Gezond eten helpt om u fit te voelen en gezond te blijven. Het kan ook helpen om de kans op ziekten te verkleinen. 

Er zijn landelijke richtlijnen voor gezonde voeding. Deze staan in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Onderaan deze pagina vindt u meer informatie over wat er precies in de Schijf van Vijf staat. 

De adviezen hieronder gelden voor veel mensen. Wat bij u past, hangt af van uw eigen situatie, zoals uw gezondheid, medicijngebruik, dieet of geloof. 

Gezond eten betekent in het algemeen: 

Goede keuzes 

• Groente (minimaal 250 gram per dag), verspreid over de dag 

• Fruit (2 stuks per dag) 

• Peulvruchten 

• Een klein handje ongezouten noten per dag 

• 1 keer per week vis, het liefst vette vis zoals zalm, haring of makreel 

• Water, thee of koffie zonder suiker (ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag drinken) 

Minder goede keuzes 

• Rood en bewerkt vlees, zoals rundvlees, varkensvlees, worst en vleeswaren 

• Dranken met suiker, zoals frisdrank, energiedrank en fruitsap 

• Alcohol

• Producten met veel zout en andere sterk bewerkte producten. 
  Sterk bewerkte producten zijn producten die in de fabriek zijn gemaakt. Er zit vaak veel zout, suiker of ongezond vet in, of een combinatie hiervan. Deze producten zijn daarom minder gezond voor u. Voorbeelden zijn koek, chips, snoep, fastfood en kant-en-klaarmaaltijden. 

Vervang waar mogelijk 

• Witte graanproducten (zoals wit brood, witte rijst of witte pasta) → volkoren producten 

• Kaas met veel vet (zoals 40+) en zout → kaas met minder vet en zout 

• Fruitsap → een stuk fruit 

Gezonde vetten 

Vetten zijn belangrijk voor uw lichaam. Gezonde vetten haalt u bijvoorbeeld uit extra vierge olijfolie, vette vis, noten en avocado. 

Wilt u weten wat gezonde voeding voor u betekent? Een diëtist kan u een persoonlijk advies geven.

Voeding en medicijnen kunnen invloed op elkaar hebben. Dat kan op verschillende manieren: 

• Medicijngebruik rond de maaltijd 

• Invloed van voeding op de werking van medicijnen 

• Invloed van medicijnen op wat en hoeveel u eet 

• Tekort aan vitamines of mineralen 

Twijfelt u of heeft u vragen? Vraag het aan uw apotheekteam. 

Medicijngebruik rond de maaltijd 

Sommige medicijnen moet u vóór het eten, tijdens of juist na het eten innemen. Dit heeft te maken met hoe het medicijn in uw lichaam wordt opgenomen en hoe het werkt. 

Soms werkt een medicijn beter en sneller als uw maag leeg is. Andere medicijnen geven minder bijwerkingen als u ze tijdens de maaltijd gebruikt. 

Lees daarom altijd in de bijsluiter wanneer u uw medicijn moet nemen. Of kijk op het etiket op het doosje. U kunt ook uw apotheekteam om advies vragen. 

Invloed van voeding op de werking van medicijnen 

Wat u eet of drinkt kan ervoor zorgen dat een medicijn sterker werkt, minder goed werkt of meer bijwerkingen geeft. 

• Groene bladgroenten en andere voedsel met veel vitamine K kunnen invloed hebben op sommige bloedverdunners, zoals acenocoumarol en fenprocoumon (vitamine K-antagonisten).
  Voorbeelden hiervan zijn sla en spinazie. Het is daarom belangrijk om niet ineens veel meer of veel minder van deze producten te gaan eten dan u gewend bent.

• Grapefruit(sap) kan ervoor zorgen dat sommige medicijnen te sterk werken. Bijvoorbeeld sommige cholesterolverlagers (statines), sommige hartmedicijnen en sommige kalmeringsmedicijnen. Het effect van grapefruit kan langer dan een dag duren. Daarom kunt u bij deze medicijnen beter geen of niet te veel grapefruit(sap) gebruiken zolang u dit medicijn gebruikt. 
  Meer informatie vindt u bij ‘Grapefruit en medicijnen’.

• Melk, yoghurt, kwark en andere producten met veel calcium kunnen ervoor zorgen dat sommige antibiotica minder goed werken. Daarom wordt vaak geadviseerd om deze antibiotica niet tegelijk met zuivel te gebruiken, maar er 2 tot 4 uur tussen te laten. Dit geldt ook voor sommige andere medicijnen, zoals ijzertabletten, zinktabletten, schildkliermedicijnen en medicijnen tegen botontkalking. Kijk op het etiket of in de bijsluiter. U kunt ook uw apotheekteam om advies vragen. 

Soms vraagt voeding extra aandacht, bijvoorbeeld: 

• Bij chronische (langdurige) ziekten 

• Bij tijdelijke ziekte of herstel 

• Bij stress, depressie, angst en andere mentale problemen 

• Bij problemen met eten of gewicht 

• Als u bepaalde voedingsmiddelen niet kunt eten of drinken 

• In bepaalde levensfasen, zoals de overgang 

In al deze situaties kan voeding invloed hebben op uw medicijngebruik. Het kan nodig zijn om uw medicijnen aan te passen. Heeft u vragen of wilt u advies? Neem dan contact op met uw apotheekteam. Zij kunnen u zo nodig doorverwijzen naar een diëtist. Verander uw medicijnen nooit zelf zonder overleg met uw apotheekteam of huisarts. 

Bij chronische ziekten 

Voeding kan invloed hebben op verschillende processen in uw lichaam, zoals uw bloedsuiker, bloeddruk en cholesterol. Ongezonde voeding kan ervoor zorgen dat deze waarden te hoog of te laag worden. Gezonder eten kan juist helpen om deze waarden te verbeteren. Voeding kan dus een oorzaak zijn van een chronische ziekte, maar ook een deel van de oplossing. 

Oorzaak: ongezonde voeding kan bijdragen aan het ontstaan van chronische ziekten, zoals diabetes (suikerziekte), hart- en vaatziekten, leververvetting en bepaalde vormen van kanker. 

Beloop: bij deze ziekten kan voeding invloed hebben op het verloop van de ziekte en de behandeling. Dit geldt ook bij maag- en darmziekten, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Ook kan het zijn dat u door uw ziekte moeite heeft om gezond te eten. 

Medicijnen: als u medicijnen gebruikt om een ziekte onder controle te houden, kan gezonder eten er soms voor zorgen dat u minder of andere medicijnen nodig heeft. Zo kan een koolhydraatbeperkt dieet bij diabetes de bloedsuiker verbeteren, waardoor soms minder medicijnen nodig zijn. Bespreek uw plannen om gezonder te gaan eten daarom altijd eerst met uw apotheekteam. Pas uw medicijnen nooit zelf aan zonder overleg met uw apotheekteam of huisarts. 

Bij tijdelijke ziekte of herstel 

Bent u tijdelijk ziek of herstelt u van een operatie of behandeling? Dan heeft uw lichaam vaak extra energie en eiwitten nodig om aan te sterken. 

Tegelijk kan gezond eten lastiger zijn als uw eetlust verminderd is of als u erg moe bent. Veranderingen in uw gewicht of voeding kunnen invloed hebben op uw medicijngebruik. 

Bij stress, depressie, angst en andere mentale problemen 

Wat u eet kan ook invloed hebben op hoe u zich mentaal voelt. 

Mentale klachten kunnen invloed hebben op wat en hoeveel u eet. 

Gezonder eten klinkt misschien moeilijk, maar dat hoeft het niet te zijn. Het is niet nodig om alles in één keer te veranderen. Hoe makkelijker u het voor uzelf maakt, hoe groter de kans dat u het volhoudt. 

Deze tips kunnen daarbij helpen: 

• Doe het stap voor stap 

• Maak gezond kiezen simpel 

• Eet regelmatig en met aandacht 

• Doe het samen 

• Het gaat om de hele leefstijl 

Doe het stap voor stap 

Het is niet nodig om alles tegelijk te veranderen. Kies één kleine stap en begin daarmee. 

Dat kan iets simpels zijn, zoals: 

• elke dag een stuk fruit of wat rauwe groente extra eten, zoals een paprika of tomaatjes 

• vaker volkorenbrood of volkorenpasta kiezen in plaats van de witte variant 

• 1 glas frisdrank per dag vervangen door water 

In het begin is het misschien even wennen. Na een tijdje kost het u minder moeite. Daarna kunt u een volgende stap zetten. 

Maak gezond kiezen simpel 

Veel mensen vinden het lastig om gezonde keuzes te maken als ze het druk hebben. Of als u snacks dichtbij heeft. U ziet ze dan snel en pakt ze makkelijk. Kleine veranderingen in uw omgeving kunnen al helpen: 

• Zorg dat u gezonde producten in huis heeft en koop minder van wat u eigenlijk niet wilt eten. 

• Zet fruit of groente zichtbaar neer en bewaar snacks achterin een kast. 

• Bedenk vooraf wat u gaat eten en maak een boodschappenlijstje. 

• Doe liever geen boodschappen als u veel trek heeft. 

Eet regelmatig en met aandacht 

Veel mensen eten meer dan ze eigenlijk nodig hebben. Ze eten ook als ze geen honger hebben. Bijvoorbeeld uit gewoonte een koekje bij de thee. Of nog een keer opscheppen bij het avondeten omdat het zo lekker is. 

Gezonder eten is makkelijker als u kunt voelen wanneer u echt trek heeft. De volgende tips kunnen daarbij helpen: 

• Eet op vaste momenten. Bijvoorbeeld 3 keer per dag. Sla liever geen maaltijden over. Dit helpt om niet te snel weer trek te krijgen. Heeft u toch trek tussendoor? Probeer dit te beperken tot niet vaker dan 4 keer iets kleins. Bij sommige ziekten kunnen deze adviezen anders zijn, bijvoorbeeld bij diabetes of maagproblemen. 

• Eet langzaam en met aandacht. Neem de tijd om te eten. Ga aan tafel zitten, kauw rustig en kijk liever geen televisie tijdens het eten. Zo merkt u beter wanneer u genoeg heeft gegeten. Het helpt ook om even na te denken waarom u wilt eten. Heeft u echt trek, of is het eerder gewoonte, stress of verveling? 

Doe het samen 

Eetgewoontes veranderen gaat vaak makkelijker als andere mensen u steunen. 

U kunt bijvoorbeeld: 

• uw partner, gezin of vriend(in) vragen om met u mee te doen 

• iemand vragen om u te steunen op moeilijke momenten 

Kunt u wel wat hulp gebruiken bij gezonder eten? Een diëtist of leefstijlcoach kan met u meedenken. 

Gebruikt u medicijnen? Dan kan ook uw apotheekteam met u bespreken waar u rekening mee kunt houden. Verderop deze pagina vindt u meer informatie over wat uw apotheekteam voor u kan betekenen. 

Het gaat om de hele leefstijl 

Gezonder eten is makkelijker als u goed voor uzelf zorgt. U krijgt meer energie als u voldoende beweegt, goed slaapt en regelmatig ontspant. Meer energie helpt u om gezonde keuzes te maken en deze vol te houden. 

Ook verbinding is belangrijk. Een eetgewoonte veranderen lukt beter als u weet waarom u gezonder wilt leven en contact heeft met mensen die u daarbij steunen.

Uw apotheekteam kijkt niet alleen naar uw medicijnen, maar ook naar hoe het met u gaat. 

Wat u eet en drinkt en uw medicijnen kunnen invloed op elkaar hebben. Soms merkt u dat zelf, soms niet. Uw apotheekteam denkt graag met u mee over wat dit voor u betekent. 

U kunt bij uw apotheekteam terecht als u bijvoorbeeld: 

• wilt weten of u uw medicijn met of zonder eten moet gebruiken 

• vragen heeft over hoe voeding invloed kan hebben op uw medicijnen of aandoening. Of, andersom: over hoe uw medicijnen invloed kunnen hebben op uw eetlust of eetpatroon 

• merkt dat veranderingen in wat u eet en drinkt invloed hebben op uw medicijngebruik 

• zorgen heeft over tekorten aan vitamines of mineralen bij langdurig medicijngebruik 

• andere vragen heeft over voeding en het starten, doorgaan of stoppen met medicijnen