Ontspannen is voor iedereen anders 

Ontspanning helpt u herstellen van prikkels, inspanning en stress. Dat is belangrijk voor uw hele lichaam, van uw spieren tot uw hersenen. 

Ontspanning is meer dan even niets doen. Het zijn momenten waarop de spanning in uw lichaam minder wordt.

Soms lijkt iets ontspannend, zoals lang op uw telefoon kijken. Toch blijven uw hersenen actief door beelden en meldingen. Daardoor krijgen ze minder echte rust. Bij echte ontspanning komen uw hoofd en lichaam tot rust. Zonder dat u steeds prikkels krijgt.  

Ontspannen is voor iedereen anders 

Ontspanning kan er bijvoorbeeld uitzien als: 

• een korte ademhalings- of meditatieoefening; 

• een hobby of activiteit waar u van geniet; 

• muziek luisteren of maken; 

• tijd buiten in de natuur; 

• bewust momenten zonder telefoon of scherm; 

• even niets doen, bijvoorbeeld gewoon voor u uit kijken. 

Wat ontspannend is, verschilt per persoon. Het gaat erom wat u helpt om tot rust te komen. 

Als stress lang duurt 

Stress is een normale reactie van het lichaam. Bij stress staat uw lichaam tijdelijk ‘aan’. Dat helpt om alert te zijn. 

Korte tijd stress hoort bij het leven. Maar als u voor een langere tijd stress heeft, krijgt uw lichaam minder ruimte om te herstellen. Dat kan invloed hebben op hoe u zich voelt en hoe u functioneert. 

Uw lichaam wisselt steeds tussen inspanning en ontspanning. Dat gebeurt vanzelf.

Voor uw gezondheid is het belangrijk dat uw lichaam makkelijk kan wisselen tussen spanning en rust. 

Als u ontspannen bent, kunnen uw lichaam en hersenen zich herstellen. 

Soms lukt dat wisselen minder goed. Bijvoorbeeld als u langere tijd veel stress heeft. Dan kan spanning zich langzaam opstapelen. Ontspannen wordt dan moeilijker. Uw lichaam en hersenen staan dan langer ‘aan’ en kunnen minder goed herstellen. 

Sommige medicijnen kunnen hier ook invloed op hebben. 

Ontspanning, stress en medicijnen kunnen elkaar op verschillende manieren beïnvloeden: 

• sommige medicijnen kunnen een gespannen of onrustig gevoel geven; 

• stress en ontspanning kunnen invloed hebben op hoe u medicijnen ervaart; 

• bij langdurige of ernstige stress kunnen medicijnen worden gebruikt tegen klachten zoals angst, slaapproblemen of pijn; 

• bij ernstige spanning kunnen tijdelijk medicijnen worden gebruikt om rustiger te worden. 

Medicijnen kunnen een gespannen gevoel geven 

Sommige medicijnen kunnen ervoor zorgen dat u zich gespannen of onrustig voelt. 

Bijvoorbeeld: 

• luchtwegmedicijnen, zoals salbutamol. Ze kunnen een gejaagd gevoel geven; 

• sommige medicijnen tegen depressie of angst kunnen in het begin tijdelijk meer spanning geven. 

Wat u hiervan merkt, verschilt per persoon. 

Stress kan invloed hebben op hoe u medicijnen ervaart 

Als u voor een langere tijd stress heeft, kan dat invloed hebben op hoe u zich voelt bij het gebruik van medicijnen. 

U kunt bijvoorbeeld: 

• meer last hebben van bijwerkingen; 

• de klachten van uw aandoening sterker ervaren; 

• moeite hebben om medicijnen regelmatig of op tijd in te nemen. 

Medicijnen bij langdurige of erge stress 

Langdurige of erge stress kan klachten in uw lichaam en hoofd geven of deze klachten erger maken. Door stress kunt u sommige aandoeningen ook minder goed onder controle houden. 

Stress kan een rol spelen bij: 

• de bloeddruk; 

• de bloedsuiker; 

• maagklachten; 

• pijnklachten; 

• angst of somberheid; 

• slaap; 

• het gewicht of moeite met afvallen. 

Voor sommige van deze klachten kunnen medicijnen worden voorgeschreven. 

Medicijnen kunnen de klachten verminderen. Maar stress, de oorzaak van de klachten, gaat meestal niet weg door het medicijn.

Ontspannen momenten kunnen helpen om minder last te hebben van klachten. Als u vaker ontspannen momenten heeft, kan uw lichaam beter herstellen. Als u hier een gewoonte van maakt, kunt u merken dat u na een tijdje minder medicijnen nodig heeft.

Ontspanning is voor iedereen belangrijk. Extra aandacht is vooral nodig bij langdurige stress. 

De gevolgen van langdurige stress 

Langdurige stress kan ervoor zorgen dat u minder goed herstelt. Het kan dan voor u bijvoorbeeld moeilijker zijn om: 

• afspraken na te komen;  

• adviezen op te volgen; 

• uw medicijnen op de juiste manier te gebruiken; 

• gezonde keuzes vol te houden, bijvoorbeeld bij eten, bewegen, slapen en ontspannen. Daardoor kunnen bestaande klachten erger worden of nieuwe klachten ontstaan. 

Bij langdurige stress kunt u het gevoel hebben dat u de controle kwijt bent over uw leven. 

Oorzaken van langdurige stress 

Langdurige stress kan ontstaan door: 

• een ziekte of chronische aandoening; 

• persoonlijke omstandigheden, zoals werkdruk, mantelzorg, relatieproblemen of geldzorgen; 

• ingrijpende gebeurtenissen of veranderingen, zoals verlies, een scheiding of een verhuizing; 

• zorgen over uw gezondheid, ook als klachten onduidelijk zijn; 

• het gebruik van meerdere medicijnen of behandelingen tegelijk; 

• veel prikkels of een volle agenda; ook leuke dingen kunnen stress geven. 

Ontspanning helpt uw lichaam en hoofd om te herstellen van spanning. Door regelmatig te ontspannen, herstelt uw lichaam beter van stress. Veel mensen merken dat zij daardoor beter slapen, meer energie hebben en zich fitter voelen. 

Probeer elke dag iets te doen dat u helpt om tot rust te komen. Dat kan iets kleins zijn.

Juist in drukke periodes merkt u niet altijd dat spanning zich opbouwt. Dan is het belangrijk om bewust aandacht te geven aan ontspanning. 

Begrijp wat ontspanning is (en wat niet) 

Soms lijkt het alsof u ontspant, maar blijven uw hersenen toch druk. Op uw telefoon kijken kan bijvoorbeeld voelen als ontspanning, maar uw hoofd blijft actief door de vele prikkels. Bij echte ontspanning komt uw hoofd juist tot rust en krijgt uw lichaam de kans om spanning los te laten. 

Wat ontspannend is, verschilt per persoon. 

Leer voelen wanneer u ontspanning nodig heeft 

Als u veel stress heeft, merkt u dat zelf niet altijd goed op. U gaat maar door en raakt gewend aan de spanning. Het voelt normaal, maar uw lichaam staat dan te lang onder stress en dat is niet gezond voor u. 

Signalen kunnen bijvoorbeeld zijn: 

• sneller prikkelbaar zijn; 

• slechter slapen; 

• veel piekeren; 

• een gespannen gevoel in uw lichaam; 

• weinig energie of minder overzicht. 

Als u deze signalen herkent, kan het helpen om bewust aandacht te geven aan ontspanning. 

Maak bewust tijd voor ontspanning 

Ontspanning hoeft niet lang te duren. Kleine momenten op een dag kunnen al helpen. 

Het helpt als u een paar keer per dag iets doet waar u van geniet en waar u helemaal in opgaat. U denkt dan minder aan wat is geweest of wat nog moet gebeuren. Zo krijgt uw hoofd rust en kan uw lichaam spanning loslaten. 

Bijvoorbeeld: 

• een korte ademhalings- of meditatieoefening; 

• rustig bewegen, zoals wandelen of fietsen; 

• sporten of dansen op een manier die bij u past; 

• naar buiten gaan. Vooral de natuur werkt ontspannend; 

• iets creatiefs doen met uw handen, zoals tekenen, schilderen of handwerken; 

• muziek luisteren of maken; 

• een boek lezen; 

• tijd doorbrengen met vrienden of familie; 

• bewust minder prikkels, bijvoorbeeld een moment zonder schermen. 

Leer beter omgaan met stress 

Iedereen heeft wel eens last van spanning. Dat is normaal. 

Als u vaak of veel stress ervaart, kunt u klachten krijgen. Het is dan belangrijk om er iets aan te doen. 

De oorzaken van stress kunt u vaak niet voorkomen, zoals zorgen over uw gezondheid of medicijngebruik, geldzorgen, relatieproblemen, werkdruk of veranderingen in uw persoonlijke situatie. 

Wel kunt u kijken wat u helpt om ermee om te gaan. 

Bijvoorbeeld: 

• bedenk waardoor u stress krijgt en waar u zich zorgen over maakt; 

• praat erover met iemand die u vertrouwt of schrijf uw gedachten op; 

• zorg goed voor uzelf: beweeg regelmatig, eet gezond en slaap voldoende; 

• neem overdag voldoende pauzes; 

• kies kleine, haalbare stappen. 

Het hoeft niet perfect. Kleine aanpassingen kunnen al helpen om stress beter hanteerbaar te maken. 

Uw arts kan u eventueel doorverwijzen naar oplossingen om minder last te ervaren van stress, zoals een mindfulness training. 

Het gaat om de hele leefstijl 

Goed voor uzelf zorgen helpt om uw lichaam sterker te maken en spanning sneller los te laten. 

Als u voldoende slaapt, regelmatig beweegt en gezond eet, heeft uw lichaam meer energie. U kunt dan beter omgaan met stress. Ook contact met anderen kan helpen. Een goed gesprek of samen iets doen kan zorgen relativeren en steun geven. 

U hoeft niet alles tegelijk aan te pakken. Kies wat bij u past en waar u zin in heeft. Zo is het makkelijker om een gewoonte te veranderen en houdt u het langer vol. Wilt u weten hoe u op een makkelijke manier kleine stappen kunt zetten? Lees dan deze pagina met tips.

Kleine veranderingen kunnen al verschil maken en zorgen voor meer rust en herstel. 

Blijft stress een grote rol spelen in uw dagelijks leven? Bespreek dit dan met uw apotheekteam of arts.

Uw apotheekteam kijkt niet alleen naar uw medicijnen, maar ook naar hoe het met u gaat. 

U kunt bij uw apotheekteam vragen stellen over de relatie tussen stress, medicijngebruik en ontspanning. Bijvoorbeeld als: 

• u medicijnen gebruikt tegen klachten die (ook) door stress ontstaan. Voorbeelden hiervan zijn hoge bloeddruk, maagklachten, pijn, somberheid, slaapproblemen of moeite met afvallen; 

• u merkt dat stress invloed heeft op hoe u uw medicijnen gebruikt. Bijvoorbeeld als het lastig is om ze op tijd of regelmatig in te nemen; 

• u zich gespannen of onrustig voelt door een medicijn; 

• u vragen heeft over medicijnen die bedoeld zijn om spanning te verminderen, zoals kalmeringsmedicijnen; 

• u andere vragen heeft over het starten, doorgaan of stoppen met medicijnen. 

Uw apotheekteam kijkt samen met u naar wat in uw situatie nodig is. Soms helpt uitleg over leefstijl en medicijnen.  

Is extra ondersteuning nodig? Dan kan uw apotheekteam in overleg met u contact opnemen met uw huisarts of praktijkondersteuner. Ook kunnen zij u adviseren over een leefstijlcoach of maatschappelijk werker. Uw situatie en wat voor u belangrijk is, staan daarbij centraal.