medroxyprogesteron prikpil

naar medicijnen

medroxyprogesteron prikpil

Belangrijk om te weten over medroxyprogesteron prikpil

  • Injectie met het progestageen-hormoon medroxyprogesteron (prikpil).
  • Om zwangerschap te voorkomen (anticonceptiemiddel).
  • Een arts geeft de injectie. De werking begint meteen en houdt minstens 3 maanden aan.
  • Uw menstruatie kan onregelmatig zijn, vooral het eerste halfjaar. Als u de tweede prikpil eerder laat toedienen, heeft u hier minder last van. Blijft uw menstruatie onregelmatig? Raadpleeg dan uw arts.
  • Uw menstruatie kan ook wegblijven. Na stoppen kan het een paar maanden duren voor u weer menstrueert. Soms duurt het 2 jaar voor u zwanger kunt worden.
  • Andere bijwerkingen: dikke enkels en voeten, hoofdpijn, nervositeit, misselijkheid, pijnlijke borsten, huidklachten en minder zin in vrijen. Heeft u hier veel last van of na 3 maanden nog altijd klachten? Overleg dan met uw arts.

Wat doet medroxyprogesteron prikpil en waarbij gebruik ik het?

Dit medicijn is een anticonceptie-prikpil. Het bevat een vrouwelijk geslachtshormoon, namelijk het progestageenhormoon medroxyprogesteron. Dit heeft ongeveer een zelfde werking als het natuurlijke progesteron.

Progestageenhormonen spelen een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

Artsen schrijven dit medicijn voor om zwangerschap te voorkomen.

Voorkomen van zwangerschap

Werking
De medroxyprogesteron-prikpil remt de eisprong, zodat er geen eicel vrijkomt tijdens de cyclus. Ook kan een eventueel bevruchte eicel zich minder goed in de binnenkant van de baarmoeder nestelen. Bovendien verandert het de slijmprop in de baarmoederhals, zodat zaadcellen er moeilijker doorheen kunnen. Hierdoor wordt een zwangerschap voorkomen.

Wanneer de prikpil?
De prikpil is in bepaalde omstandigheden beter te gebruiken dan de gewone anticonceptiepil. Dit is onder andere het geval bij:

  • vrouwen die regelmatig een dosis van de anticonceptiepil missen, omdat ze deze steeds vergeten;
  • vrouwen die geen oestrogeenhormonen mogen gebruiken of daar te veel bijwerkingen van ondervinden, zoals misselijkheid, hoofdpijn of het vasthouden van vocht. In dit geval kan ook de minipil uitkomst bieden;
  • vrouwen die borstvoeding geven, want de gewone pil kan de borstvoeding laten teruglopen. Ook kan de minipil worden gebruikt bij borstvoeding;
  • vrouwen die veel bloedverlies hebben tijdens de menstruatie. In dit geval raden artsen ook wel het hormoon-spiraaltje aan (levonorgestrel-IUD). 

Effect
De werking begint meteen na inspuiten. De betrouwbaarheid is zeer groot, als de prikpil op het juiste moment is gebruikt en op de juiste manier is toegediend. De werking houdt minstens 12 weken aan.

Lees meer over voorkomen van zwangerschap

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven. Als u na 3 maanden nog altijd last heeft van deze bijwerkingen, is het zinvol met uw arts te overleggen of een ander anticonceptiemiddel geschikter voor u is.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig (bij meer dan 30 op de 100 mensen)

  • Onregelmatig bloedverlies ('spotting'), vooral tijdens de eerste 3 tot 6 maanden. Als u last blijft houden, raadpleeg dan uw arts.
  • Wegblijven van de menstruatie. Na enkele maanden krijgen de meeste vrouwen geen bloeding meer. Als u met dit medicijn bent gestopt, kan het enkele maanden duren voor u weer een menstruatie krijgt. Na stoppen bent u dus niet direct vruchtbaar. Het kan in sommige gevallen wel 2 jaar duren voor de vruchtbaarheid is teruggekeerd.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

  • Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan uw bloeddruk iets stijgen. Dit is zelden zo ernstig dat u met dit medicijn moet stoppen. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
  • Hoofdpijn en zelden migraine. Raadpleeg uw arts als u hier last van heeft.
  • Nervositeit en een zwak gevoel.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Pijn op de plaats van injectie, zwelling, littekenvorming of knobbeltjes onder de huid.
  • Maagdarmklachten, zoals buikpijn, misselijkheid en een opgeblazen gevoel.
  • Duizeligheid, vermoeidheid, slapeloosheid, opvliegers.
  • Pijnlijke of gespannen borsten. Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan. Raadpleeg uw arts, als u na 3 maanden nog last heeft.
  • Stemmingsveranderingen, zoals sneller geïrriteerd zijn of depressie. Heeft u veel last van stemmingsveranderingen, vraag dan uw arts om advies.
  • Meer of minder zin in vrijen, droge vagina, verhoogde afscheiding en pijn bij het vrijen. Progestageenhormonen kunnen invloed hebben op uw zin in seks. Overleg met uw arts als u hier problemen mee heeft.
  • Huidafwijkingen, zoals acne, jeuk, bruine vlekken op de huid of huidirritatie onder invloed van zonlicht, vette huid en vet haar, overmatige haargroei of juist haaruitval. Raadpleeg uw arts, als u hier last van heeft.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Botontkalking. Na stoppen van het gebruik kan de botontkalking weer verminderen bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn. Vrouwen met osteoporose kunnen dit medicijn beter niet gebruiken.
  • Leveraandoeningen. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
  • Trombose, waarbij een bloedstolseltje een bloedvat kan afsluiten. Dit gebeurt meestal in een been, soms komt het bloedstolsel in de longen terecht. U kunt trombose herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts, of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst. Als u ooit eerder trombose heeft gehad, mag u dit medicijn niet gebruiken.
  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u aan huiduitslag en galbulten. In zeldzame gevallen kunt u last krijgen van een ernstige overgevoeligheid met zwellingen in het gezicht, de tong en keel, benauwdheid of flauwvallen. Waarschuw dan direct een arts of ga naar de Eerste-Hulpdienst. Geef aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor dit medicijn. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.
  • Als u borstkanker heeft of heeft gehad: u kunt dit medicijn soms niet gebruiken, omdat de kans dat de kanker terugkeert soms groter is als u dit medicijn gebruikt. Overleg met uw arts over een andere anticonceptiemethode zonder hormonen.
  • Als u acute porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit medicijn kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u acute porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of andere uitlokkende medicijnen niet krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Hoe?

  • Depo-Provera: de arts of verpleegkundige geeft u de injectie in de bilspier of eventueel in de bovenarm.
  • Sayana: de arts of verpleegkundige geeft u de injectie vlak onder de huid van de buik of de bovenkant van de dij.

Wanneer?
Het hangt van de omstandigheden af op welk moment u de eerste prikpil moet laten toedienen om meteen beschermd te zijn tegen zwangerschap.

Als u niet eerder een anticonceptiepil heeft gebruikt, moet u de prikpil laten toedienen in de periode van de eerste tot vijfde dag na het begin van de menstruatie.

Bij eerder gebruik van

  • de gewone anticonceptiepil: de prikpil het liefst op de dag na de laatste tablet van een strip laten toedienen. Op zijn laatst op de zevende dag na de laatste tablet, dus aan het einde van de stopweek. Als u een pil met 28 pillen per strip gebruikte: op de dag na de laatste tablet met werkzaam bestanddeel;
  • de minipil met uitsluitend progestageenhormoon: toediening direct na stoppen met de minipil;
  • de implantatietablet: toediening op de dag van verwijdering van de implantatietablet.

Na een miskraam of abortus tijdens de eerste 3 maanden van de zwangerschap, moet u de prikpil direct na de abortus of miskraam laten toedienen.

Na een miskraam of abortus tijdens de overige maanden van de zwangerschap moet u de prikpil binnen 18 dagen laten toedienen.

Na een bevalling en u geeft geen borstvoeding? Dan hangt het van het product af wanneer u de prikpil kunt laten toedienen. Bij Sayana is dit binnen 5 dagen, bij Depo-Provera binnen 18 dagen. Omdat de kans op hevig bloedverlies na een bevalling groter is, kan de arts u adviseren de prikpil iets later toe te dienen.

Krijgt u de injectie later dan 5 dagen na de bevalling (Sayana) of later dan 18 dagen na de bevalling (Depo-Provera)? U bent dan niet volledig beschermt tegen zwangerschap. Daarom moet u tot 14 dagen na het starten met de prikpil aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms.

Na een bevalling en u geeft borstvoeding? Dan moet u de prikpil pas vanaf 6 weken na de bevalling laten toedienen. Zie ook rubriek "Zwangerschap en borstvoeding".

De tweede en volgende prikpillen moet u laten toedienen om de 12 weken (Depo-Provera) of om de 13 weken (Sayana).

Hoe lang?
U kunt de prikpil zo lang gebruiken als u wenst.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Zorg dat u de injectie iedere 12 weken (Depo-Provera) of om de 13 weken (Sayana) laat toedienen. Bent u toch te laat met een injectie?

Gebruikt u de injectie in de spier (Depo-Provera)?
Is de periode tussen 2 injecties langer dan 89 dagen (=12 weken en 5 dagen)? Zorg er dan voor dat u voor toediening zeker weet dat u niet zwanger bent. Doe een zwangerschapstest of laat dat doen. Na de toediening van de prikpil moet u gedurende 14 dagen aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms.

Gebruikt u de injectie onder de huid (Sayana)?Is de periode tussen 2 injecties langer dan 98 dagen (=14 weken)? Zorg er dan voor dat u voor toediening zeker weet dat u niet zwanger bent. Doe een zwangerschapstest of laat dat doen. Na de toediening van de prikpil moet u gedurende 14 dagen aanvullende maatregelen nemen, bijvoorbeeld condooms.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik medroxyprogesteron prikpil gebruiken met andere medicijnen?

Er zijn van dit medicijn geen belangrijke wisselwerkingen met andere medicijnen bekend.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Dit medicijn is bedoeld om een zwangerschap te voorkomen. Bent u ondanks de prikpil toch zwanger geworden? Overleg dan met uw arts. In theorie kan het medicijn een schadelijk effect hebben op de baby, maar in de praktijk is dit niet voorgekomen.

Borstvoeding
Vanaf 6 weken na de bevalling kunt u veilig borstvoeding geven. Het wordt al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.

Wilt u eerder beginnen? Overleg dan met uw arts. Dit medicijn komt in een kleine hoeveelheid in de moedermelk. Er zijn waarschijnlijk geen schadelijke effecten voor het kind.

Vrouwen die borstvoeding geven hebben minder kans om zwanger te raken. Maar deze manier om niet zwanger te worden is minder betrouwbaar dan de prikpil. Wilt u meer zekerheid? Gebruik dan na de bevalling en tot 14 dagen na het starten met de prikpil een andere vorm van anticonceptie, bijvoorbeeld condooms.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

U kunt met dit medicijn stoppen wanneer u wilt.

Het is normaal dat na stoppen de menstruatie niet meteen terugkeert. Dit kan 4 tot 12 maanden duren. Raadpleeg uw arts als u zich zorgen maakt over het uitblijven van de menstruatie.

Onder welke namen is medroxyprogesteron prikpil verkrijgbaar?

De werkzame stof medroxyprogesteron prikpil zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Medroxyprogesteron is sinds 1958 internationaal op de markt en is op recept verkrijgbaar als injectie onder de merknamen Depo-Provera en Sayana. Deze injecties wordt ook wel de 'prikpil' genoemd.

Medroxyprogesteron is ook op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Provera en als het merkloze Medroxyprogesteron en in injecties met een hogere sterkte, ook onder de naam Depo-Provera.

Deze tekst gaat alleen over de injectie met als toepassing 'prikpil'.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 17-03-2017

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

14 april 2016

Eén keer als alternatieve prikpil meegekregen. Bleek gewoon volledig uitgedroogd te zijn en was dus niet te gebruiken.

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.