Voorkomen van zwangerschap

naar klachten & ziektes

Voorkomen van zwangerschap

Wat is voorkomen van zwangerschap?

Een anticonceptiemiddel (of voorbehoedmiddel) voorkomt dat een zwangerschap ontstaat. Bijvoorbeeld door te voorkomen dat er een eicel vrijkomt of door te verhinderen dat zaadcellen bij de eicel komen. Elk anticonceptiemiddel heeft verschillende eigenschappen. Er zijn middelen met hormonen en middelen zonder hormonen.
Er zijn middelen met alleen het hormoon progestageen en er zijn middelen met de hormonen progestageen en oestrogeen. Middelen met de twee hormonen geven extra risico op trombose (stolsel in een ader) en hart- en vaatziekten. Middelen met alleen progestageen geven géén extra risico op trombose (stolsel in een ader) en hart- en vaatziekten. 
Uw keuze hangt af van de werking, het gebruik, de betrouwbaarheid, de bijwerkingen en de eventuele risico's voor uw gezondheid, ook op de lange termijn. 
Als een anticonceptiemiddel heel betrouwbaar is, is de kans op zwangerschap heel klein. De betrouwbaarheid wordt uitgedrukt in percentages: bijvoorbeeld 'de kans op zwangerschap is 0,1 procent (0,1%) per jaar'. Dit betekent dat als 1000 vrouwen één jaar lang het voorbehoedmiddel gebruiken, er gemiddeld één van die vrouwen toch zwanger wordt. 

Een zwangerschap is te voorkómen door: 

  • te voorkomen dat er een eisprong plaatsvindt (pil, prikpil); 
  • te voorkomen dat de zaadcellen een eicel kunnen bevruchten (condoom, sterilisatie); 
  • te voorkomen dat een innesteling plaatsvindt (spiraaltje, morning-afterpil).

De anticonceptiepil (kortweg 'de pil') en de prikpil zorgen ervoor dat er geen eisprong plaatsvindt. Een condoom of een pessarium zorgt ervoor dat de zaadcellen niet de baarmoeder of eileiders kunnen bereiken.
Sterilisatie is een operatie waarna (bij de vrouw) de zaadcellen geen eicel meer kunnen bevruchten of (bij de man) het zaad geen zaadcellen meer bevat. Een sterilisatie is een definitieve ingreep.
Een spiraaltje en de morning-afterpil maken het baarmoederslijmvlies ongeschikt voor de innesteling van een bevruchte eicel.

Een zwangerschap wordt niet voorkomen door: 

  • vlak voor het klaarkomen de penis terug te trekken uit de vagina; 
  • periodieke onthouding (dit is niet vrijen rond de vermoedelijke dag van de eisprong); 
  • het gebruik van zaaddodende middelen zónder condoom of pessarium.

Kijk voor meer informatie over Anticonceptie op www.thuisarts.nl.

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Algemeen

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

  • Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

  • Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

  • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

  • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

  • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

  • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

  • Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

  • Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

  • Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

Welke medicijnen worden gebruikt bij voorkomen van zwangerschap?

Anticonceptiepil
De combinatie-anticonceptiepil bevat oestrogeen- en progestageenhormonen die ervoor zorgen dat de eisprong wordt geremd en er geen eicel vrijkomt tijdens de cyclus. Bovendien maken ze de slijmprop in de baarmoederhals moeilijk doordringbaar voor zaadcellen. Ook de binnenkant van de baarmoeder wordt minder geschikt voor innestelen van een eventueel bevruchte eicel. Hierdoor wordt een mogelijke bevruchting voorkomen. Er zijn verschillende soorten.

Eenfasecombinatiepil
Bij de eenfasepil hebben alle tabletten of dragees gedurende de hele strip dezelfde samenstelling oestrogeen en progestageen. Na het einde van de strip volgt er een stopweek, waarin u geen pil slikt en waarin u een bloeding krijgt.
Eenfasepillen worden onderverdeeld in lichte en zware pillen. De lichte pillen bevatten minder oestrogeenhormonen en hebben hierdoor meestal minder bijwerkingen.

  • Zeer lichte sub-30-pil: bevat 20 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Lovette en Mercilon.
  • Lichte sub-50-pil: bevat 30-37.5 microgram oestrogeen. Voorbeelden zijn Cilest, Femodeen, Minulet, Marvelon, Microgynon 30, Stediril 30, Ministat, Modicon, Neocon en Yasmin.
    Diane-35 valt ook onder deze groep. Maar Diane-35 is niet bedoeld als anticonceptiepil. Want Diane-35 geeft een hoger risico op trombose dan andere anticonceptiepillen. Het mag alleen gebruikt worden tegen zware vormen van acne en overmatige haargroei.
  • Zware 50-pil: bevat 50 microgram oestrogeen. Voorbeeld is Microgynon 50.

Een andere indeling van de verschillende pillen is te maken naar de volgorde waarin ze zijn ontwikkeld. De zware 50-pillen zijn het eerst ontwikkeld en vallen hierdoor in de eerste generatie. De pillen van de tweede en derde generatie bevatten minder dan 50 microgram oestrogenen. De pillen van de derde generatie bevatten andere progestagenen dan de pillen van de eerste en tweede generatie.

De pillen van de derde generatie zijn de laatste jaren veel in het nieuws geweest, omdat ze een iets grotere kans op trombose geven dan de pillen van de tweede generatie.

Eenfasecombinatiepil met placebo
Er zijn een paar anticonceptiepillen op de markt waarbij u eerst 24 dagen lang de pil slikt en vervolgens 4 dagen een pil met een andere kleur. Deze laatste 4 pillen bevatten geen werkzame stof (placebopil). In de periode dat u de placebopillen slikt, krijgt u een bloeding. Daarna volgt er geen stopweek, maar gaat u meteen door met de volgende strip.

Voorbeelden zijn Yaz en Zoely. 

Driefasencombinatiepil
Bij de driefasenpil hebben de pillen in de strip drie verschillende samenstellingen, herkenbaar aan de kleur. Door de wisselende samenstelling van de driefasenpil wordt de natuurlijke verandering van de hormonen tijdens een cyclus nagebootst.

De hoeveelheid progestageen wordt verhoogd bij overgang van de eerste naar de tweede fase en van de tweede naar de derde fase. De hoeveelheid oestrogeen is in de tweede fase verhoogd of is in alle fasen dezelfde. Na het einde van de strip volgt er een stopweek, waarin u geen pil slikt en waarin u een bloeding krijgt.

Voorbeelden zijn Trigynon, Trinordiol en TriNovum.

Meerfasen combinatiepil met placebo
Er is een anticonceptiepil op de markt die in totaal 5 verschillende kleuren pillen bevat: de eerste 4 kleuren pillen van de strip bevatten werkzame stof in verschillende samenstellingen en de vijfde kleur bevat geen werkzame stof (placebopil). In de periode dat u de placebopillen slikt, krijgt u een bloeding. Daarna volgt er geen stopweek, maar gaat u meteen door met de volgende strip.

Voorbeeld is Qlaira. 

Minipil
De minipil bevat alleen progestageen en wordt elke dag zonder stopweek geslikt. De minipil bevat, in tegenstelling tot de overige anticonceptiepillen (combinatiepillen), geen oestrogeenhormoon. De minipil is iets minder betrouwbaar dan de gewone combinatiepillen. Daarom is het belangrijk de minipil elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip in te nemen. Voorbeeld is Cerazette.

Prikpil
De prikpil bevat alleen progestageen en wordt elke twaalf weken als injectie in de bilspier, of soms de bovenarm, toegediend.

Voorbeeld is Depo-Provera.

Spiraaltje
Een spiraaltje wordt in de baarmoeder ingebracht en bevat alleen progestageen. Dit progestageen wordt gedurende vijf jaar langzaam afgegeven. Na vijf jaar jaar moet een nieuw implantaat worden ingebracht.

Voorbeeld is Mirena.

Implantaat
Een staafvormig implantaat wordt onder de huid aan de binnenzijde van de bovenarm ingebracht en bevat alleen progestageen. Dit progestageen wordt gedurende drie jaar langzaam afgegeven. Na drie jaar moet een nieuw implantaat worden ingebracht.

Voorbeeld is Implanon.

Vaginale ring
De vaginale ring bevat zowel oestrogeen als progestageen hormonen. Hij moet drie weken blijven zitten, waarna in de week zonder de ring een onttrekkingsbloeding optreedt.

Voorbeeld is Nuvaring.

Pleister
De anticonceptie pleister bevat zowel oestrogeen als progestageen hormonen. De pleister moet men wekelijks vervangen gedurende drie weken, waarna in een week zonder de pleister een onttrekkingsbloeding optreedt. Voorbeeld is Evra.

Morning-afterpil
Zie hiervoor de tekst Noodanticonceptie.

Laatst bijgewerkt NHG: 20-11-2014

Disclaimer

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Thuisarts.nl

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

Naar thuisarts.nl

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.