Medicijnen en valongelukken

Zorg & gebruik

Medicijnen en valongelukken

Ouderen lopen een groter risico om te vallen. De gevolgen kunnen ernstig zijn: een botbreuk kan leiden tot blijvende invaliditeit en verlies van zelfstandigheid. Veel valongelukken van ouderen hangen samen met de medicijnen die ze gebruiken. Vooral als iemand meer dan één medicijn moet gebruiken, wordt de kans op ongelukken groter.

Trefwoord
naar zorg & gebruik

Medicijnen en valongelukken

vergroot
terug naar boven

Ouderen

Hoe komt het dat ouderen zo veel vlugger vallen? Er zijn verschillende oorzaken:

  • het lichaam verandert bij het ouder worden
  • sommige ziekten kunnen de kans op vallen vergroten
  • medicijnen en de bijwerkingen daarvan kunnen het risico op vallen vergroten

Lichamelijke veranderingen

Met het ouder worden, wordt het lichaam minder soepel. Niet alleen de knieën, ook inwendig. Zo zijn ouderen vaak duizelig als ze snel zijn opgestaan. Dat komt doordat het bij hen wat langer duurt voordat de bloeddruk zich heeft aangepast aan het rechtop staan. In combinatie met het feit dat veel ouderen `s nachts uit bed moeten om te plassen, ontstaat er een kans op ongelukken. Ook het verlies aan spierkracht kan een rol spelen. Traplopen, een opstapje nemen en opstaan uit een stoel kosten meer moeite en soms ontbreekt onverwachts de kracht, met als gevolg een val. Tenslotte werken de organen bij ouderen vaak minder goed: hart en longen kunnen minder aan, zodat de conditie achteruitgaat. Lever en nieren werken trager of minder goed. Daardoor hebben allerlei stoffen – onder andere medicijnen – veel meer invloed dan bij jongere mensen.

Ziekten

Er zijn verschillende ziekten die het risico op vallen vergroten. Sommige daarvan komen juist bij ouderen veel voor. Voorbeelden zijn:

  • diabetes (schommelingen in de bloedsuikerspiegel kunnen duizeligheid veroorzaken)
  • de ziekte van Parkinson (een slechte aansturing van de spieren)
  • reuma (aandoening van de gewrichten)

Medicijngebruik en bijwerkingen

Een aantal medicijnen staat erom bekend dat ze de kans om te vallen groter maken. De meest gebruikte zijn:

  • slaap- en kalmeringsmiddelen
  • plastabletten
  • andere geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk
  • middelen tegen depressie
  • middelen tegen epilepsie

Veel medicijnen hebben bijwerkingen. Een veel voorkomende bijwerking is duizeligheid. Ook daardoor is dus de kans op vallen groter. Bovendien gaan bij ouderen de lever en nieren trager of minder goed werken. Daardoor blijven medicijnen langer in het lichaam en werken ze sterker. Hierdoor wordt de kans op bijwerkingen groter. Ouderen hebben daarom in veel gevallen een lagere dosis medicijnen nodig dan jongere mensen. Als u een medicijn al vele jaren gebruikt en altijd een herhalingsrecept krijgt, kan het zijn dat de dosis inmiddels voor u te hoog is geworden. Overleg met uw arts of apotheker. U kunt de bijwerkingen van uw medicijn altijd nalezen in de bijsluiter. Ook kunt u informatie over medicijnen op deze website vinden.

Medicijnen

Een aantal medicijnen kan tijdelijk of langdurig het risico om te vallen versterken.

Slaap- en kalmeringsmiddelen

Er zijn kort werkende en lang werkende slaapmiddelen. Kort werkende middelen helpen om in te slapen. Ze zijn de volgende ochtend uitgewerkt. Lang werkende middelen helpen om door te slapen. Er is een kans dat hun versuffende werking `s morgens nog niet voorbij is. Zowel kort als lang werkende middelen werken spierontspannend en versuffend. Ook kalmeringsmiddelen kunnen versuffend en spierontspannend werken. Wie onder invloed van een slaap- of kalmeringsmiddel opstaat (bijvoorbeeld om `s nachts te plassen) kan daardoor moeite hebben om op de been te blijven. Bovendien kan een lang werkend middel ook overdag de kans op vallen groter maken.

Plasmiddelen

Plastabletten worden veel voorgeschreven bij hoge bloeddruk of hartproblemen of wanneer iemand te veel vocht vasthoudt. Ze zorgen voor een versnelde afvoer van vocht uit het lichaam. Dat verlaagt de bloeddruk. Daardoor worden sommige mensen duizelig als ze opstaan uit bed of uit een stoel. Het is dan belangrijk niet te snel op te staan en bij duizeligheid weer even te gaan liggen of zitten. Meestal wordt de duizeligheid minder als het lichaam gewend is aan de lagere bloeddruk.

Middelen tegen hoge bloeddruk

Medicijnen die worden voorgeschreven tegen hoge bloeddruk, zoals bètablokkers, kunnen duizeligheid, sufheid of een licht gevoel in het hoofd veroorzaken. Vaak gaan deze verschijnselen over als het lichaam gewend is aan de lagere bloeddruk. Het is dus vooral van belang alert te zijn op duizelingen als u een nieuw middel voorgeschreven hebt gekregen of een hogere dosis dan u gewend bent.

Middelen tegen depressie

Sommige medicijnen die worden voorgeschreven bij een depressie kunnen sufheid met zich meebrengen. Die sufheid kan een risico met zich meebrengen om te vallen. Het kan helpen om het middel `s avonds in te nemen, zodat de sterkste versuffende werking in de nacht valt.

Middelen tegen epilepsie

Sommige middelen tegen epilepsie kunnen sufheid, duizeligheid en evenwichtsstoornissen veroorzaken. Deze bijwerkingen brengen een valrisico met zich mee. Verandering van de dosering of het tijdstip van inname kan deze bijwerkingen verminderen. Verander nooit zelf uw dosis of innameschema, maar overleg hierover met uw arts.

Voorkómen

Denkt u dat u ook een grotere kans loopt op valongelukken door medicijngebruik? Dan kunt u een aantal dingen zelf doen.

Zijn alle medicijnen die u gebruikt, nog wel nodig?

Hoe meer medicijnen iemand gebruikt, hoe groter het valrisico wordt. Het gebeurt nogal eens dat iemand een middel al jaren slikt zonder dat het zeker is of dat nog wel nodig is. Wie meer medicijnen gebruikt, doet er goed aan met de huisarts of apotheker te overleggen of alle middelen nog nodig zijn en of de gebruikte doses nog kloppen. Uw apotheker helpt u hier graag mee. Samen kunt u uw medicijnen doornemen, om te kijken of ze nog nodig zijn en of u ze nog op de juiste wijze gebruikt. Denk daarbij ook aan de middelen die u zonder recept gebruikt. Bij problemen zoekt de apotheker een oplossing en als het nodig is overlegt hij met uw arts.

Bijwerkingen melden

Niet alle bijwerkingen van alle medicijnen zijn bekend. Merkt u bijwerkingen op die de kans op vallen vergroten, zoals duizeligheid of spierzwakte? Maak er melding van bij uw arts of apotheker. Mogelijk kunt u in overleg met uw arts proberen of een ander middel of een lagere dosis van dit middel minder bijwerkingen geeft.

In beweging blijven

Wie zich niet fit voelt en daardoor weinig actief is, loopt alleen daardoor al een grotere kans te vallen. Spieren hebben oefening nodig. Als het even mogelijk is, blijf dan in beweging. Zelf boodschappen doen, een eindje wandelen of meedoen met ‘Meer bewegen voor ouderen` (vaak georganiseerd door de Thuiszorg). Alles helpt om een betere conditie te houden en daarmee het risico op ongelukken te verkleinen.

Goed zien

Wie slecht ziet, loopt altijd een grotere kans op ongelukken, met of zonder medicijngebruik. Een goede bril en heldere verlichting kunnen ongelukken voorkomen.

Struikelblokken verwijderen

Losliggende kleedjes en lange snoeren van elektrische apparaten zijn bekende struikelblokken voor mensen die niet goed ter been zijn. Het is zinvol om samen met iemand anders het huis eens door te lopen en de snoeren zo veel mogelijk langs de plint te leiden en de kleedjes vast te leggen of te verwijderen.

Apotheker

De apotheker kan helpen valongelukken door medicijnen te voorkomen.

Voorlichting en advies

Als er een kans is dat een medicijn duizeligheid veroorzaakt of andere verschijnselen waardoor iemand makkelijker kan vallen, kan de apotheker daarop wijzen. Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Bovendien helpt het soms een medicijn `s avonds voor het slapengaan in te nemen in plaats van `s ochtends. De apotheker kan daarin adviseren. Verander echter nooit zonder overleg het gebruik van uw medicijnen.

Overleg voorschrijvende arts

De apotheker heeft een overzicht van alle medicijnen die iemand slikt. Bij ongewenste combinaties of hoge doseringen kan hij met de voorschrijvende arts overleggen. Samen kunnen zij dan beter afwegen of het zinvol is deze combinatie van middelen in deze doses voor te schrijven.

Links

www.kiesbeter.nl
Deze site van het RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu biedt betrouwbare informatie over gezondheid, ziekte, behandelingen, zorg en zorgverzekeraars.  
 
www.anbo.nl/keuzewijzer
Deze website geeft informatie over medicijndozen. Die kunnen u helpen uw medicijnen op tijd en in de juiste dosering in te nemen.  
 
www.veiligheid.nl 
Op deze site van Consument en Veiligheid vindt u informatie over de campagne 'Een goede conditie helpt vallen voorkomen'. Onder de rubriek 'ouderen' vindt u allerlei tips om vallen te voorkomen.

Laatst bijgewerkt: 24-11-2016

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op verschillende (wetenschappelijke) bronnen. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag Hypotheker Vraag het de webapotheker
Barcode Scanner Logo Gelukt. We hebben uw medicijn gevonden!
Scan uw medicijn

Plaats de streepjescode binnen het kader. De streepjescode staat op de verpakking van uw medicijn.

Plaats de streepjescode in het kader. De code kunt u vinden op de verpakking. De barcodescanner werkt alleen met medicatie van een apotheek.

Barcode Scanner Logo
Gelukt
We hebben meerdere medicijnteksten gevonden. Bekijk hieronder de gevonden resultaten.
Barcode Scanner Logo
Helaas
Het scannen van de barcode is niet gelukt.
Barcode Scanner Logo
Probeer het opnieuw
Of zoek handmatig naar uw medicijn
Medicijn, klacht, ziekte of trefwoord
Barcode Scanner Logo
Helaas
De barcode is niet bekend. Staan er meerdere streepjescodes op de verpakking van uw medicijn? Dan kan het zijn dat u de verkeerde streepjescode heeft gescand.
Barcode Scanner Logo
Probeer het opnieuw
Of zoek handmatig naar uw medicijn
Medicijn, klacht, ziekte of trefwoord