Dementie

Dementie

Trefwoord
naar klachten & ziektes

Dementie

Wat is dementie?

Bij dementie gaan de hersenen geleidelijk minder goed werken. Daardoor ontstaan problemen met:

  • het geheugen;
  • spreken en begrijpen;
  • dingen doen;
  • het herkennen van voorwerpen en mensen;
  • het maken en uitvoeren van plannen;

Ook het gedrag en de persoonlijkheid kunnen veranderen.

Waarschijnlijk merkt u eerst zelf dat dingen minder gemakkelijk gaan. En het kan mensen in uw directe omgeving ook opvallen. Dit is vaak heel schokkend. Veel mensen met beginnende dementie proberen dat te verbergen. Maar geleidelijk wordt het steeds moeilijker om de dagelijkse dingen goed te blijven doen. Hoe moeilijk ook, het kan helpen als u en uw naasten zich al vroeg voorbereiden op de dingen die gaan veranderen in uw leven.

Op den duur gaan de hersenfuncties steeds verder achteruit. Soms sneller, soms langzamer. U heeft steeds meer hulp nodig bij alledaagse dingen, zoals telefoneren, reizen, boodschappen doen en koken. Omgaan met geld en medicijnen wordt steeds lastiger. Bij douchen en aankleden kan hulp nodig zijn. Bij ernstige dementie lukt het niet meer om uit een stoel op te staan, naar de wc te gaan of gewoon een stukje alleen te lopen. Dan is intensieve zorg nodig. 

Er zijn verschillende vormen van dementie. 

  • De bekendste is de ziekte van Alzheimer. Hierbij gaan hersencellen verloren. Hoe dat precies komt is nog niet bekend. 
  • Dementie kan ook komen door stoornissen in de bloedvaatjes van de hersenen. Sommige hersendelen krijgen daardoor minder bloed. Dit noemt men vasculaire dementie. 
  • Deze twee vormen komen vaak tegelijk voor bij mensen op hogere leeftijd.
  • Daarnaast zijn er zeldzamere vormen van dementie, waarbij vergeetachtigheid minder belangrijk is.

Deze risicofactoren verhogen de kans op dementie:

  • Hoe ouder u wordt, hoe groter de kans op dementie.
  • Een onbehandelde hoge bloeddruk en verhoogd cholesterol, diabetes mellitus, overgewicht en roken vergroten de kans op dementie.
  • De ziekte van Parkinson: hoe langer u deze ziekte heeft, hoe groter de kans op dementie.
  • Erfelijkheid speelt soms een rol bij mensen die al jong (jonger dan 65 jaar) dementie krijgen.

Er zijn ook situaties waarin de klachten van dementie ineens kunnen verergeren:

  • Bij een infectieziekte, zoals een blaasontsteking.
  • Bij grote veranderingen, zoals een ziekenhuisopname, een verhuizing of het overlijden van de partner.
Kijk voor meer informatie over Dementie op www.thuisarts.nl

Hoe herken ik dementie?

Dementie is meer dan alleen vergeetachtigheid. Bij dementie kunnen vele verschijnselen optreden, die gevolgen hebben voor het dagelijks leven, in de dagelijkse activiteiten, in het huishouden en in relatie met anderen. Mensen in de omgeving merken dat dingen misgaan.

Het geheugen 
  • Het wordt moeilijker nieuwe informatie te onthouden.
  • Wat u ooit geleerd heeft, komt moeilijker naar boven of is zelfs verdwenen.
  • U vergeet niet alleen de naam van een familielid of kennis, maar herkent hem of haar op den duur niet meer.
  • U kunt zich gebeurtenissen van gisteren niet meer herinneren.
  • U weet niet meer waarom u ergens heen bent gelopen. U ging bijvoorbeeld naar de keuken om iets te halen, maar als u daar bent weet u niet meer wat. 
Oriëntatie 
  • U kunt de weg niet meer vinden in een vertrouwde omgeving.
  • U weet niet meer waar u bent.
  • U kunt niet meer inschatten welk dagdeel het is (ochtend, middag of avond?).
Taal en communicatie
  • Het wordt moeilijker om een gesprek te voeren.
  • Er ontstaan 'rare' gesprekken doordat u ineens stilvalt of onlogische antwoorden geeft.
  • U herhaalt steeds hetzelfde verhaal of dezelfde vraag.
  • Sociale contacten nemen af (u gaat bijvoorbeeld niet meer naar verjaardagen of naar een vereniging).
Plannen, organiseren, eenvoudige handelingen uitvoeren
  • U krijgt moeite om dingen te plannen of in een bepaalde volgorde uit te voeren, zoals boodschappen doen of eten koken.
  • U heeft problemen met eenvoudige handelingen, zoals aankleden of haren kammen.
  • Het huis is rommelig terwijl het voorheen netjes was.
  • U bent vaak dingen kwijt en vindt ze later op een ongebruikelijke plek terug. Misschien denkt u dat anderen spullen hebben weggenomen.
Lichamelijk
  • U besteedt minder aandacht aan uw uiterlijk.
  • U valt af zonder dat daar een duidelijk reden voor is.
  • U krijgt moeite met lopen.
Gedrag en karakter
  • U reageert anders en u voelt zich anders. Een bescheiden persoon wordt bijvoorbeeld uitbundig of opdringerig.
  • U uit uw gevoelens minder, zonder dat u somber of verdrietig bent.
  • U bent veel passiever dan vroeger, u komt nergens toe.
  • U voelt zich rusteloos, of bent steeds (ongericht) bezig.
Dementie op jongere leeftijd

Bij mensen jonger dan 65 jaar met dementie staan geheugenproblemen vaak minder op de voorgrond. Er is vaker sprake van gedragsveranderingen die gevolgen hebben voor de relatie of op het werk. Of er ontstaan problemen doordat iemand de weg niet meer kan vinden in een vertrouwde omgeving. 

Kijk voor meer informatie over Dementie op www.thuisarts.nl

In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

Neem contact op met uw huisarts als de dementie snel verergert. Soms is er een oorzaak voor te vinden die goed te behandelen is, bijvoorbeeld een blaasontsteking.

Kijk voor meer informatie over Dementie op www.thuisarts.nl

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Algemeen

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

  • Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

  • Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

  • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

  • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

  • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

  • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

  • Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

  • Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

  • Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

Welke medicijnen worden gebruikt bij dementie?

Antipsychotica
Mensen met dementie hebben vaak last van hevige onrust, angsten, agressiviteit en wanen. Antipsychotische middelen onderdrukken deze verschijnselen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen klassieke en atypische antipsychotica.

  • Atypische antipsychotica regelen in de hersenen de hoeveelheid van twee van nature voorkomende stoffen: dopamine en serotonine. Voorbeelden zijn olanzapine en risperidon.
  • Klassieke antipsychotica verminderen in de hersenen het effect van de van nature voorkomende stof dopamine. Voorbeelden zijn haloperidol en pimozide.

Antidepressiemiddelen
Mensen met dementie hebben niet alleen last van ernstige geheugenstoornissen, maar vaak ook van hevige onrust, agressiviteit, verhoogde prikkelbaarheid en een sombere stemming. Antidepressiemiddelen regelen in de hersenen de hoeveelheid en het effect van serotonine, een natuurlijk voorkomende stof die een rol speelt bij stemmingen en emoties, waardoor deze verschijnselen verminderen. Voorbeeld is trazodon.

Medicijnen die de werking van acetylcholine versterken
Acetylcholine is een stof die bij iedereen van nature voorkomt in de hersenen. Men vermoedt dat bij dementie de werking van acetylcholine is afgenomen. De medicijnen rivastigmine en galantamine versterken de werking van acetylcholine in de hersenen. Hierdoor kunnen hersenzenuwen beter werken en kan bij patiënten met dementie het geheugenverlies minder ernstig worden. Bij 1 op de 6 tot 10 patiënten met een lichte tot matige vorm van dementie heeft dit middel een effect.

Memantine
Memantine blokkeert de werking van een te grote hoeveelheid glutamaat in de hersenen. Glutamaat is een boodschapperstof, die van nature voorkomt in de hersenen. Te veel glutamaat verstoort de werking van de hersenzenuwen. Bij sommige mensen met Alzheimer helpt memantine de werking van de hersenzenuwen te verbeteren.

Laatst bijgewerkt KNMP: 07-04-2016
Laatst bijgewerkt NHG: 23-05-2017

Disclaimer

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Thuisarts.nl

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

Naar thuisarts.nl

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.