten. Artsen, apothekers en gebruikers van medicijnen kunnen bijwerkingen melden.

Hoe meld ik een bijwerking?

Heeft u ergens last van en denkt u dat het een bijwerking is van een medicijn? Meld dit dan bij uw apotheker, uw arts of op de website www.lareb.nl. Na zo'n melding krijgt u per e-mail een persoonlijke reactie. 

Andere ervaringen met medicijnen kunt u melden bij www.meldpuntmedicijnen.nl. Bijvoorbeeld dat een medicijn niet doet wat het moet doen, of dat het niet wordt vergoed, of dat u problemen heeft met de verpakking. U kunt op deze website ook bijwerkingen melden. Die worden dan doorgegeven aan Lareb.

Wat gebeurt er met mijn melding?

Als bepaalde bijwerkingen opvallend vaak voorkomen, kan Lareb actie ondernemen. Het is al meerdere keren gebeurd dat de tekst van de bijsluiter werd aangepast. Er is zelfs weleens een medicijn van de markt gehaald omdat het gevaarlijke bijwerkingen bleek te hebben. 

Het is dus belangrijk dat om klachten waarvan u denkt dat het nieuwe bijwerkingen zijn te melden bij Lareb, uw apotheker of uw arts. Zo werken we samen aan een veiliger medicijngebruik in Nederland!

Bijwerkingen staan in de bijsluiter

De belangrijkste bijwerkingen van een medicijn staan in de bijsluiter. Dat is wettelijk verplicht. Met die informatie kunnen artsen en apothekers bepalen of de bijwerkingen opwegen tegen de voordelen van het medicijn. Als het nodig is zullen uw arts en apotheker dit met u overleggen.

Vaak of zelden?

De lijst met bijwerkingen die in de bijsluiter staat, is een verzameling van meldingen van heel veel verschillende gebruikers. Het komt nooit voor dat iemand alle bijwerkingen krijgt. Er zijn bijwerkingen waarvan de helft van de gebruikers last krijgt, maar ook bijwerkingen die maar bij 1 op de 10.000 mensen voorkomen. Andere kunnen zelfs maar 1 keer gemeld zijn. Maar of ú last van een bijwerking zult hebben of niet, is natuurlijk niet te zeggen.

In veel bijsluiters staat bij elke bijwerking of deze vaak voorkomt of zeldzaam is. Wordt dat in de bijsluiter van uw medicijn niet vermeld? Dan kunt u die informatie vinden op deze website in de rubriek ‘Medicijnen`.

Omgekeerde zwarte driehoek

Op sommige bijsluiters staat een omgekeerde zwarte driehoek met hierachter "Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring". Dit betekent dat het medicijn nog nauwkeuriger in de gaten wordt gehouden dan andere medicijnen. 

Dit betekent niet dat het medicijn onveilig is. Het gaat vaak om nieuwe medicijnen waarmee minder ervaring is. Of medicijnen waarvan weinig bekend is over gebruik voor langere tijd. Gebruikt u een medicijn met dit logo in de bijsluiter? Dan is het extra belangrijk om al uw bijwerkingen te melden bij uw arts, apotheker of Lareb.

Lees op deze pagina meer over bijsluiters. 
 

Laatst bijgewerkt: 15-11-2016

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.