Zorg & gebruik

Overgevoeligheid voor medicijnen

Krijgt u een heftige reactie op een medicijn, bijvoorbeeld jeuk, galbulten of benauwdheid? Dan bent u misschien overgevoelig voor dit medicijn. Overleg met uw arts wat u het beste hiertegen kunt doen. En meld uw overgevoeligheid bij uw apotheek, zodat deze hier rekening mee kan houden.

naar zorg & gebruik

Overgevoeligheid voor medicijnen

Apotheker helpt bij overgevoeligheid medicijn

Bent u overgevoelig voor een bepaald medicijn? Vertel het dan niet alleen aan uw arts maar ook aan uw apotheker:

  • Uw apotheker kan ervoor zorgen dat u dit medicijn niet nog een keer krijgt.
  • Uw apotheker kan voor u uitzoeken in welke producten het medicijn of de hulpstof zit waarvoor u overgevoelig bent.
  • Uw apotheker kan een geneesmiddelenpaspoort voor u maken, waarin staat voor welk medicijn of hulpstof u overgevoelig bent. Dit paspoort kunt u bijvoorbeeld bij u dragen als u op vakantie gaat of langsgaat bij de medisch specialist.

Overgevoelige reacties op medicijnen

U kunt op verschillende manieren merken dat u overgevoelig bent voor een medicijn. Bijvoorbeeld door jeukende uitslag, benauwdheid, een opgezette keel of buikpijn. Raadpleeg altijd uw arts als u denkt dat u overgevoelig reageert op een medicijn.

Anders dan bijwerking

Een overgevoelige reactie is anders dan een ‘gewone’ bijwerking. Bijwerkingen zijn meestal ‘voorspelbaar’: ze zijn het gevolg van de werking van het medicijn. Bijvoorbeeld diarree bij antibioticagebruik. Dit komt doordat het antibioticum goedaardige bacteriën in de darmen aanvalt.

Bij een bijzonder sterke en ‘onvoorspelbare’ bijwerking kan er sprake zijn van overgevoeligheid. Een voorbeeld is rode vlekjes op de huid bij het gebruik van antibiotica. Een overgevoeligheidsreactie kan snel optreden, ook na een kleine hoeveelheid medicijnen.

Anafylactische reactie/shock

Een ernstige allergische reactie is de ‘anafylactische reactie’. Deze komt heel zelden voor. De anafylactische reactie is een combinatie van huid-, spijsverterings- en/of luchtwegklachten, met ernstige verschijnselen zoals een drukkend gevoel op de borst, hartritmestoornissen (soms hartstilstand), blauwe lippen en bloeddrukdaling leidend tot bewusteloosheid (anafylactische shock). Als een anafylactische reactie voor de eerste keer voorkomt, is het belangrijk dat er snel een arts ter plaatse is.

Overgevoelig voor hulpstof

U kunt ook overgevoelig zijn voor een hulpstof die in het medicijn verwerkt is. Dat komt vooral voor bij middelen voor de huid, zoals zalf op basis van wolvet. Ook conserveringsmiddelen in drankjes, druppels of crèmes kunnen overgevoeligheid veroorzaken, benzoëzuur bijvoorbeeld.

Laat het uw apotheker weten als u overgevoelig bent voor een hulpstof. Hij kan precies vertellen welke hulpstoffen in welke medicijnen zitten en er rekening mee houden als u een medicijn voorgeschreven krijgt.

Overgevoeligheid kan allergie zijn, maar hoeft niet

Als u heftig reageert op een medicijn, kan het zijn dat u allergisch bent. Maar dit hoeft niet.

Bij een allergische reactie is altijd het immuunsysteem betrokken. Dat betekent dat het lichaam eerst signaleert dat (een stof in) het medicijn niet ‘pluis’ is. Het immuunsysteem ‘onthoudt’ de stof en dit zorgt ervoor dat het lichaam voortaan gevoelig is voor de stof. De periode van ‘gevoelig worden’ (sensibilisatie) duurt meestal 1 tot 3 weken. Als u na deze periode het medicijn nog een keer inneemt, krijgt u een afweerreactie.

Bij een allergische reactie is dus sprake van een 'uitgestelde' heftige reactie. Een overgevoeligheidsreactie daarentegen treedt meestal snel op. Het is niet altijd duidelijk of u een allergische reactie heeft of een overgevoeligheidsreactie. Soms kan een test dit uitwijzen, maar niet altijd.

Arts beoordeelt overgevoeligheid

Bij een ernstige overgevoeligheidsreactie zal de arts u meestal een ander medicijn voorschrijven. Het kan zijn dat u medicijnen met gelijksoortige stoffen (uit dezelfde geneesmiddelgroep) ook niet meer mag gebruiken. Er is dan sprake van kruisovergevoeligheid. Soms mag u medicijnen uit een andere geneesmiddelgroep ook niet meer gebruiken.

Bij een milde reactie is overgaan op een ander medicijn meestal de beste oplossing. Als dat niet gaat, kan het mogelijk zijn om onder toezicht van de arts door te gaan met het middel.

Verschijnselen allergie bestrijden

Het is soms ook mogelijk de symptomen van de overgevoeligheid te bestrijden. Dat kan met:

  • corticosteroïden (bijnierschorshormonen) die de ontstekingsreactie afremmen, in tabletten of zalf;
  • antihistaminica die de verschijnselen verlichten;
  • verkoelende zalven of gels tegen jeukende huiduitslag.

EpiPen®

Als u eerder een heftige overgevoeligheidsreactie heeft gehad, kan uw arts een EpiPen® voorschrijven. Dat is een ‘pen’ waarmee u zichzelf een adrenaline-injectie kunt geven. U moet die direct gebruiken zodra de eerste verschijnselen optreden. U kunt uzelf inspuiten of dat iemand uit uw omgeving laten doen. Van een EpiPen® krijgt u altijd 2 exemplaren mee.

Let goed op de houdbaarheid van uw EpiPen®. Ga op tijd naar de apotheek voor nieuwe spuiten, als de houdbaarheid bijna verloopt.

Deel overgevoeligheid met al uw zorgverleners

Laat door uw arts en/of apotheker in uw elektronisch dossier vastleggen dat u overgevoelig bent voor een bepaald medicijn. En geef ook toestemming om uw dossier uit te laten wisselen met andere zorgverleners. Op deze manier krijgt u niet per ongeluk een verkeerd medicijn. Bijvoorbeeld als u onverhoopt in het ziekenhuis belandt.

Heeft u uw elektronische dossier nog niet gedeeld met andere zorgverleners? Dit doet u via www.ikgeeftoestemming.nl.

Wilt u geen toestemming geven voor uitwisseling van uw gegevens? Zorg dan dat u altijd informatie over uw overgevoeligheden en/of allergieën bij u draagt. Bijvoorbeeld in de vorm van een medicijnpaspoort. U kunt een medicijnpaspoort kosteloos ophalen bij uw apotheek. Uw apotheekmedewerker zal het medicijnpaspoort met u bespreken en bekijken of het kloppend en volledig is.

Overgevoeligheidsreactie melden bij bijwerkingencentrum

Meld uw overgevoeligheidsreactie ook bij Bijwerkingencentrum Lareb. Lareb verzamelt deze meldingen om een beter beeld te krijgen van de bijwerkingen van medicijnen.

Naar het meldingsformulier op Lareb.nl

Laatst bijgewerkt: 05-04-2017

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.