clonidine

naar medicijnen

Belangrijk om te weten over clonidine

  • Clonidine verwijdt de bloedvaten. Het dempt in de hersenen ook de effecten van bepaalde stoffen.
  • Bij opvliegers tijdens de overgang, hoge bloeddruk en bij pijnklachten. Ook bij ontwenningsklachten, zoals beven en trillen, bij het afkicken van verslavende middelen.
  • Hoge bloeddruk: na een paar weken is te meten hoeveel uw bloeddruk is gedaald.
  • Opvliegers: binnen 4 weken zijn de opvliegers minder hevig en komen ze minder vaak voor.
  • Ontwenningsverschijnselen: meestal heeft u clonidine enkele dagen nodig.
  • U gebruikt het medicijn 1 tot 4 keer per dag. Verdeel de doses over de dag. Dan heeft het een constant effect.
  • U kunt suf, slaperig en duizelig worden. Rijd de eerste paar dagen geen auto. Na een paar dagen is het meestal over en kunt u weer autorijden. Rijd na elke dosisverhoging een paar dagen niet, totdat de bijwerking over is.
  • Andere bijwerkingen: droge mond, hoofdpijn, misselijkheid en psychische klachten, zoals depressiviteit.
  • De meeste bijwerkingen verdwijnen als uw lichaam gewend is aan clonidine. Houdt u klachten? Overleg dan met uw arts.

Wat doet clonidine en waarbij gebruik ik het?

Clonidine heeft verschillende effecten. Het werkt onder meer op de bloedvaten en op de hersenen. Clonidine heeft daardoor veel toepassingen bij verschillende aandoeningen.

Artsen schrijven clonidine voor bij opvliegers tijdens de overgang, hoge bloeddruk, ontwenningsklachten bij verslaving en bij pijn. Vroeger werd het ook wel gebruikt bij migraine.

Overgangsklachten

Tussen het 40e en 55e levensjaar neemt de activiteit van de eierstokken geleidelijk af, waarna vrouwen in de overgang komen. De laatste menstruatie heet de menopauze.
Na de menopauze maakt het lichaam minder oestrogenen aan dan tijdens de vruchtbare levensfase. Dit kan soms overgangsklachten geven, zoals opvliegers, zweetaanvallen, slaapproblemen, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen. Na een operatieve verwijdering van de eierstokken kunnen ook overgangsklachten ontstaan. De menopauze begint dan eerder.

Behandeling
Als opvliegers heel hinderlijk worden, kan de arts hormonen voorschrijven om de opvliegers te voorkomen. Artsen schrijven clonidine voor aan vrouwen die opvliegers hebben en geen hormonen mogen gebruiken, zoals bij vrouwen met borstkanker.

Effect
Clonidine werkt alleen tegen de opvliegers en zweetaanvallen en niet tegen andere overgangsklachten. Het zorgt ervoor dat de opvliegers minder heftig zijn en minder vaak voorkomen.

Lees meer over overgangsklachten

Hoge bloeddruk

  • Verlaagt de bloeddruk

Verschijnselen
Mensen met een hoge bloeddruk voelen hier meestal niets van. Hoge bloeddruk is ook geen ziekte, maar geeft meer kans op hart- en vaatziekten.

Als de bloeddruk is verhoogd, stroomt het bloed te krachtig door de vaten. Dit is schadelijk voor de bloedvaten. Beschadigde bloedvaten geven kans op een beroerte (herseninfarct of hersenbloeding) en ernstige hartziekten, zoals angian pectoris (hartkramp) en hartfalen.

Behandeling
Bij de behandeling van hoge bloeddruk kunnen artsen verschillende soorten medicijnen voorschrijven. Bijvoorbeeld plasmiddelen, ACE-remmers of calciumblokkers. Als deze onvoldoende werken of als u deze niet mag gebruiken, kan uw arts clonidine voorschrijven. Uw arts kan clonidine ook in combinatie met andere bloeddrukverlagers voorschrijven om het effect te versterken.

Bij een zeer ernstig verhoogde bloeddruk kan uw arts clonidine als injectie toedienen.

Werking
Clonidine remt de zenuwen, die de wand van de bloedvaten op spanning houden. De bloedvaten worden hierdoor slapper en wijder. Het bloed kan dan beter doorstromen. Hierdoor daalt de bloeddruk.

Effect
Na een paar weken daalt de bloeddruk niet verder. Zelf merkt u hier niet veel van. U weet pas of het werkt bij een meting van uw bloeddruk.
De injectie werkt binnen een halfuur tot een uur.

Het is belangrijk dit medicijn elke dag in te nemen. Alleen dan kan dit medicijn u  optimaal beschermen tegen hart- en vaatziekten.

Lees meer over hoge bloeddruk

Verslaving

Dit medicijn wordt gebruikt om ontwenningsverschijnselen tegen te gaan. Bijvoorbeeld bij het afkicken van opiaten, zoals heroïne, morfine en methadon. Het wordt soms ook gebruikt bij ontwenning van alcohol, slaap- en kalmeringsmiddelen, antipsychotica of andere medicijnen.

Verschijnselen
Bij een verslaving aan opiaten of alcohol kunnen bij het stoppen ontwenningsverschijnselen (afkickverschijnselen) ontstaan. Deze verschijnselen zijn een ziek gevoel, klamme en koude huid, kippenvel, zweten, misselijkheid, hoofdpijn, slapeloosheid, een loopneus, diarree, buikkrampen, spierpijn in armen en benen. In zeer ernstige gevallen ontstaan ernstige verwardheid, hallucinaties en waandenkbeelden (delier).
Deze ontwenningsverschijnselen verdwijnen als het verslavende middel weer wordt genomen. De behoefte om het weer te gebruiken wordt lichamelijke afhankelijkheid genoemd.

Er is bij veel van deze middelen ook sprake van geestelijke afhankelijkheid. Dan is er een verlangen naar het 'high'-gevoel.

Behandeling
De behandeling van een verslaving begint vaak in een ontwenningskliniek. Onder begeleiding stopt men met het verslavende middel. Om de lichamelijke ontwenningsverschijnselen te bestrijden kan de arts bepaalde medicijnen voorschrijven. Bijvoorbeeld clonidine.  

Effect
Clonidine vermindert lichamelijke ontwenningsverschijnselen, zoals misselijkheid, verwardheid, krampen en zweten.  Bij ontwenning van antipsychotica werkt het tegen onwillekeurige bewegingen.

Het heeft geen effect op de geestelijke afhankelijkheid.

Lees meer over verslaving

Alcoholontwenning

Hoe clonidine bij alcoholontwenning werkt, kunt u lezen in de tekst over verslaving.

Lees meer over alcoholontwenning

Pijn

  • Bij pijn

Clonidine kan worden gebruikt om het effect van sterke pijnstillers, zoals morfine, en van rustgevende medicijnen, zoals oxazepam en diazepam, te versterken. Soms is het daardoor mogelijk de dosering van deze medicijnen te verlagen. Soms wordt het toegevoegd als de andere pijnstillers en rustgevende medicijnen onvoldoende werken.

Het wordt ook bij pijn na operaties toegepast. Het wordt dan meestal als injectie of in een infuus gebruikt.

Lees meer over pijn

Migraine

  • Bij migraine

Clonidine is vroeger gebruikt om migraineaanvallen te voorkomen. Uit onderzoek is echter gebleken dat het bij deze aandoening niet werkt.

Lees meer over migraine

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

Of u meer of minder kans heeft op bijwerkingen hangt af van de dosering die u gebruikt. De doseringen zijn heel verschillend per toepassing. Bij overgangsklachten worden tabletten gebruikt van 0,025 mg, bij hoge bloeddruk zijn er tabletten die 6 keer zo sterk zijn.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

  • Sufheid en slaperigheid. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem geen risicovolle activiteiten, zeker niet de eerste paar dagen van de behandeling, als u nog aan het middel moet wennen. Daarna heeft u er minder last van.
  • Duizeligheid bij opstaan, bijvoorbeeld uit bed of uit een stoel. Dit gaat meestal over als uw lichaam zich heeft ingesteld op de lagere bloeddruk (binnen enkele dagen tot weken). Als u zich duizelig voelt, sta dan langzaam op uit bed of van een stoel. Wordt u toch duizelig? Ga dan even liggen en leg de benen wat hoger, bijvoorbeeld op een kussen. Als u na enkele weken nog steeds last heeft van duizeligheid, moet u uw arts raadplegen.
  • Droge mond en in een enkel geval ook pijnlijke speekselklieren. Dit komt vooral voor in het begin van de behandeling. Als u last heeft van een droge mond, kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Poets en flos extra goed als u merkt dat u last blijft houden van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker controleren.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken en verstopping.
  • Seksuele klachten, zoals een moeilijker erectie en minder zin in vrijen.
  • Slaapproblemen, zoals slapeloosheid (nachtmerries).
  • Psychische klachten, zoals depressiviteit. Zeer zelden verwardheid, hallucinaties of andere vreemde waarnemingen. Als u te veel last heeft van deze bijwerkingen, neem dan contact op met uw arts. Deze bijwerkingen verdwijnen meestal weer als u stopt met het medicijn. Heeft u een depressie of heeft u dit al eerder gehad? Dit medicijn kan een depressie uitlokken of verergeren, soms pas na jaren van gebruik. Raadpleeg uw arts als u merkt dat de klachten ontstaan of verergeren. Mogelijk moet de dosering worden aangepast.
  • Vermoeidheid of hoofdpijn. Zeer zelden naar gevoel.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Trage hartslag en andere hartritmestoornissen. Heeft u een hartritmestoornis? Raadpleeg dan uw arts. Mogelijk is dit medicijn niet geschikt voor u.
  • Koude vingers en tenen door een verminderde doorbloeding van de huid.
  • Borstvorming bij mannen.
  • Droge neus.
  • Pijnlijke, droge ogen, wazig zien. Draagt u contact lenzen? De contactlenzen kunnen dan eerder irriteren. Houd ze minder lang in, of gebruik bevochtigende oogdruppels (kunsttranen).
  • Haaruitval. Dit verdwijnt weer als u stopt met dit medicijn.
  • Doof of tintelend gevoel in handen of voeten. Raadpleeg dan uw arts.
  • Huiduitslag, jeuk of galbulten. In zeldzame gevallen wijst dit op overgevoeligheid. Raadpleeg uw arts, als u huidklachten krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?
Tabletten: neem in met een half glas water.
Injectie: uw arts of verpleegkundige kan de injectie vlak onder de huid, in een spier of in een bloedvat toedienen. Uw arts zal het u toedienen, terwijl u ligt. De bloeddruk daalt namelijk zo snel dat u erg duizelig kunt worden.

Wanneer?
Tabletten: meestal gebruikt u dit medicijn 1 tot 4 keer per dag. Kies vaste tijdstippen, dan vergeet u minder snel een dosis. Bijvoorbeeld tijdens het eten. Verdeel de doses zoveel mogelijk over de dag. Dan heeft het een constant effect.

Hoelang?

  • Hoge bloeddruk: een behandeling voor hoge bloeddruk is meestal langdurig.
  • Opvliegers: het kan 2 tot 4 weken duren voordat u effect merkt van dit medicijn. Mocht u na 4 weken nog geen effect merken, raadpleeg dan uw arts.
  • Ontwenningsverschijnselen: de behandeling met clonidine duurt enkele dagen tot een week. Het moet daarna gedurende 2 tot 3 dagen worden afgebouwd.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Het is belangrijk dit medicijn consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

  • Als u dit medicijn 1 keer per dag gebruik: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in met wat voedsel. Duur het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
  • Als u dit medicijn 2 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in met wat voedsel. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
  • Als u dit medicijn 3 of 4 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 2 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in met wat voedsel. Duurt het nog minder dan 2 uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden?
Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals sufheid, slaperigheid, vermoeidheid en duizeligheid. U mag de eerste paar dagen dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Na een paar dagen zijn de meeste mensen voldoende gewend geraakt aan de effecten. U mag dan weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Rijd ook geen auto als de dosering omhoog gaat. Pas nadat u gedurende een paar dagen dezelfde dosering gebruikt heeft, en geen last meer heeft van de bijwerkingen, mag u weer autorijden.

Let op: een (eerdere) behandeling voor een verslaving aan opiaten of alcohol kunnen een reden zijn dat u niet mag autorijden. Een ernstig verhoogde bloeddruk kan een reden zijn dat uw rijbewijs minder lang geldig is. Overleg met uw arts of dat bij u het geval is. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit medicijn. Ook als u hier niets meer van merkt omdat u gewend bent geraakt aan dit middel, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden en uw coördinatie- en beoordelingsvermogen kunnen sterk afnemen.

alles eten?
Er zijn voor dit medicijn geen beperkingen.

Mag ik clonidine gebruiken met andere medicijnen?

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Andere medicijnen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is meestal op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.

Alleen bij clonidine in een hoge dosering, zoals bij hoge bloeddruk:

  • De bètablokkers carvedilol, labetalol, propranolol en sotalol. Deze bètablokkers kunnen worden gebruikt bij hoge bloeddruk, migraine, hartfalen, hartkramp en hartritmestoornissen. Door de combinatie kan uw bloeddruk plotseling stijgen. Overleg eerst met uw arts als u deze combinatie krijgt.
    Als u de combinatie toch moet gebruiken, zal uw arts uw bloeddruk een paar keer in de eerste week controleren.
    U kunt niet zomaar stoppen met clonidine. U moet namelijk eerst de bètablokker geleidelijk afbouwen. Een aantal dagen na het stoppen hiervan, kunt u geleidelijk clonidine afbouwen. Overleg hierover met uw arts.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Overleg met uw arts. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Er zijn niet veel zwangere vrouwen die dit medicijn hebben gebruikt. Daarom is niet zeker wat de risico's van dit medicijn zijn voor zwangere vrouwen en hun kind. Misschien kunt u (tijdelijk) overstappen op een ander medicijn. Een medicijn dat wel veilig is tijdens de zwangerschap.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts. Dit medicijn komt in de moedermelk. Het is niet bekend of dit schadelijk voor de baby is. Bovendien kan clonidine de hoeveelheid moedermelk verminderen. Misschien kunt u (tijdelijk) overstappen op een ander medicijn. Een medicijn waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

U kunt NIET ineens stoppen. Na plotseling stoppen kan de bloeddruk zeer snel stijgen. U kunt hartkloppingen en hoofdpijn krijgen, en u kunt misselijk, rusteloos, nerveus worden en gaan trillen en beven. Daarom moet u de dosering gedurende enkele dagen geleidelijk afbouwen Stop daarom alleen na overleg met uw arts!

Onder welke namen is clonidine verkrijgbaar?

De werkzame stof clonidine zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Clonidine is sinds 1966 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Dixarit als dragees en als het merkloze Clonidine. Er is ook een injectie verkrijgbaar onder de merknaam Catapresan.

Dixarit is alleen bedoeld voor het gebruik bij opvliegers en migraine.
Het merkloze Clonidine is bedoeld voor gebruik bij opvliegers, migraine, hoge bloeddruk en bij ontwenningsverschijnselen bij verslaving.
Catapresan injecties worden gebruikt bij zeer ernstig verhoogde bloeddruk, pijnbestrijding en bij ontwenningsverschijnselen op de 'intensive care'.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 05-07-2017

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

4 maart 2016

Dosering 3x per dag 3 tabletten. Na 3 dagen werden de bijwerkingen als slap, moe en wat instabiel voelen minder. Na 3,5 dagen ging ik in overleg met de apo...

31 maart 2014

Na het verwijderen van mijn baarmoeder raakte ik van de ene op de andere dag in de overgang. Ik had lang last van zeer heftige verschijnselen zoals continu...

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.