Medicijnennelfinavir

nelfinavir

Waarbij gebruik ik het?Mogelijke bijwerkingenHoe gebruik ik dit?Een keer vergeten, wat nu?Mag ik autorijden, alcohol drinken, alles eten?Gebruik met andere medicijnenGebruik bij zwangerschap of borstvoedingMag ik zomaar stoppen?Heb ik een recept nodig?
  • Nelfinavir is een virusremmer. Het remt de groei van het virus dat hiv veroorzaakt.

    Artsen schrijven het voor bij hiv en aids.

    • Oorzaak
      Hiv is een virusinfectie die de witte bloedcellen aantast. Deze bloedcellen zijn nodig voor de afweer tegen infecties. Hoe meer virussen er komen, hoe meer de afweer achteruitgaat.

      Infecties met hiv krijgt men door contact met besmet bloed, sperma, vaginavocht of moedermelk.

      Verschijnselen
      Mensen die besmet raken met hiv krijgen meestal binnen enkele dagen tot weken klachten die lijken op een flinke griep. Deze gaan vanzelf weer over.
      Pas 2 tot 11 jaar later ontstaan ernstige klachten, zoals lymfeklierzwellingen, moeheid, koorts en gewichtsverlies. In de tussenliggende periode zijn er geen klachten, maar is het virus wel aanwezig en kan men anderen besmetten. Deze mensen worden hiv-positief of sero-positief genoemd. Later kunnen er infecties ontstaan die bij gezonde mensen niet voorkomen. De ziekte noemt men dan aids. Nog later kunnen er tumoren en vormen van kanker ontstaan.

      Werking
      Het virus dat hiv veroorzaakt stimuleert onze lichaamscellen om nieuwe hiv-virussen aan te maken. Deze virussen kunnen weer andere gezonde cellen aantasten. Daarvoor is het enzym protease nodig. Nelfinavir remt dit enzym en voorkomt zo dat nieuwe virussen worden gemaakt. Nelfinavir kan het virus niet volledig laten verdwijnen. Wel kan het de hoeveelheid virus in het bloed drastisch verlagen. Hierdoor neemt het aantal witte bloedcellen toe en komt de afweer weer op peil. Omdat het virus snel geneigd is ongevoelig (resistent) te worden, kan het alleen in combinatie met andere hiv-remmers worden toegepast.

      Behandeling
      Hiv-positieve mensen starten in het algemeen met de behandeling als ze klachten krijgen of als de hoeveelheid witte bloedcellen beneden een bepaald minimum komt. Gebruikelijk is daarvoor een combinatie van minimaal drie medicijnen te kiezen. Mocht deze combinatie onvoldoende effectief worden, dan kan men overschakelen op een combinatie van drie niet eerder gebruikte medicijnen, waarvoor het virus nog wel gevoelig is.

      De behandeling noemt men geslaagd, als:

      • de klachten verminderen;
      • de afweer toeneemt;
      • de hoeveelheid virus in het bloed binnen een half jaar niet meer is te meten;
      • de bijwerkingen van de hiv-remmers geen al te grote inbreuk op de kwaliteit van leven hebben.
    • Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

      De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

      Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

      • Maagdarmklachten, zoals diarree. Zelden misselijkheid, braken, buikpijn, opgezette buik en winderigheid.

      Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

      • Slap en zwak gevoel, koorts, vermoeidheid en griepverschijnselen.
      • Huiduitslag met galbulten of jeuk. In zeer zeldzame gevallen kan een ernstiger huidaandoening ontstaan met blaarvorming of koorts. Waarschuw daarom uw arts bij huiduitslag (zie ook onder Zeer zelden: Overgevoeligheid).
      • Tekorten aan bepaalde bloedcellen. Waarschuw uw arts bij een of meer van de volgende verschijnselen: onverklaarbare blauwe plekken, keelpijn met koorts en blaren in de keel of neusbloedingen. Om deze klachten te voorkomen zal uw arts regelmatig uw bloed controleren. Patiënten met een verhoogde bloedingsneiging (hemofiliepatienten) kunnen eerder bloedingen krijgen.
      • Veranderde vetverdeling, waarbij het vet meer op de buik, borst en de bovenkant van de rug gaat zitten. Ook kan de hoeveelheid cholesterol en vet in het bloed te hoog worden, waardoor de kans op hart- en vaatziekten groter wordt. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
      • Bij mensen die daarvoor gevoelig zijn, kunnen verschijnselen van diabetes (suikerziekte) ontstaan. Zij merken dit doordat zij veel dorst krijgen en veel moeten plassen. Dit kan vooral optreden bij mensen boven de 75 jaar. Mensen met diabetes kunnen tijdens de behandeling meer insuline of glucoseverlagers nodig hebben. Meet extra vaak uw bloedglucose.

      Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

      • Leveraandoeningen of een ontsteking van de alvleesklier. Bij pijn in de bovenbuik, een gele verkleuring van de ogen, ontkleurde ontlasting of zeer donkere urine moet u de arts waarschuwen.
      • Spierpijn en gewrichtspijn. In zeer zeldzame gevallen kan dit medicijn de spieren aantasten, waardoor ook een nieraandoening kan ontstaan. Neem bij onverklaarbare spierpijn contact op met uw arts. Als uw gewrichten pijnlijk of stijf worden, of als u ze moeilijk kunt bewegen, raadpleeg dan ook uw arts.
      • Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u aan huiduitslag, galbulten en jeuk. Een heel enkele keer ontstaat een ernstige overgevoeligheid. Dit is te merken aan koorts, opgezwollen mond, tong of keel, benauwdheid of flauwvallen. Waarschuw altijd een arts bij huiduitslag of koorts. Ga bij ernstige verschijnselen direct naar een arts of Eerste-Hulpdienst. Als u overgevoelig blijkt, mag u dit medicijn in de toekomst niet meer gebruiken. Geef aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor nelfinavir. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.

      Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

      • Regelmatig: bij meer dan 30 op de 100 mensen
        Soms: bij 10 tot 30 op de 100 mensen
        Zelden: bij 1 tot 10 op de 100 mensen
        Zeer zelden: bij minder dan 1 op de 100 mensen
        • Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

          Hoe?

          Tabletten: heel doorslikken met water. Bij slikproblemen kunt u de tablet oplossen in een half glas water, terwijl u goed roert met een lepel. Daarna direct opdrinken en het glas naspoelen met water en dit ook opdrinken.

          Neem de tabletten niet in met een zure drank, zoals sinaasappelsap, appelsap of appelmoes, omdat dit een bittere smaak kan geven.

          Wanneer?
          Tijdens de maaltijd of met wat voedsel innemen.

          Gebruikt u dit medicijn 2 keer per dag?
          Neem dit medicijn op vaste tijden in, met 12 uur ertussen, bijvoorbeeld tijdens het ontbijt om 07.00 uur en tijdens het avondeten om 19.00 uur.

          Gebruikt u dit medicijn 3 keer per dag?
          Neem dit medicijn op vaste tijden in, met 8 uur ertussen, bijvoorbeeld tijdens het ontbijt om 07.00 uur, met wat voedsel om 15.00 uur en om 23.00 uur `s avonds.

          Slikschema: U gebruikt dit medicijn meestal in combinatie met andere hiv-remmers. Het is belangrijk een duidelijk slikschema te vragen, zodat u weet wanneer u welke medicijnen moet gebruiken.

          Hoe lang?
          Meestal gebruikt men hiv-remmers jaren achtereen, omdat het virus nooit volledig is uit te bannen.

          • Het is belangrijk dit medicijn consequent in te nemen op de tijdstippen die u met uw arts heeft afgesproken. Hierdoor is er altijd voldoende medicijn in uw bloed om het virus te bestrijden.

            Zodra u een dosering uitstelt loopt u het risico dat het aantal virussen toeneemt. Bovendien is er dan kans dat het virus resistent (ongevoelig) wordt voor het medicijn.

            Bent u een dosis vergeten? Neem de dosis in zodra u het merkt en neem de volgende dosis op het gebruikelijke moment. Als het al tijd is voor de volgende dosis, sla dan de vergeten dosis over. Keer daarna terug naar uw normale slikschema.

            • De ervaring leert dat met name in weekends het moeilijk is aan de vaste innametijden te denken. Toch is het ook dan belangrijk om de wekker te zetten zodat u geen dosering overslaat. U kunt eventueel het schema tijdelijk aanpassen door de innametijden te vervroegen, dat levert geen gevaar op voor de werking. Stel echter geen dosis uit, dan wordt de hoeveelheid werkzame stof in uw bloed te laag. Als u, na vervroegen, weer terugkeert naar uw normale schema kan dat alleen door de innametijden weer geleidelijk met een half uur uit te stellen, totdat u weer op uw oude schema zit.
            • U kunt bij uw apotheek een speciale weekdoos verkrijgen waarin u de medicijnen voor een week van tevoren kunt uitzetten. Met een horloge met verschillende alarmen of met een zogenaamde pillenwekker (vraag uw apotheek) kunt u uzelf eraan herinneren dat het tijd is voor een dosis.
            • Let op als u reist en daardoor grote tijdsverschillen moet overbruggen. Ga ervan uit dat een tijdsverschil van één uur eerder of later niet zo`n probleem is. U kunt uw slikschema blijven gebruiken. Overleg met uw arts of consulent hoe u uw slikschema kunt aanpassen aan grotere tijdsverschillen.
            • Bij de overgang van zomertijd naar wintertijd en andersom kunt u uw gewone slikschema blijven gebruiken.
            • autorijden?
              Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

              alcohol drinken?
              Te veel alcohol is niet goed voor de lever. Nelfinavir geeft in zeldzame gevallen leverafwijkingen. Gebruik daarom niet te veel alcohol: 1 of 2 glazen per dag is in het algemeen geen probleem.

              alles eten?
              Voedsel verbetert de opname van nelfinavir in het lichaam. Neem het daarom het liefst tijdens een maaltijd of met wat voedsel in. Bovendien vermindert u daarmee de kans op misselijkheid.

              • Nelfinavir heeft wisselwerkingen met veel andere medicijnen. Het remt de afbraak van veel medicijnen, waardoor ze meer bijwerkingen veroorzaken. Bovendien kunnen veel medicijnen de werking van nelfinavir verminderen. Hierdoor neemt de werkzaamheid af en kan het virus zelfs resistent voor dit medicijn worden.

                In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

                De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

                U mag nelfinavir niet gebruiken in combinatie met sommige medicijnen. Overleg met uw arts als u een van de volgende medicijnen gebruikt.

                • Simvastatine, een cholesterolverlagend medicijn.
                • Alfuzosine, een medicijn bij prostaatklachten.
                • De slaap- en kalmeringsmedicijnen alprazolam en midazolam.
                • Trazodon, een antidepressivum.
                • De medicijnen tegen wanen en psychosen pimozide en sertindol.
                • Rifampicine, een antibioticum dat gebruikt wordt bij tuberculose en hersenvliesontsteking.
                • Bosentan, dat gebruikt wordt bij pulmonale arteriële hypertensie.
                • Sint-janskruid (hypericum), een kruidenmedicijn.
                • De migrainemedicijnen ergotamine en methysergide.
                • Boceprevir en telaprevir, medicijnen tegen hepatitis C.
                • De hiv-remmers darunavir, etravirune, lopinavir en tipranavir.

                Onderstaande medicijnen kunnen de werking van nelfinavir verzwakken. Indien de combinatie toch nodig is, zal de arts de werking van nelfinavir extra controleren en zo nodig de dosering aanpassen.

                • Het bijnierschorshormoon dexamethason.
                • De hiv-remmers efavirenz en nevirapine
                • De medicijnen tegen epilepsie carbamazepine, fenytoïne, primidon en fenobarbital. Ook kan nelfinavir de werking en bijwerkingen van carbamazepine versterken.

                Onderstaande medicijnen kunnen de bijwerkingen van nelfinavir versterken. Indien de combinatie toch nodig is, zal de arts de werking en bijwerkingen van nelfinavir extra controleren en zo nodig de dosering aanpassen.

                • Ginkgo biloba, een medicijn tegen doorbloedingsstoornissen.
                • Posaconazol, een medicijn tegen schimmelinfecties. Nelfinavir vermindert de werking van posaconazol.

                Nelfinavir versterkt de bijwerkingen van onderstaande medicijnen. Indien de combinatie nodig is, zal uw arts u extra controleren. Overleg met uw arts.

                • De anti-stollingsmedicijnen fenprocoumon en acenocoumarol. De trombosedienst zal de dosering van deze medicijnen aanpassen en u extra controleren. Meld aan de trombosedienst als de dosering van nelfinavir wijzigt of als u stopt met nelfinavir.
                • Atorvastatine, een cholesterolverlagend medicijn.
                • De medicijnen tegen erectiestoornissen sildenafil, tadalafil en vardenafil. Uw arts zal de dosering verlagen. Sildenafil en tadalafil worden ook gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie. In dat geval mag u het niet combineren met nelfinavir.
                • Rifabutine, een medicijn tegen tuberculose en sommige andere infecties.
                • Maraviroc, een hiv-remmer. Uw arts zal de dosering verlagen of een andere hiv-remmer voorschrijven.
                • De medicijnen tegen hartritmestoornissen amiodaron, digoxine, kinidine en propafenon. Digoxine wordt ook gebruikt bij hartfalen.
                • De hart- en vaatmedicijnen amlodipine, barnidipine, diltiazem, felodipine, isradipine, lacidipine, lercanidipine, nicardipine, nifedipine, nimodipine, nitrendipine en verapamil.
                • De afweeronderdrukkende medicijnen ciclosporine, everolimus, sirolimus en tacrolimus.
                • De medicijnen tegen kanker doxorubicine, etoposide, temsirolimus, vinblastine, vincristine en vinorelbine.
                • De antibiotica claritromycine, clindamycine en erytromycine. Claritromycine kan ook de bijwerkingen van nelfinavir versterken.
                • De medicijnen tegen schimmelinfecties itraconazol, ketoconazol en voriconazol.
                • Venlafaxine, een medicijn tegen depressie en angst. Als een ander medicijn tegen depressie niet mogelijk is, zal de arts de dosering van venlafaxine verlagen.
                • Aripiprazol, een medicijn tegen wanen en psychoses.
                • Diazepam, een slaap- en kalmeringsmedicijn.
                • Clonazepam, een medicijn tegen epilepsie.
                • Colchicine, een medicijn tegen jicht.
                • Lidocaine-injecties, een lokaal verdovend medicijn.
                • Eplerenon, een medicijn bij hartfalen.
                • Ivabradine, een medicijn bij pijn op de borst.
                • Salmeterol, een medicijn gebruikt bij astma en COPD.

                Nelfinavir vermindert de werking van onderstaande medicijnen. De arts zal het effect van deze medicijnen controleren en, indien nodig, de dosering aanpassen.

                • De anticonceptiepil, vaginale anticonceptiering en anticonceptiepleister. Overleg met de arts over een andere methode van anticonceptie.
                • De cholesterolverlagende medicijnen fluvastatine en pravastatine.
                • De antidepressiva paroxetine en sertraline.
                • De medicijnen tegen kanker cyclofosfamide en ifosfamide.
                • Methadon, gebruikt als pijnstiller en bij verslavingsziekten. U kunt hierdoor last krijgen van onthoudingsverschijnselen.

                Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

                Ook kan uw apotheker u precies vertellen hoeveel tijd er tussen de verschillende medicijnen moet zijn en voor u een innameschema maken. Wordt het innameschema in uw situatie te lastig, overleg dan met uw arts. Misschien kan deze één van de medicijnen vervangen door een medicijn dat u wel samen mag gebruiken.

                • Zwangerschap
                  Overleg met uw arts. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Er zijn niet veel zwangere vrouwen die dit medicijn hebben gebruikt. Daarom is niet zeker of dit medicijn altijd veilig is voor zwangere vrouwen en hun kind.

                  • Wilt u zwanger worden en krijgt u dit medicijn voor het eerst? Overleg dan met uw arts, voordat u met dit medicijn begint. Misschien kan de arts een ander medicijn voorschrijven. Een medicijn waarvan bekend is dat het wel veilig is tijdens de zwangerschap.
                  • Gebruikt u dit medicijn al en wilt u zwanger worden? Overleg dan ook eerst met uw arts voordat u zwanger wordt. Misschien kunt u tijdelijk met dit medicijn stoppen. Of misschien kunt u overstappen op een ander medicijn.
                  • Gebruikt u dit medicijn al en bent u zwanger geworden? Overleg dan meteen met uw arts. Samen kunt u bespreken wat het risico voor de baby is als u doorgaat met het medicijn. Of wat het risico voor u is als u met het medicijn stopt.

                  Behandeling van hiv tijdens de zwangerschap is nodig om de kans dat de baby met hiv besmet raakt te verkleinen. Ook zal altijd een gynaecoloog de zwangerschap begeleiden. Onderzoek heeft aangetoond dat de kans dat de moeder de baby met hiv besmet dan heel klein is.

                  Borstvoeding
                  Geef GEEN borstvoeding als u hiv hebt, omdat het hiv via de moedermelk de baby kan besmetten. Overleg hierover met uw arts.

                  Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant

                  • Het is niet verstandig te stoppen, behalve als u te maken krijgt met ernstige bijwerkingen. Als u stopt zal het virus dat hiv veroorzaakt zich weer vermeerderen, zodat u weer klachten kunt krijgen.

                    Er zijn situaties denkbaar waardoor u toch tijdelijk moet stoppen met deze hiv-remmer. Bijvoorbeeld bij bepaalde operaties of als u pillen kwijtraakt en niet snel aan nieuwe kunt komen. Overleg in dat geval altijd met een arts. Als u moet stoppen, is het meestal beter om alle medicijnen van de combinatie te stoppen. Het virus kan namelijk ongevoelig worden voor uw medicijnen als u ze niet allemaal gebruikt. Meestal zal de arts u een andere combinatie van hiv-remmers voorschrijven, maar als dat niet mogelijk is, moet u tijdelijk met alle hiv-remmers stoppen.

                    • Nelfinavir is sinds 1998 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Viracept in tabletten.

                      Laatst bijgewerkt op 16-12-2014

                      Disclaimer

                      Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.

                      Vond u deze informatie nuttig?

                      Vind een apotheek

                      Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.
                      Vind een apotheek blob

                      Vraag het de webapotheker

                      Vraag het de webapotheker

                      Vraag het de webapotheker

                      Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

                      Meldpunt medicijnen

                      Werkt uw medicijn heel goed of juist niet? Wordt uw medicijn niet vergoed? Of heeft u last van een bijwerking? Meld uw ervaring
                      Informatie wordt bijgewerkt: