Denkt u dat u bent aangekomen door een medicijn dat u inneemt? Bespreek dit dan met uw apotheker. Wellicht kan hij u een ander medicijn aanraden of heeft hij handige tips voor u.

Bent u in korte tijd veel aangekomen, maar heeft u geen idee hoe dit komt? Bespreek dit dan met uw arts. Die kan beoordelen of er iets medisch aan de hand is.

Je komt aan als je meer eet dan je kunt verbranden. Het lichaam heeft energie (calorieën) nodig om alles te kunnen doen. Het lichaam haalt die calorieën uit voeding. Als de voeding meer energie levert dan het lichaam kan verbruiken, dan wordt de energie opgeslagen in de vorm van extra vet. En dan neemt het gewicht toe. Andersom: als iemand minder energie binnenkrijgt dan hij nodig heeft, valt hij af.

Stofwisseling en schildklier

De snelheid van de stofwisseling en de werking van de schildklier kunnen een rol spelen bij aankomen en afvallen. Bij iemand met een trage stofwisseling krijgt het lichaam meer tijd om voedingsstoffen op te nemen en vast te houden dan bij iemand met een normale stofwisseling. Gevolg: gewichtstoename. Als de schildklier te traag werkt, gaat de stofwisseling ook langzamer. Mensen met een snelwerkende schildklier en stofwisseling vallen juist sneller af als ze minder eten.

Medicijnen kunnen als bijwerking gewichtstoename hebben. Daar zijn verschillende oorzaken voor:

• Een medicijn kan ervoor zorgen dat het lichaam vocht vasthoudt. Dit is bijvoorbeeld te merken aan opgezette enkels en onderbenen. Vocht vasthouden is meestal niet schadelijk en deze bijwerking gaat weer over als u stopt met het medicijn. Krijgt u last van benauwdheid? Vraag dan advies aan uw dokter.
• Een medicijn kan zorgen voor een sterkere eetlust. Dit komt doordat zo’n medicijn invloed heeft op het gevoel van honger en verzadiging dat wordt geregeld vanuit de hersenen.
• Met name het medicijn lithium kan dorst veroorzaken. Als iemand dan veel calorierijke (fris)dranken drinkt, kan dit voor gewichtstoename zorgen. Water of thee zijn dan betere keuzes.
• Een medicijn kan ervoor zorgen dat de schildklier of de stofwisseling langzamer gaan werken. Beide hebben als gevolg dat het lichaam meer tijd krijgt om voedingsstoffen op te nemen en vast te houden, met als gevolg dat het gewicht toeneemt.

Sommige medicijnen hebben meer invloed op het gewicht dan andere. Let vooral op met onderstaande medicijnen.

Bent u benieuwd of het medicijn dat u slikt als bijwerking gewichtstoename heeft? Zoek het dan op op deze website onder ‘Medicijnen’ en kijk bij het kopje ‘Wat zijn mogelijke bijwerkingen?’.

Antidepressiva

Medicijnen tegen depressie (antidepressiva) kunnen ervoor zorgen dat de eetlust toeneemt. Het effect kan per medicijn en per patiënt verschillen. Sterkere eetlust is niet altijd een bijwerking: iemand kan ook meer zin in eten krijgen omdat hij zich beter voelt. Er zijn ook antidepressiva waardoor de eetlust juist afneemt.

Medicijnen tegen een psychose

Bepaalde medicijnen tegen een psychose (antipsychotica) kunnen zorgen voor gewichtstoename, doordat ze de stofwisseling vertragen en de eetlust doen toenemen. Het gaat om de medicijnen olanzapine, quetiapine, risperidon en clozapine.

Lithium

Lithium (een medicijn tegen manisch-depressieve of bipolaire stoornis) kan dorst als bijwerking hebben. Als de gebruiker daardoor veel calorierijke dranken gaat drinken, kan dit gewichtstoename tot gevolg hebben. Daarnaast kunnen gebruikers van lithium aankomen door een vertraagde stofwisseling en door vocht vasthouden.

Medicijnen tegen diabetes (suikerziekte)

Medicijnen tegen diabetes kunnen gewichtstoename veroorzaken doordat ze de stofwisseling vertragen. Een uitzondering is metformine: dit diabetesmedicijn versnelt de stofwisseling, waardoor het juist voor gewichtsafname kan zorgen. Mensen met diabetes type 2 (ouderdomsdiabetes) hebben vaak overgewicht, daarom zal een arts hun vaak metformine voorschrijven.

Corticosteroïden

Corticosteroïden (medicijnen tegen ontstekingen) kunnen voor een gewichtstoename zorgen door vertraagde stofwisseling, sterkere eetlust en vocht vasthouden. Een voorbeeld van een corticosteroïd is prednison, dat bijvoorbeeld wordt voorgeschreven bij astma, MS, jicht en kanker.

Cannabis

Cannabis (medicinale marihuana) kan zorgen voor meer eetlust en daardoor voor gewichtstoename. Soms is dit effect gewenst, bijvoorbeeld bij patiënten met kanker of aids.

Anticonceptiepil

De ‘pil’ heeft soms als bijwerking dat de gebruikster vocht vasthoudt.

Medicijnen tegen epilepsie

Medicijnen tegen epilepsie (anti-epileptica) kunnen zorgen voor gewichtstoename, maar ook voor gewichtsafname. Het is niet geheel duidelijk waarom. Valproïnezuur, vigabatrine en gabapentine kunnen zorgen voor gewichtstoename.

Topiramaat zorgt eerder voor gewichtsafname. Het anti-epilecticum carbamazepine kan zorgen voor gewichtstoename door toename van vetweefsel en vasthouden van vocht.

Bètablokkers

Bètablokkers kunnen de pompkracht van het hart verminderen. Hierdoor kan vocht ophopen, wat gewichtstoename tot gevolg heeft. Ook kan de stofwisseling vertragen.

Wat kunt u doen als u bent aangekomen? De enige oplossing is: minder, maar wel gevarieerd, eten. En meer bewegen.

Het Voedingscentrum geeft advies over gezond en gevarieerd eten.

Naar de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum

Daarnaast is het verstandig als u ten minste 5 dagen per week een half uur intensief beweegt. Dit hoeft niet alleen door sport te zijn: ook fietsen, schoonmaken, traplopen en tuinieren tellen mee.

Bekijk meer informatie en tips over bewegen op de website van het Voedingscentrum

Aangekomen door vocht

Bent u aangekomen doordat u vocht vasthoudt? U weegt hierdoor meer, maar het is geen vet. Blijf vooral voldoende drinken (minstens 1,5 liter vocht). Het extra vocht dat u vasthoudt, heeft namelijk geen functie. Heeft u er veel last van of bent u ongerust, vraag dan advies aan uw arts.

Medicijnen om af te vallen

Helaas, er zijn geen wondermiddelen om op gewicht te blijven. Het enige wat werkt is: gezond eten en voldoende bewegen.

Koop daarom geen afslankmiddelen via tijdschriften of internet. Het effect is niet bewezen. Bovendien kunnen ze voor nare bijwerkingen zorgen, zoals hartkloppingen en hoge bloeddruk.

Hulp bij afvallen

Wilt u graag hulp bij het afvallen? Overleg dit met uw arts. Hij kan u verwijzen naar een diëtist.

Wilt u weten of u een gezond gewicht heeft? Ga dan naar de website van het Voedingscentrum en bereken uw Body Mass Index (BMI). De BMI geeft aan of uw gewicht bij uw lengte past. Hoe langer u bent, hoe meer u mag wegen.

Bereken uw BMI op Voedingscentrum.nl