Medicijnenipilimumab

ipilimumab

Medicijnenipilimumab

ipilimumab

Belangrijkste zakenWaarbij gebruik ik het?Mogelijke bijwerkingenHoe gebruik ik dit?Een keer vergeten, wat nu?Mag ik autorijden, alcohol drinken, alles eten?Gebruik met andere medicijnenGebruik bij zwangerschap of borstvoedingMag ik zomaar stoppen?Onder welke namen verkrijgbaar?Heb ik een recept nodig?
    • Ipilimumab helpt uw lichaameigen afweercellen de kankercellen beter te bestrijden (immunotherapie).
    • Bij niercelkanker, longkanker en kanker van het longvlies. En bij huidkanker (melanoom) en kanker van de dikke darm en endeldarm (colorectaal carcinoom) als de kanker sterk is uitgebreid of uitgezaaid, en andere medicijnen niet werken.
    • U krijgt het infuus in het ziekenhuis, een keer in de 3 weken.
    • Meest voorkomende bijwerkingen zijn: koorts, huiduitslag, jeuk, vermoeidheid, duizeligheid of kortademigheid. Uw arts zal u controleren en u zo nodig medicijnen geven tegen deze verschijnselen.
    • Andere bijwerkingen die u kunt merken: misselijkheid, braken, buikpijn, hoofdpijn, duizeligheid.
    • Bespreek bijwerkingen altijd met uw arts, zodra ze optreden. Soms ontstaan de bijwerkingen doordat uw eigen afweercellen uw lichaam aanvallen. Dan heeft u daar snel andere medicijnen voor nodig.
    • Tijdens de behandeling mag u niet zwanger worden.
    • Ipilimumab is een monoklonaal antilichaam. Het versterkt het effect van de eigen afweercellen tegen kankercellen (immunotherapie).

      Artsen schrijven het voor bij niercelkanker, longkanker, kanker van het longvlies, huidkanker (melanoom) en kanker van de dikke darm en endeldarm (colorectaal carcinoom).

      • Kanker is een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende aandoeningen, waarbij lichaamscellen zich ongeremd vermenigvuldigen. Het gevolg zijn tumoren (gezwellen) of afwijkingen in bloed en lymfebanen. Het is een ernstige ziekte die slecht kan aflopen, als men er niets aan doet.

        Dankzij nieuw onderzoek is tegenwoordig goede behandeling voor veel soorten kanker mogelijk. Bij snelle behandeling voorkomt u dat een kankergezwel doorgroeit in het omringende weefsel of dat het uitzaait. Bij uitzaaiingen ontstaat kanker op andere plaatsen in het lichaam.

        Artsen schrijven ipilimumab voor bij niercelkanker, kanker van de dikke darm en endeldarm  (colorectaal carcinoom) en huidkanker (melanoom).

        Oorzaak
        In elke cel zit DNA. DNA bevat de erfelijke eigenschappen van ons lichaam, zoals de bloedgroep en de kleur van de ogen. Door het DNA weten cellen wat ze moeten doen. Bijvoorbeeld ook hoe snel ze zich moeten delen.
        Bij een celdeling ontstaan uit één cel 2 dochtercellen, met exact hetzelfde DNA als de moedercel. Als het stukje DNA dat de celdeling bestuurt beschadigd raakt, kan de cel zich sneller gaan delen. De nieuwe cellen hebben dezelfde beschadiging in het DNA als de moedercel. Daardoor gaan ook deze cellen zich veel te snel delen, met kanker tot gevolg.

        Hoe de beschadiging in het DNA ontstaat, is vaak onbekend. Het lijkt soms te komen door chemische stoffen als teer in tabaksrook, of door asbest, alcohol, te veel of te vet voedsel, straling of door een erfelijke aanleg.

        Verschijnselen
        Kanker is een verraderlijke ziekte. Elke kankersoort veroorzaakt weer andere klachten. In het beginstadium zijn er vaak helemaal geen verschijnselen. Pas als een kankergezwel tegen zenuwen aandrukt, is pijn te voelen.

        Sommige klachten komen bij vrijwel alle kankersoorten voor, zoals erge vermoeidheid, gebrek aan eetlust en afvallen (bijvoorbeeld meer dan 3 kilo per maand).

        • Bij niercelkanker ziet u soms bloed in de urine, en heeft u soms pijn en druk in de rug en zij. Heel vaak merkt men echter niets van de kanker, en zorgen de uitzaaiingen pas voor klachten.
        • Bij de huidkanker melanoom merkt u een soort moedervlek. Veel mensen hebben er in het begin vrijwel geen klachten van. Maar elke moedervlek die verandert kan melanoom zijn. Let daarom op moedervlekken die langzaam of snel groter of dikker worden, een grillige rand hebben, verkleuren, ontstoken raken, gaan bloeden of jeuken. Ga daarom voor controle naar een arts als u een dergelijke “moedervlek” opmerkt.
        • Bij kanker van de dikke darm en endeldarm kunt u last krijgen van een andere stoelgang of buikpijn. Als de tumor in de buurt van de anus zit, is er soms rood bloed vermengd met de ontlasting. Als de tumor hogerop in de darmen zit, wordt de ontlasting zwart door verteerd bloed.

        Behandeling
        De behandeling hangt af van de plaats waar de kanker zit en het stadium van de ziekte. Operatie, chemotherapie met cytostatica en bestraling zijn de meest voorkomende behandelingsmethoden.

        Artsen schrijven ipilimumab voor:

        • bij niercelkanker. Het wordt dan gecombineerd met een ander medicijn tegen kanker, namelijk nivolumab.
        • bij melanoom, als de tumor is doorgegroeid of uitgezaaid en een operatie niet mogelijk is. Het kan alleen of in combinatie met een ander medicijn tegen kanker, namelijk nivolumab, worden gebruikt.
        • bij kanker van de dikke darm en enkeldarm die is uitgezaaid en als andere chemotherapie niet voldoende heeft gewerkt. U krijgt het samen met een ander middel tegen kanker, namelijk nivolumab. 

        Werking
        Uw lichaam strijdt zelf ook tegen kankercellen. Onder andere doordat u afweercellen heeft die kankercellen aanvallen. Sommige soorten kankercellen zijn in staat deze afweercellen uit te schakelen, waardoor ze hun werk niet meer kunnen doen. Ipilimumab voorkomt dit. Het versterkt dus de eigen afweer van het lichaam tegen de kankercellen.

      • Door de lijst van bijwerkingen kan het lijken dat het middel erger is dan de kwaal. Maar de bijwerkingen komen lang niet bij iedereen in dezelfde mate voor. Bovendien gaan de meeste bijwerkingen na de behandeling geleidelijk over.

        Heeft u een bijwerking? Bespreek dit altijd direct met uw arts zodra ze optreden. Sommige bijwerkingen ontstaan doordat uw eigen afweercellen uw lichaam aanvallen. Dan heeft u hier snel andere medicijnen voor nodig.

        De kans op onderstaande bijwerkingen is groter als u ipilimumab gebruikt samen met nivolumab, een ander medicijn tegen niercelkanker en melanoom.

        De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

        Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

        • Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken en diarree. Zelden brandend maagzuur, maagpijn, verstopping, ontsteking van het slijmvlies van maag of darmen, bloeding in maag of darmen, ontsteking van de anus en zeer zelden slokdarmontsteking en ontsteking van het slijmvlies van mond. Verder minder eetlust, waardoor u kunt afvallen.
          Bij misselijkheid schrijft de arts een antibraakmiddel voor. Soms helpt het om vaker te eten, maar dan kleine beetjes.
          Zelden ontstaat een ernstige diarree. U kunt hierdoor uitdrogen. Heeft u diarree of moet u overgeven? Zorg dat u extra drinkt.
          Neem contact op met uw arts als u behalve uw normale ontlastingpatroon viermaal of vaker per dag dunne ontlasting heeft, als u bloed in de ontlasting ziet of als u ook 's nachts diarree heeft. Ook als u vaker dan één keer per dag moet braken moet u de arts waarschuwen.
        • Huiduitslag, jeuk. Zelden galbulten, eczeem, droge huid, witte vlekken in de huid (vitiligo), rode huid, ontsteking van de huid, schilferende verdikte huid. Huiduitslag en galbulten kunnen wijzen op overgevoeligheid (zie Zeer zelden Overgevoeligheid). Raadpleeg bij deze verschijnselen daarom altijd uw arts.
        • Vermoeidheid, koorts.
        • Pijn, roodheid en zwelling op de plaats van het infuus. Zelden ernstige reactie op het infuus met als meest voorkomende verschijnselen koorts, huiduitslag, jeuk, vermoeidheid, duizeligheid of kortademigheid. De verschijnselen treden op binnen enkele uren na start met het infuus en verdwijnen binnen een dag. De arts of verpleegkundige zal u tijdens het infuus en de uren erna regelmatig controleren. Bij ernstige klachten kan uw arts andere medicijnen voorschrijven om deze klachten te verminderen, zoals de pijnstiller paracetamol, middelen tegen allergie en inhalatoren tegen benauwdheid. Soms is het nodig om de behandeling te stoppen.

        Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

        • Bloedarmoede doordat het lichaam te weinig rode bloedcellen aanmaakt. Zeer zelden ontstaat het doordat uw lichaam de rode bloedcellen te snel afbreekt. U merkt bloedarmoede aan extreme vermoeidheid. Uw arts zal uw bloed regelmatig controleren.
        • Meer kans op infecties door bacteriën, schimmels of virussen. Dit komt omdat uw lichaam minder witte bloedcellen aanmaakt. Neem contact op met uw arts bij de volgende verschijnselen: onverklaarbare koorts of keelpijn, rillingen, blaasjes in de mond of keel, verkoudheid, griep, steenpuisten of andere huidinfecties.
        • Afwijkingen in de hoeveelheid mineralen in het lichaam. De hoeveelheid kalium, calcium of natrium kan te laag worden. Uw arts zal tijdens de behandeling uw bloed regelmatig hierop controleren.
        • Beschadiging of ontsteking van de hypofyse (een klier in de hersenen). De hypofyse maakt hormonen die andere organen aansturen. Zoals de schildklier, de bijnieren en de geslachtsorganen. Door de beschadiging van de hypofyse kan de schildklier te traag werken, produceren de bijnieren te weinig stresshormoon (cortisol) en maakt het lichaam te weinig geslachtshormonen aan.
          U merkt een te trage schildklier aan vermoeidheid, gevoel van koude en gewichtstoename.
          Een verminderde werking van de bijnieren merkt u aan moeheid, duizeligheid en afvallen.
          En te weinig geslachtshormonen aan minder zin in vrijen, uitblijven van de menstruatie en verminderde vruchtbaarheid.
        • Hoofdpijn, duizeligheid.
        • Haaruitval. Niet alleen van hoofdhaar, maar ook van wenkbrauwen, wimpers, okselhaar en schaamhaar. Na de behandeling zal het haar na ongeveer een maand weer gaan groeien. Verder kan uw haar door de behandeling verkleuren.
        • Wazig zien, pijn in een oog, ontstoken ogen of oogleden.
        • Blozen, opvliegers, nachtelijk zweten.
        • Psychische klachten, zoals verwardheid en depressiviteit.
        • Spierpijn, spierkramp, slappe spieren, spiertrekkingen, pijn in de gewrichten, gewrichtsontsteking, ontsteking in de spieren.
        • Doof of tintelend gevoel in handen of voeten, pijn in armen of benen, trillende handen, moeite met lopen, stoornissen in de coördinatie.
        • Infecties van de luchtwegen, zoals bronchitis of longontsteking. Waarschuw bij benauwdheid, kortademigheid en hoesten uw arts.
        • Vasthouden van vocht (oedeem). Raadpleeg uw arts als u dikke enkels of voeten krijgt, of als u kortademig wordt.

        Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

        • Meer kans op bloedingen, zoals blauwe plekken en bloedneuzen. Deze bijwerking ontstaat door een tekort aan bloedplaatjes. Neem contact op met uw arts bij onverklaarbare bloedneuzen, onderhuidse bloedinkjes en blauwe plekken. Soms is het nodig de volgende dosis uit te stellen totdat de hoeveelheid bloedplaatjes weer op peil is.
        • Te snelle werking van de schildklier. U merkt een te snelle schildklier aan een snelle hartslag, gejaagd gevoel, warmtegevoel, zweten en gewichtsverlies. Als u een van deze verschijnselen opmerkt, raadpleeg dan uw arts.
          Zeer zelden ontstaat er een ontsteking van de schildklier. U voelt zich dan grieperig met moeheid, hoofdpijn, spierpijn en koorts. Na een paar dagen voelt u een pijnlijke zwelling in de hals en krijgt u slikproblemen. Waarschuw bij deze verschijnselen een arts.
        • Ontsteking in het oog (uveïtis) met witte verkleuring van huid van de oogleden, wimpers, wenkbrauwen en haren op het hoofd. Daarbij kunt u ook zenuwproblemen krijgen, zoals geluiden anders horen dan normaal, oorsuizen, een draaierig gevoel en hoofdpijn.
        • Ontsteking van de zenuwen, hersenen of hersenvliezen. Verschijnselen hiervan zijn onder meer: hoofdpijn, duizeligheid, dubbelzien, moeite met verstaanbaar spreken, brandende pijn in armen of benen. Ook kunt u verlammingsverschijnselen krijgen, bijvoorbeeld in de benen.
        • Hartritmestoornissen, aandoeningen van het hart of de bloedvaten. Uw arts zal u regelmatig controleren.
        • Ontsteking van de lever of alvleesklier. Uw arts zal de werking van uw lever regelmatig controleren. Waarschuw uw arts bij pijn als u rechts boven in uw buik drukt of bij een gele kleur van uw huid of oogwit (geelzucht).
        • Ontsteking van de nieren. Uw arts zal de werking van uw nieren regelmatig controleren. Waarschuw uw arts bij pijn in de rug of zij, bloed in de urine, donkere urine of weinig plassen.
        • Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit kunt u merken aan galbulten, koorts, benauwdheid, duizeligheid of flauwvallen. Waarschuw bij deze verschijnselen uw arts of verpleegkundige.
          In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan vooral op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. In alle gevallen moet u onmiddellijk een arts opzoeken of naar de Eerste-hulpdienst gaan.
          Andere ernstige overgevoeligheid uit zich in ontstekingen van longen, darmen, lever, nieren, hart, ogen, schildklier en andere klieren in het lichaam. Waarschuw direct een arts bij ongewone verschijnselen.
          Als u overgevoelig bent, en u ernstige bijwerkingen hiervan krijgt, mag u dit medicijn in de toekomst niet meer gebruiken. Geef het aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.

        Neem contact op met uw arts of verpleegkundige als u veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen. Soms is het nodig om de dosering aan te passen zodat de bijwerkingen verminderen. Soms ook zal de arts een ander medicijn voorschrijven tegen de bijwerkingen.

        Bespreek ook met uw arts of verpleegkundige als u zich zorgen maakt over bijwerkingen. Ervaart u andere bijwerkingen dan die hierboven staan? Meld dat dan aan uw apotheek, arts of verpleegkundige.

        • Regelmatig: bij meer dan 30 op de 100 mensen
          Soms: bij 10 tot 30 op de 100 mensen
          Zelden: bij 1 tot 10 op de 100 mensen
          Zeer zelden: bij minder dan 1 op de 100 mensen
          • Bij het medicijn hoort ook een patiëntenwaarschuwingskaart. Draag deze altijd bij u en laat hem zien aan uw zorgverleners.

            Hoe?
            Het infuus wordt door een arts of verpleegkundige in een ziekenhuis toegediend. Het infuus duurt anderhalf uur.
            Als u ipilimumab gebruikt in combinatie met nivolumab: u krijgt eerst het nivolumab-infuus. Op dezelfde dag volgt dan het ipilimumab-infuus.

            Wanneer?

            • Huidkanker, nierkanker, kanker van de dikke darm en endeldarm: U krijgt het infuus elke 3 weken.
            • Kanker van de longen of het longvlies: U krijgt het infuus elke 6 weken.

            Hoelang?
            Meestal krijgt u in totaal 4 infusen; de kuur duurt dus 12 weken. Als u ook nivolumab gebruikt: dit infuus krijgt u langer toegediend (elke 3 of 6 weken).

            • Dit medicijn wordt door de arts of een verpleegkundige toegediend. Bent u de afspraak vergeten? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de arts of verpleegkundige voor een nieuwe afspraak.

              • autorijden
                Heeft u last van vermoeidheid, duizeligheid of wazig zien? Dan kan dit uw rijvaardigheid beïnvloeden. Rijd geen auto als u hier last van heeft.

                alcohol drinken?
                Alcohol irriteert de slijmvliezen van maag en darmen. Het vergroot daardoor de kans op maagdarmklachten. Gebruik daarom liever geen alcohol tijdens de kuur en zolang u last heeft van uw maag en darmen.

                alles eten?
                U kunt alles eten wat uw maag of darmen verdragen. Bepaalde soorten voedsel zijn echter af te raden als u last heeft van uw maag.

                Op deze site kunt u onder 'Klachten & ziektes', 'Maagklachten' adviezen vinden voor mensen met maagklachten.

                • Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

                  De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

                  • Vaccins, zoals bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin, rotavirusvaccin en BCG-vaccin. Ipilimumab vermindert de werkzaamheid van deze vaccins en kan de kans op bijwerkingen ervan verhogen. Gebruik deze vaccins NIET. Overleg hierover met uw arts.

                  Het is belangrijk dat uw arts weet welke medicijnen u nog meer gebruikt. Neem daarom uw medicatieoverzicht mee als u naar het ziekenhuis gaat. Dit is een overzicht waarop staat welke medicijnen u gebruikt. Er staat ook andere belangrijke informatie op. Bijvoorbeeld of u allergisch bent voor bepaalde medicijnen. U kunt dit overzicht bij uw eigen apotheek opvragen. Krijgt u in het ziekenhuis nieuwe medicijnen, of verandert er iets aan uw medicijngebruik? Geef dit dan ook weer door aan uw eigen apotheek. Dan blijft uw medicatieoverzicht actueel.

                  • Zwangerschap
                    Gebruik dit medicijn NIET als u zwanger bent of binnenkort zwanger wilt worden. Het is niet bekend of dit medicijn schadelijk is voor het ongeboren kind. In theorie kan het schadelijk zijn voor de baby. Gebruik daarom goede anticonceptie tijdens de behandeling. Overleg hierover met uw arts.

                    Borstvoeding
                    Overleg met uw arts. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk komt en of het dan schadelijk is voor de baby.

                    Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij Moeders van Morgen.

                    • Een behandeling tegen kanker is zwaar en kan moeilijk vol te houden zijn, ook al helpt het u de ziekte te bestrijden. Wordt de behandeling u te zwaar, bespreek dat dan met uw arts of verpleegkundige. Samen kunt u de bijwerkingen bespreken en kijken of er aanpassingen of alternatieven mogelijk zijn.

                      • De werkzame stof ipilimumab zit in de volgende producten:
                        • Ipilimumab is sinds 2011 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar in infuusvloeistof onder de merknaam Yervoy.

                          Laatst bijgewerkt op 13-08-2021

                          Disclaimer

                          Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.

                          Vond u deze informatie nuttig?

                          Stemt u ook op Apotheek.nl?

                          Stemt u ook op Apotheek.nl?

                          Dan zorgen we samen voor onze 4e award!

                          Vind een apotheek

                          Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.
                          Vind een apotheek blob

                          Vraag het de webapotheker

                          Vraag het de webapotheker

                          Vraag het de webapotheker

                          Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

                          Meldpunt medicijnen

                          Werkt uw medicijn heel goed of juist niet? Wordt uw medicijn niet vergoed? Of heeft u last van een bijwerking? Meld uw ervaring

                          Geen ervaringen gevonden

                          Informatie wordt bijgewerkt: