Klachten & ZiektesKoortslip

Koortslip

Klachten & ZiektesKoortslip

Koortslip

Wat is koortslip?Hoe herken ik koortslip?Kan ik er zelf iets tegen doen?Wat kan de apotheker voor mij doen?Welke medicijnen worden gebruikt bij koortslip?
  • Een koortslip is een infectie van de huid op of rond de lippen. U krijgt pijnlijke of jeukende blaasjes.

    Het komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 3 mensen krijgt in zijn leven wel eens een koortslip. En veel mensen krijgen vaker een koortslip, meestal op dezelfde plaats.

    Een koortslip heet ook wel koortsuitslag of herpes labialis.

    Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpesvirus. Het virus zit in het vocht van de blaasjes. Via de handen, knuffelen en kussen verspreidt het virus zich. U kunt het virus ook krijgen door gebruik van voorwerpen van iemand met een koortslip, zoals bestek, kopjes, tandenborstel, handdoek of lippenbalsem. 

    De meeste mensen krijgen het virus al als kleuter. Meestal merkt u daar niets van. Maar zo'n eerste infectie kan ook klachten geven:

    • Kinderen kunnen er ziek van worden, koorts hebben en een ontsteking van de mond krijgen. 
    • Bij tieners kan een ontsteking van de tong ontstaan.
    • Volwassenen kunnen keelpijn en opgezette klieren in de hals hebben.

    Als u het virus eenmaal heeft, blijft het uw hele leven in uw lichaam. Het virus blijft zitten in de zenuwcellen van uw huid, maar is dan niet actief.  

    Het kan zijn dat u het virus bij u draagt, maar nooit een koortslip krijgt. Bij anderen wordt het virus soms weer actief. U merkt dat door jeuk of een branderig gevoel op of rond de lippen. Het virus kan opnieuw actief worden door:

    • zonlicht of zonnebank
    • koorts
    • een operatie
    • verkoudheid of keelontsteking
    • medicijnen die uw afweer verminderen (bijvoorbeeld chemotherapie)
    • stress en vermoeidheid
    • menstruatie
    • stoten van de lippen en wondjes
    Seksueel contact

    U kunt het virus via seksueel contact met uw mond of handen overbrengen op de geslachtsdelen van iemand anders. Op de geslachtsdelen kunnen dan blaasjes (herpes genitalis) ontstaan.

    Omgekeerd kan iemand met herpes genitalis het herpesvirus ook via de handen of via seksueel contact op uw lippen overbrengen. Zo kunt u een koortslip krijgen. 

    • Een koortslip kan meestal geen kwaad. De blaasjes genezen meestal vanzelf binnen 10 dagen. Er ontstaat geen litteken.
    • Voor sommige mensen kan herpes wel gevaarlijk zijn. Hier leest u verderop in deze tekst meer over.
    • Een koortslip is besmettelijk. Vooral als u de blaasjes krijgt en als ze opengaan. U kunt het virus dan makkelijk aan andere mensen geven, en verspreiden over uw eigen lichaam. Zijn de blaasjes opgedroogd en komt er een korstje op? Dan bent u veel minder besmettelijk.

    Oogontsteking door koortslip Het kan gebeuren dat u het herpesvirus via uw handen in uw oog brengt. Dan kunt u een oogontsteking krijgen. Uw oog wordt dan rood en pijnlijk. Deze ontsteking kan schadelijk voor uw oog zijn.

    • Raak uw koortslip dus niet aan.
    • En wrijf niet in uw ogen.
    Kijk voor meer informatie over koortslip op www.thuisarts.nl
      • Bij een koortslip krijgt u een rood plekje met blaasjes.
      • De blaasjes zijn gevuld met vocht.
      • Het plekje kan jeuken, tintelen, branden of pijn doen. Soms voelen mensen eerst een tintelend of branderige pijn en ontstaan daarna pas de blaasjes.
      • Na 1 tot 2 dagen drogen de blaasjes op. Er komen korstjes.
      • Het plekje gaat vanzelf weg, meestal binnen 10 dagen.

      Meestal ontstaan de blaasjes op of rond de lippen. Vandaar de naam koorts'lip'. Maar u kunt het ook op andere plekken krijgen, zoals op uw neus, kin of ooglid.

      Kijk voor meer informatie over koortslip op www.thuisarts.nl
      • U kunt het herpesvirus uit de blaasjes overdragen op andere mensen of verspreiden over andere delen van uw eigen lichaam. De volgende maatregelen helpen om dit te voorkomen:

        • Raak de koortslip niet aan.
        • Was uw handen regelmatig met water en zeep, zeker als u de blaasjes toch per ongeluk heeft aangeraakt. Droog uw handen erna goed af.
        • Maak uw kopjes, glazen en bestek goed schoon en laat ze niet door anderen gebruiken.
        • Gebruik een handdoek en een tandenborstel die anderen niet gebruiken.
        • Zoen en knuffel niet.
        • Vermijd orale seks om herpes genitalis te voorkómen.
        • Krab niet aan korstjes, maar wacht tot ze er vanzelf afvallen. Zo voorkomt u littekens.
        Contact met baby's en mensen met verminderde afweer
        • Voorkom dat vocht uit de blaasjes op uw baby komt door:
          • altijd uw handen te wassen met water en zeep voordat u uw baby verzorgt of knuffelt
          • uw koortslip met een mondmasker of pleister te bedekken als u uw baby verzorgt of knuffelt
          • uw baby niet te kussen tot de blaasjes van uw koortslip zijn ingedroogd
        • Heeft u een koortslip en geeft u borstvoeding aan uw pasgeboren baby? Was dan uw handen goed met water en zeep voordat u gaat voeden. Bedek uw koortslip met een pleister of mondmasker tijdens het voeden.
        • Bij een gezinslid of kraambezoek met een koortslip zijn dit de adviezen:
          • was altijd de handen met water en zeep voordat de baby wordt aangeraakt. Was de handen regelmatig.
          • bedek de koortslip met een pleister of een mondmasker
          • kus de baby niet
        • Werkt u met pasgeboren baby's of met mensen met een verminderde afweer. Bijvoorbeeld als verpleegkundige of kraamzorg? Bedek uw koortslip dan met een mondmasker en was uw handen regelmatig met handen en zeep.
        Kijk voor meer informatie over koortslip op www.thuisarts.nl
        • Een besmetting met het herpesvirus is niet te genezen. Helaas zijn er geen medicijnen die een koortslip kunnen voorkomen, al wordt dat wel eens gedacht. Maar er zijn bij de apotheek wel vrij verkrijgbare medicijnen te koop die de genezingsduur iets kunnen bekorten. Een voorwaarde is wel dat u daarmee begint zodra de tinteling en roodheid opkomt. Het gaat om een crème, gel, zalf of smeersel met zinksulfaat of zinkoxide. Zo`n medicijn bevordert het indrogen van de blaasjes en bestrijdt de jeuk.

          Fase van roodheid en tinteling

          • Houd de lippen vet en breng zinksulfaatgel, zinksulfaatvaselinecrème, zinkoxidezalf (zinkzalf) of zinkoxidesmeersel (zinkolie) aan. Deze medicijnen mag u ook gebruiken tijdens de zwangerschap of tijdens het geven van borstvoeding. Dosering: 4 tot 6 maal per dag zo dik mogelijk aanbrengen (niet uitsmeren!), alleen op de pijnlijke plek of op de blaasjes. Begin zodra de tinteling en roodheid opkomt. Zorg dus dat u altijd een tube in huis of in de tas hebt. En ga door tot de blaasjes zijn ingedroogd.
          • Was voor en na het aanbrengen de handen goed. U kunt het medicijn ook aanbrengen met een schoon wattenstaafje.
          • Welk type medicijn kiest u? Een gel is makkelijk in gebruik, een crème is lekker zacht. Een gel met zinksulfaat is kleurloos, zinkoxide is wit.
          • Gebuik bij voorkeur bij elke nieuwe aanval van koortslip een nieuwe tube. Deel een tube niet met anderen, vanwege het besmettingsrisico.

          Blaasjesstadium

          • Vooral het vocht in de blaasjes is besmettelijk.
          • U kunt het uitdrogen van de blaasjes versnellen met bovengenoemde medicijnen met zinksulfaat of zinkoxide.

          Korstjesstadium

          • Krab het korstje nooit los; het valt vanzelf af.
          • Bescherm de lippen met vaseline of lippenbalsem, zo nodig met UV-filter.

          Goed om te weten

          • Om de lippen vet te houden, kunt u bij de apotheek vragen naar vaseline. Dit is ongeparfumeerd en bevat geen medicijn.
          • Medicijnen met aciclovir en penciclovir worden afgeraden. In vergelijking met zinksulfaat of zinkoxide hebben ze wat meer bijwerkingen - een licht stekend, branderig of (bij penciclovir) verdoofd gevoel en kans op overgevoeligheid. Als bij de eerste tintelingen gestart wordt, duurt de koortslipperiode hooguit een halve dag korter. In het blaasjesstadium en daarna helpen aciclovir en penciclovir niet meer. Bovendien mogen deze medicijnen niet gebruikt worden bij zwangerschap of borstvoeding omdat er niet genoeg bekend is over een mogelijke schadelijkheid.
          • Daarnaast heeft het gebruik van aciclovir of penciclovir tegen een koortslip nóg een nadeel: het virus kan eraan wennen en er resistent voor worden. Dat kan inhouden dat die medicijnen uiteindelijk niet meer werken tegen andere virusinfecties die veel ernstiger zijn dan een koortslip.
            • Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

              • Receptcontrole

              De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

              • Overzicht van uw medicijnen

              Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

              • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

              Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

              • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

              Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

              • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

              De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

              • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

              Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

              • Medicatiebeoordeling

              Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

              • Zelfzorg

              Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

              • Bezorgservice

              Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

            • Zinksulfaat
              Zinksulfaat werkt licht samentrekkend en beschermend. Zinksulfaat verlicht jeuk en pijn. Bovendien zou het de groei van virussen remmen. Het moet gebruikt worden tot de blaasjes zijn ingedroogd.

              Zinksulfaat voorkomt niet dat de koortslip later weer terug keert. Het virus blijft dus aanwezig in de gezichtszenuwen. Het branderige tintelende gevoel kunt u tegengaan met zinksulfaat. Het is verkrijgbaar in een gel of vette crème.

              Zinkoxide
              Zinkoxide werkt licht samentrekkend en beschermend op de huid. Afhankelijk van de basis waarin het is verwerkt, werkt het ook indrogend, jeukstillend of verkoelend. Het moet gebruikt worden tot de blaasjes zijn ingedroogd.

              Zinkoxide voorkomt niet dat de koortslip later weer terug keert. Het virus blijft dus aanwezig in de gezichtszenuwen. Het branderige tintelende gevoel kunt u tegengaan met zinkoxide. Het is verkrijgbaar in zalf (zinkzalf) of smeersel (zinkolie).

              Antivirusmedicijnen
              Antivirusmedicijnen gebruikt bij een koortslip hebben een klein effect. Met deze medicijnen kunt u proberen de koortslip iets sneller over te laten gaan. Ze voorkomen niet dat de koortslip later weer terugkeert. Ze doden het virus namelijk niet. Het virus blijft dus aanwezig in de gezichtszenuwen. Voorbeelden zijn aciclovir, valaciclovir en penciclovir.

              Laatst bijgewerkt KNMP: 30-03-2021

              Laatst bijgewerkt NHG: 13-12-2018

              Disclaimer

              Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

              Vond u deze informatie nuttig?

              Thuisarts.nl

              De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

              Thuisarts.nl

              Vraag het de webapotheker

              Vraag het de webapotheker

              Vraag het de webapotheker

              Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.
              Informatie wordt bijgewerkt: