thalidomide

naar medicijnen

thalidomide

Wat doet thalidomide en waarbij gebruik ik het?

Thalidomide is een middel dat de afweerreactie van het lichaam wijzigt.

Artsen schrijven het voor bij kanker (multipel myeloom, de ziekte van Kahler), na beenmergtransplantaties, Lupus Erythematodes (LE), huidontsteking door lepra en infecties in de mond en andere slijmvliezen.

Kanker

  • Tegen kanker

De ziekte van Kahler wordt ook wel multipel myeloom genoemd en is een kanker van het beenmerg. In het beenmerg worden de bloedcellen aangemaakt en aan het bloed afgegeven.

Bij de ziekte van Kahler vermenigvuldigen bloedcellen uit het beenmerg zich zomaar, waardoor ze de aanmaak van andere, gezonde, bloedcellen tegenwerken. Een tekort aan deze gezonde bloedcellen zorgt voor een verminderde afweer tegen infecties, bloedarmoede en geeft meer kans op bloedingen.

Verder nestelen deze kwaadaardige bloedcellen zich in de botten en tasten daar het botweefsel aan.

Verschijnselen
Klachten van mensen met de ziekte van Kahler zijn botpijn in rug, ribben, nek of bekken en botbreuken. Ook ontstaat er bloedarmoede, waardoor men snel moe is. Verder kunnen door de verminderde afweer sneller infecties ontstaan en ontstaan sneller bloedingen, bijvoorbeeld blauwe plekken, neusbloedingen of bloedend tandvlees.

Behandeling
Afhankelijk van het stadium van de ziekte en de individuele omstandigheden bestaat de behandeling meestal uit chemotherapie, bestraling of stamceltransplantatie.

Verder is de behandeling erop gericht pijn, botontkalking, infecties en bloedarmoede te behandelen en te voorkomen. Als deze behandeling niet (meer) helpt, schrijven artsen soms thalidomide voor. Thalidomide wordt dan meestal toegepast samen met de kankerremmende stof melfalan en het bijnierschorshormoon prednison.

Werking
De werking is nog niet goed bekend. Thalidomide verandert afweerreacties, remt de groei van gezwellen en remt ontstekingen.

Bij de ziekte van Kahler die niet meer reageert op chemotherapie, kan thalidomide bij ongeveer een derde van de patiënten een belangrijke verbetering van de ziekte geven.

Lees meer over kanker

Voorkomen van afweerreacties

  • Remt de afweer

Bij beenmergtransplantaties met beenmerg van een donor is de afweer van het lichaam tegen de 'vreemde' beenmergcellen de beruchtste complicatie. Het immuunsysteem probeert de vreemde cellen op te ruimen, net zoals het bacteriën en virussen opruimt. Dit heeft tot gevolg dat het getransplanteerde beenmerg wordt afgestoten.

Om dit te voorkomen, schrijven artsen geneesmiddelen voor die de lichaamseigen afweer onderdrukken, bijvoorbeeld ciclosporine en prednisolon. Deze moeten dan langdurig worden gebruikt.

Behandeling
Om de kans op afweer van de donorcellen te verkleinen, zijn er na de beenmergtransplantatie geneesmiddelen nodig die deze afweer onderdrukken. Om het risico van infecties te verkleinen, moet men langdurig antibiotica gebruiken en zo veel mogelijk bacteriën uit de omgeving weren (bacterievrij voedsel, mondhygiëne).

Indien de afweeronderdrukkende middelen niet goed werken, ontstaat een afstotingsreactie van de donorcellen. In dat geval kan de arts thalidomide voorschrijven om de afstotingsreactie te remmen.

Lees meer over voorkomen van afweerreacties

Lupus Erythematodes (LE)

Verschijnselen
Lupus Erythematodes, ook wel LE genoemd, is een chronische ontsteking van de huid. Behalve de huid kunnen ook gewrichten, nieren, longen en andere organen ontstoken zijn. Dan noemt men het wel systemische LE of SLE. De ziekte komt in aanvallen, maar kent ook rustige periodes.

Een aanval lijkt op een ernstige griepperiode met koorts, spier- en gewrichtspijn en vermoeidheid. Verder komen er meestal huidafwijkingen voor, zoals rode vlekken in het gezicht en verschillende soorten huiduitslag.

Werking
Thalidomide kan de huidontstekingen bij LE verminderen. Hoe het werkt, is niet bekend.

Lees meer over lupus erythematodes (le)

Hiv en aids

Aidspatiënten kunnen ernstige klachten krijgen van zweertjes op de slijmvliezen van mond, slokdarm of vagina. De zweertjes in de mond zijn zeer pijnlijk, vooral bij het eten of bij aanraking met de tong.

Behandeling
In eerste instantie kan men een pijnstillende, plaatselijk verdovende gel met lidocaïne gebruiken. Deze kan men in de mond aanbrengen op de zweertjes en vervolgens doorslikken. Het beste kan men dit vlak voor het eten doen, zodat het eten wat gemakkelijker gaat. Als dit onvoldoende helpt, kan de arts thalidomide voorschrijven, met name als de klachten heel hevig zijn en de zweertjes zich op veel plekken bevinden.

Bij ongeveer de helft van de aidspatiënten helpt thalidomide de zweervorming terugdringen.

Lees meer over hiv en aids

Lepra

Oorzaak
Lepra, ook wel melaatsheid genoemd, is een infectie van de huid en de zenuwen door de bacterie Mycobacterium leprae. Men krijgt lepra door nauw contact met iemand die lepra heeft en die niet met medicijnen wordt behandeld. Iemand met een gezonde weerstand loopt vrijwel geen kans lepra te krijgen.

Verschijnselen
De ziekte begint met huidverkleuringen die langzaam verergeren en de huid gevoelloos maken. Af en toe zijn er opvlammingen met zeer heftige ontstekingsverschijnselen, zoals rode bulten op de huid en koorts. Dit stadium noemt men ook wel erythema nodosum leprosum.

Het zenuwweefsel kan dan afsterven, waardoor het gevoel en de tastzin verdwijnen. Door de gevoelloosheid merkt men verwondingen niet op. Er kunnen daardoor ernstige wonden ontstaan, het eerst aan de uitstekende lichaamsdelen, zoals vingers en tenen.

Behandeling
Behandeling vindt plaats met een combinatie van antibiotica, waarvan het antibioticum rifampicine er één is. Thalidomide is effectief gebleken bij de behandeling van de huidontstekingen met rode bulten door lepra. Het vermindert bij negen op de tien leprapatiënten de huidontstekingen in één tot twee dagen. Meestal begint men met een hoge dosis om de huidontsteking te verminderen, waarna gedurende langere tijd met een lagere dosis kan worden volstaan.

Lees meer over lepra

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig (bij meer dan 30 op de 100 mensen)

  • Ernstige afwijkingen aan de ongeboren baby, zelfs na een enkele dosis. Als u zwanger bent of zwanger raakt tijdens de behandeling of binnen een maand na het laatste gebruik is de kans op deze afwijkingen zeer groot. Vier op de tien baby's overlijdt daardoor. De overige baby's krijgen sterk verkorte armen en benen of armen en benen zijn zelfs afwezig. Ook andere afwijkingen aan ogen en oren komen voor. In de jaren 1957-1961 zijn er wereldwijd tienduizend baby's met dit zogenaamde Softenon-syndroom geboren.
    • Vrouwen: u mag het middel daarom NIET GEBRUIKEN bij zwangerschap of als daar kans op is. Vanaf een maand voor de behandeling tot en met een maand na de behandeling kunt u zich het best onthouden van geslachtsgemeenschap. Anders moet u betrouwbare anticonceptie gebruiken. Voor, tijdens en tot een maand na het laatste gebruik zal regelmatig een zwangerschapstest worden gedaan. Meer informatie en regels over het gebruik bij zwangerschap, vindt u onder het kopje 'Zwangerschap'.
    • Mannen: thalidomide komt in de zaadvloeistof terecht. Daarom mogen mannen geen kinderen verwekken tot en met een week na het laatste gebruik van dit middel. Hun partners dienen dezelfde maatregelen te nemen ter voorkoming van zwangerschap zoals hierboven beschreven bij 'Vrouwen'. Meer informatie en regels over het gebruik bij zwangerschap, vindt u onder het kopje 'Zwangerschap'.
  • Ernstige zenuwbeschadiging. U merkt dit aan een doof gevoel in voeten of handen, pijnlijke spierkrampen, tintelingen in benen en armen, trillen en moeite met staan en lopen. Waarschuw dan direct uw arts. Door stoppen met het gebruik van thalidomide verdwijnen de klachten soms weer, maar niet altijd. Het is belangrijk als de zenuwbeschadiging ontstaat, deze op te sporen door een regelmatig zenuwonderzoek. Door op tijd te stoppen is de kans groter dat de zenuwbeschadiging weer herstelt. Patiënten met lepra kunnen deze bijwerking minder snel opmerken, omdat bij hen al zenuwbeschadiging aanwezig is. Het is dan moeilijk te bepalen of de verschijnselen een gevolg zijn van lepra of van de bijwerkingen van thalidomide. Zeer regelmatige controle is daarom vereist.
  • Slaperigheid, sufheid en een verminderd reactievermogen. Het middel is vroeger als slaapmiddel gebruikt. Door het middel 's avonds voor het slapengaan in te nemen, heeft u hier het minste last van. Ook overdag kunt u nog last hebben van slaperigheid. Wees daarom voorzichtig met activiteiten waarbij uw oplettendheid nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem geen risicovolle activiteiten, zeker niet de eerste twee weken van de behandeling, als u nog aan het middel moet wennen.

Soms (bij 10 tot 30 op de 100 mensen)

  • Duizeligheid en verwardheid.
  • Verminderde aanmaak van witte bloedcellen en van bloedplaatjes. Hierdoor ontstaan een verminderde afweer tegen infecties en een verhoogd risico op bloedingen, zoals bloedneuzen.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Maagdarmklachten, zoals verstopping of misselijkheid. Door de tabletten met wat voedsel in te nemen, heeft u minder last van misselijkheid. Een mild laxeermiddel, zoals lactulose, is meestal voldoende om de verstopping te verminderen.
  • Allergische reacties met onder andere jeuk of galbulten, huiduitslag, griepachtige verschijnselen, koorts, rillingen, spierpijn, benauwdheid of flauwvallen. Waarschuw dan uw arts.
  • Mensen met epilepsie kunnen een epilepsieaanval krijgen door dit middel. Extra controle door de arts is nodig.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Ernstige huidbeschadiging. Bij roodverkleuring van de huid met blaren moet u uw arts waarschuwen.
  • Gordelroos. U merkt dit aan blaasjes, een rode huid en pijn in een bepaald huidgebied aan één kant van het lichaam. Het wordt veroorzaakt door een virusinfectie (het waterpokkenvirus). Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts.
  • Leveraandoeningen. U kunt dit merken aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts. Zeer zelden kan de leveraandoening het gevolg zijn van het opvlammen van een hepatitis-B-virusinfectie.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek. Lees ook de meegeleverde 'Informatie voor de patiënt'.

Wanneer?
Neem dit middel bij voorkeur voor het slapengaan. U heeft dan de minste last van de slaperigheid en sufheid. Als u last van misselijkheid heeft, kunt u het beste eerst wat voedsel eten, voordat u de tabletten inneemt.

Als u het middel twee keer per dag gebruikt: 's ochtends na het ontbijt en 's avonds voor het slapengaan.

Hoe lang?
Hoe lang u het moet gebruiken, is afhankelijk van de soort en de ernst van de aandoening. Bij de meeste aandoeningen moet het middel langdurig (maanden tot jaren) worden gebruikt. Bij zweervorming op de slijmvliezen kan een kuur van vier weken voldoende zijn.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn.

  • Als u dit middel 1 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
  • Als u dit middel 2 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
  • Als u dit middel 3 of 4 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 2 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 2 uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden?
Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals slaperigheid, duizeligheid, verminderde coördinatie en verwardheid. U mag de eerste week dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Na een week zijn de meeste mensen voldoende gewend geraakt aan de effecten. U mag dan weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Let op: ook kanker, beenmergtransplantaties of LE kunnen een reden zijn dat u niet mag autorijden. Overleg met uw arts of dat bij u het geval is. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u hier niets meer van merkt omdat u gewend bent geraakt aan dit middel, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden en uw coördinatie- en beoordelingsvermogen kunnen sterk afnemen. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik thalidomide gebruiken met andere medicijnen?

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.
  • Vaccins. Dit medicijn kan de werkzaamheid van sommige soorten vaccins verminderen en de kans op bijwerkingen door de vaccins vergroten. Overleg met uw apotheker of arts als u gevaccineerd moet worden..

Het is belangrijk dat uw arts weet welke medicijnen u nog meer gebruikt. Neem daarom uw medicatieoverzicht mee als u naar het ziekenhuis gaat. Dit is een overzicht waarop staat welke medicijnen u gebruikt, maar ook of u bijvoorbeeld allergisch bent voor bepaalde medicijnen. U kunt dit overzicht bij uw eigen apotheek opvragen. Krijgt u in het ziekenhuis nieuwe medicijnen, of verandert er iets aan uw medicijngebruik? Geef dit dan ook weer door aan uw eigen apotheek. Dan blijft uw medicatieoverzicht actueel.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap.
U mag dit medicijn NIET gebruiken tijdens de zwangerschap of als u binnenkort zwanger wilt worden. Dit medicijn is namelijk schadelijk voor de ongeboren baby. Vrouwen moeten voor gebruik zeker weten dat ze niet zwanger zijn. Bent u een vrouw in de vruchtbare leeftijd? Dan gelden er bepaalde regels voordat u dit medicijn mag innemen.

  • De behandeling mag slechts beginnen als u minimaal 4 weken anticonceptie heeft gebruikt en daarna een zwangerschapstest heeft gedaan waaruit blijkt dat u niet zwanger bent.
  • De arts zal in de 3 dagen voor aanvang van de behandeling deze zwangerschapstest bij u uitvoeren.
  • De arts zal vervolgens elke maand een zwangerschapstest bij u uitvoeren.
  • De arts zal elke keer een recept schrijven voor maximaal 1 maand. Voor elke maand heeft u een nieuw recept nodig.
  • U moet het recept steeds binnen 7 dagen inleveren in de apotheek. Daarna is het niet geldig meer.
  • U moet een instemmingsverklaring ondertekenen, waarin u bevestigt dat u op de hoogte bent van de ernstige bijwerking op de ongeboren baby en dat u de patiëntenbrochure heeft ontvangen en gelezen.
  • U moet betrouwbare anticonceptie gebruiken tijdens het gebruik van thalidomide en tot en met een maand na stoppen van thalidomide. Betrouwbare anticonceptie is bijvoorbeeld een spiraaltje, een implantatiestaafje, de prikpil of de minipil (dit is een anticonceptiepil met alleen een progestageen). De 'gewone' pil is een combinatiepil met een progestageen en een oestrogeen. Maar die is niet geschikt voor vrouwen die thalidomide gebruiken, omdat er dan een grotere kans is dat de vrouw trombose krijgt. Overleg met uw arts over welke anticonceptie goed is voor u.
  • Denkt u dat u toch zwanger bent of bent geworden? Stop dan meteen met het gebruik van thalidomide. Neem direct contact op met uw arts.

Ook voor mannen die thalidomide gebruiken, gelden bepaalde regels.

  • Mannen moeten ook anticonceptieve maatregelen nemen. Zij moeten condooms gebruiken tijdens het gebruik van thalidomide en tot en met een week na stoppen van thalidomide. Zelfs als de man gesteriliseerd is. Het middel komt namelijk in de spermavloeistof terecht en geeft daardoor een groot risico op aangeboren afwijkingen bij de baby.
  • U moet een instemmingsverklaring ondertekenen, waarin u bevestigt dat u op de hoogte bent van de ernstige bijwerking op de ongeboren baby en dat u de patiëntenbrochure heeft ontvangen en gelezen.
  • Heeft u seks gehad met een vrouw en denkt u dat zij toch zwanger is of is geworden? Neem dan direct contact op met uw arts.

Borstvoeding
Gebruik dit middel NIET als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Er zijn geen gegevens bekend of dit middel in de moedermelk terechtkomt. Maar omdat het middel ernstige bijwerkingen heeft, is het niet veilig voor de zuigeling en moet elk risico worden vermeden.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

Stop niet zomaar met het gebruik, zeker niet als u dit middel gebruikt om afweerreactie na een beenmergtransplantatie te onderdrukken. Raadpleeg uw arts als u wilt stoppen.

Bent u gestopt met thalidomide, maar heeft u nog tabletten over? Breng deze dan terug naar de apotheek. Geef uw medicijnen nooit aan iemand anders. U moet ervoor tekenen dat u hiermee akkoord gaat.

Onder welke namen is thalidomide verkrijgbaar?

De werkzame stof thalidomide zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Thalidomide is sinds 2008 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar als het merkloze Thalidomide in tabletten.

Het is ook van 1957 tot 1961 internationaal op de markt geweest, in Nederland onder de naam Softenon.

Dit middel kan ernstige bijwerkingen bij de ongeboren baby geven. Het voorschrijven, afleveren en gebruik van thalidomide kan alleen als aan strenge regels van de overheid met betrekking tot het Zwangerschaps Preventie Programma is voldaan.

Deze regels van dit Zwangerschaps Preventie Programma, vindt u onder het kopje 'Zwangerschap'. Zowel voor mannen als vrouwen gelden regels.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 25-01-2017

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

Geen ervaringen gevonden.

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.