ustekinumab

ustekinumab

Trefwoord
naar medicijnen

ustekinumab

vergroot
terug naar boven

Belangrijk om te weten over ustekinumab

  • Ustekinumab onderdrukt de lichaamsafweer en remt ontstekingen.
  • Bij psoriasis (schilferende huidaandoening), bij artritis psoriatica, bij de ziekte van Crohn en soms bij sarcoïdose (ziekte van Besnier Boeck). Bij deze ziekten valt de lichaamsafweer de eigen cellen aan, waardoor deze ontstoken raken.
  • Meestal merkt u binnen enkele weken dat uw ziekte rustiger wordt. Als het medicijn goed werkt, kunt u het meerdere jaren blijven gebruiken.
  • U krijgt de injecties meestal in het ziekenhuis of de polikliniek. Misschien kunt u leren zelf te injecteren.
  • 4 weken na de eerste injectie krijgt u de tweede. Vervolgens krijgt u elke 12 weken een injectie.
  • U kunt last krijgen van roodheid, jeuk en zwelling op de plaats van de injectie. Kies daarom steeds een andere injectieplaats, bijvoorbeeld in de dij, de buik of achterkant van de bovenarm. Deze bijwerking gaat binnen 3 tot 5 dagen vanzelf over.
  • Andere bijwerkingen: meer kans op infecties, zoals verstopte neus, keelontsteking of voorhoofdsholteontsteking. Raadpleeg altijd de arts bij koorts, griep, zweetaanvallen 's nachts, kortademigheid, hoest die niet overgaat, een warme rode pijnlijke huid, branderig gevoel bij het plassen of bij diarree.

Wat doet ustekinumab en waarbij gebruik ik het?

Ustekinumab onderdrukt afweerreacties van het lichaam. Het behoort tot de groep van interleukine-remmers. Ustekinumab is een zogenaamde biological. Dit betekent dat het door levende cellen in celkweken wordt gemaakt.

Artsen schrijven het voor bij psoriasis, bij psoriasis waarbij gewrichtsklachten optreden (artritis psoriatica), bij de darmziekte ziekte van Crohn en soms bij sarcoïdose (ziekte van Besnier Boeck).

Psoriasis

Verschijnselen
Bij psoriasis is de huid ontstoken en schilferig. Ook jeukt de huid vaak.
De klachten variëren sterk; er zijn perioden met weinig klachten, afgewisseld met perioden met heftige verschijnselen. De ernst van de aandoening varieert van 1 tot 2 kleine plekjes tot een uitgebreide schilfering van de huid. Vaak zijn ook de nagels aangedaan.
Ongeveer 1 op de 20 psoriasispatiënten krijgt ook last van een gewrichtsontsteking. Deze vorm van psoriasis wordt artritis psoriatica genoemd. De gewrichten zijn dan pijnlijk, warm en gezwollen.

Oorzaak
Het is onbekend wat de oorzaak is van psoriasis. Men vermoedt dat psoriasis een auto-immuunziekte is. Dat betekent dat het afweersysteem de eigen lichaamscellen aanvalt, in dit geval van de huid en gewrichten.

Behandeling psoriasis
Artsen schrijven bij psoriasis in eerste instantie huidmiddelen voor die de ontsteking en schilfering tegengaan, zoals bijnierschorshormonen (corticosteroïden) of calcitriol. Als deze onvoldoende werken, zal de arts lichttherapie (PUVA), methotrexaat of ciclosporine voorschrijven. Als deze middelen ook niet helpen en als de psoriasis ernstig is, kan de arts adalimumab, infliximab of etanercept voorschrijven. Pas als ook deze behandelingen niet werken of te veel bijwerkingen hebben, kan de arts ustekinumab voorschrijven.

Behandeling artritis psoriatica
Bij artritis psoriatica schrijft de arts in eerste instantie pijnstillers en ontstekingsremmers van het NSAID-type voor, zoals diclofenac of naproxen. Als dit onvoldoende werkt, zal de arts een DMARD voorschrijven. DMARD staat voor Disease Modifying Antirheumatic Drug. Deze medicijnen remmen de schade aan de gewrichten die de ontsteking veroorzaakt.

Ustekinumab komt meestal pas in aanmerking als andere DMARD’s niet voldoende werken. Soms wordt het samen met methotrexaat gebruikt.

Werking en effect
Ustekinumab remt in het lichaam het effect van bepaalde eiwitten, de interleukines. Deze eiwitten ontstaan bij ontstekingen zoals bij psoriasis en artritis psoriatica. Ze verergeren de ontsteking, waardoor weer nieuwe interleukines vrijkomen. Door de interleukines te remmen wordt dit proces doorbroken.
Net als de andere DMARD's werkt ustekinumab niet meteen. De klachten zoals schilfering, jeuk, ontstoken huid en pijnlijke gewrichten nemen meestal binnen enkele weken af.

Lees meer over psoriasis

Ziekte van Crohn

Verschijnselen
Bij de ziekte van Crohn zijn delen van de darm ontstoken. De ontsteking veroorzaakt buikpijn, koorts, diarree, moeheid en gewichtsverlies. Periodes met weinig klachten worden afgewisseld met periodes waarin de ziekte opvlamt.

Oorzaak
De precieze oorzaak van de ziekte van Crohn is niet bekend. Waarschijnlijk is het afweersysteem in de war en valt deze goede bacteriën in de darm aan. Hierdoor ontstaat een ontsteking die de darmen verder beschadigt. De ontsteking dringt diep door tot de spierlagen van de darmen. Meestal is het laatste deel van de dunne darm en het eerste deel van de dikke darm aangedaan. Door de chronische ontsteking ontstaan verdikkingen in de darm, waar de ontlasting moeilijk langs kan. Ook ontstaan verbindingsbuisjes (fistels) van de darm naar andere organen, zoals de blaas, de vagina en tussen delen van de darm onderling.

Behandeling
De behandeling is erop gericht om de pijn en ontsteking te remmen en verdikkingen en fistels in de darmen te voorkomen. De arts zal in eerste instantie meestal 5-ASA-medicijnen voorschrijven, zoals mesalazine of sulfasalazine. In tweede instantie schrijven artsen bijnierschorshormonen (corticosteroïden) voor in klysma's of als tabletten om in te nemen. Als deze medicijnen niet voldoende helpen kan de arts een medicijn voorschrijven dat op het eiwit TNF-alfa werkt, zoals infliximab.
Ustekinumab komt pas in aanmerking als deze medicijnen onvoldoende werken of niet gebruikt kunnen worden.

Werking en effect
Ustekinumab remt in het lichaam het effect van bepaalde eiwitten, de interleukines. Deze eiwitten ontstaan bij ontstekingen zoals bij de ziekte van Crohn. Ze verergeren de ontsteking, waardoor weer nieuwe interleukines vrijkomen. Door de interleukines te remmen wordt dit proces doorbroken.

Net als de andere DMARD's werkt ustekinumab niet meteen. Uw klachten, zoals buikpijn en diarree, nemen meestal binnen enkele weken af.

Lees meer over ziekte van crohn

Sarcoïdose

Bij sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck) ontstaan spontaan ontstekingen in verschillende organen en weefsels in het lichaam, bijvoorbeeld in de longen, lymfeklieren, huid, ogen en gewrichten. U kunt dus heel verschillende klachten hebben bij deze aandoening.
De ziekte heeft rustige periodes met weinig klachten, die worden afgewisseld met periodes waarin de ziekte opvlamt.

Oorzaak
De oorzaak van sarcoïdose is nog niet bekend. Men vermoedt dat het afweersysteem de eigen lichaamscellen aanvalt. Ook lijkt het in bepaalde families vaker voor te komen, zodat er een erfelijke aanleg kan zijn.

Behandeling
Meestal verdwijnen de klachten op den duur vanzelf.
Als er hevige klachten zijn, schrijft de arts bijnierschorshormonen voor, zoals prednisolon. Dit onderdrukt de ontstekingen. Ook kan de arts ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) voorschrijven. Als deze middelen onvoldoende werken of te veel bijwerkingen hebben, kan de arts een middel proberen dat de afweerreactie remt, zoals ustekinumab.

Lees meer over sarcoïdose

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Infecties, zoals keelontsteking, voorhoofdsholte-ontsteking en longinfecties. Dit komt omdat de lichaamseigen afweer is verminderd.
    Zeer zelden verstopte neus, griep en verkoudheid, huidinfecties zoals gordelroos of infecties dieper in of onder de huid, infecties van het tandvlees of andere gebitsproblemen, schimmelinfecties van de huid en vagina. Ook tuberculose kan zeer zelden ontstaan.
    Raadpleeg altijd uw arts bij koorts, benauwdheid, griep, zweetaanvallen 's nachts, kortademigheid, hoest die niet overgaat, een warme rode pijnlijke huid, branderig gevoel bij het plassen of bij diarree.
  • Hoofdpijn, duizeligheid en vermoeidheid.
  • Roodheid, jeuk en zwelling op de plaats van injectie. Deze verschijnselen trekken vanzelf binnen 3 tot 5 dagen weg.
  • Huiduitslag, galbulten en jeuk. Dit kan komen door overgevoeligheid, maar dat hoeft niet. Zie onder Zeer zelden: overgevoeligheid. Raadpleeg de arts bij huiduitslag.
  • Maagdarmklachten, zoals diarree, misselijkheid en braken. Raadpleeg uw arts, als u hier veel last van heeft.
  • Spierpijn, rugpijn en gewrichtspijn.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Psychische klachten, zoals depressiviteit.
  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. U merkt dit aan huiduitslag, jeuk en galbulten.
    In zeldzame gevallen ontstaan er opgezwollen lippen, tong of gezicht, benauwdheid of flauwvallen.
    Ook kan in zeldzame gevallen een ernstige huidaandoening ontstaan met blaren op de huid of een ernstige roodheid met vervelling.
    Waarschuw in al deze gevallen direct een arts of ga naar de Eerste-Hulpdienst.
    Als u overgevoelig bent voor ustekinumab mag u het in de toekomst niet meer gebruiken. Geef dit aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.
  • Verlamming van een van de zenuwen in het gezicht. U merkt dat doordat één kant van uw gezicht gaat 'hangen'. De wang wordt slap, de mondhoek en ooglid gaan naar beneden hangen. Praten en slikken is moeilijk. Waarschuw dan uw arts. Meestal verdwijnt deze verlamming weer vanzelf.
  • Mensen met de huidziekte psoriasis kunnen meer last krijgen van hun aandoening of kunnen een ander type huidafwijkingen krijgen. Als u puistjes krijgt, of meer rode plekken en meer schilfering, raadpleeg dan uw arts.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?
Ustekinumab wordt vlak onder de huid ingespoten, bijvoorbeeld in de dij, de buik of de achterkant van de bovenarm. Kies daarvoor een plaats op de huid die onbeschadigd is.

Meestal zal de arts of verpleegkundige de injectie toedienen, maar u kunt het ook zelf leren. Overleg daarover met uw arts.

Bij de ziekte van Crohn krijgt u meestal de eerste keer een infuus in een ader. Daarna gaat u verder met injecties onder de huid.

Wanneer?
Psoriasis en artritis psoriatica
: na de eerste injectie krijgt u de tweede injectie 4 weken later. Vervolgens krijgt u elke 3 maanden 1 injectie.

Ziekte van Crohn: na het eerste infuus krijgt u na 8 weken een injectie onder de huid. Daarna krijgt u deze injectie elke 2 tot 3 maanden.

Hoelang?
Het kan enkele weken duren voor u iets merkt van het gunstige effect van dit medicijn. Als het medicijn bij u werkt, en als u niet te veel last heeft van de bijwerkingen, kunt u dit medicijn gedurende meerdere jaren blijven gebruiken.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Bent u de afspraak voor de injectie vergeten? Neem dan contact op met uw arts om een nieuwe afspraak te maken.

Injecteert u zelf en bent u meer dan 2 dagen te laat met de injectie? Neem dan contact op met uw arts.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Mag ik ustekinumab gebruiken met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

  • Vaccins. Overleg met uw arts als u gevaccineerd gaat worden. Bepaalde vaccins mag u niet gebruiken. Ustekinumab vermindert de werkzaamheid van deze vaccins en verhoogt de kans op bijwerkingen ervan. Dit betreft onder andere bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin, rotavirusvaccin en BCG-vaccin.
    Bij andere vaccins moet u soms een extra vaccinatie krijgen of moet uw bloed onderzocht om te kijken of het vaccin goed heeft gewerkt. Dit betreft onder andere influenzavaccin, tetanusvaccin en vaccin tegen baarmoederhalskanker.

Twijfelt u eraan of bovenstaande wisselwerking voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Overleg met uw arts. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Over het gebruik van dit medicijn tijdens de zwangerschap is nog te weinig bekend.

Gebruik daarom tijdens en tot en met 15 weken na de laatste injectie betrouwbare anticonceptie, bijvoorbeeld de pil en condooms.

Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wilt worden. Misschien kan de arts u tijdelijk een ander medicijn voorschrijven. Een medicijn, waarvan wel bekend is dat het veilig is voor het kind.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk terechtkomt en of het schadelijk voor de baby is. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander medicijn voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

Als u stopt met dit medicijn, kunnen de klachten weer terugkomen. Overleg met uw arts als u wilt stoppen.

Onder welke namen is ustekinumab verkrijgbaar?

De werkzame stof ustekinumab zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Ustekinumab is sinds 2009 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Stelara in injecties.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 26-02-2019

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

ustekinumab is te gebruiken bij:

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag Hypotheker Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

Geen ervaringen gevonden.

Barcode Scanner Logo Gelukt. We hebben uw medicijn gevonden!
Scan uw medicijn

Plaats de streepjescode binnen het kader. De streepjescode staat op de verpakking van uw medicijn.

Plaats de streepjescode in het kader. De code kunt u vinden op de verpakking. De barcodescanner werkt alleen met medicatie van een apotheek.

Barcode Scanner Logo
Gelukt
We hebben meerdere medicijnteksten gevonden. Bekijk hieronder de gevonden resultaten.
Barcode Scanner Logo
Helaas
Het scannen van de barcode is niet gelukt.
Barcode Scanner Logo
Probeer het opnieuw
Of zoek handmatig naar uw medicijn
Medicijn, klacht, ziekte of trefwoord
Barcode Scanner Logo

Helaas.

De barcode is niet bekend.

Heeft u dit medicijn niet in een apotheek gekocht? Maar bijvoorbeeld bij een drogist of supermarkt? Dan kan het zijn dat de barcode van dit medicijn niet bij ons bekend is.

Staan er meerdere barcodes op de verpakking van uw medicijn? Probeer dan de andere barcode te scannen.

Barcode Scanner Logo
Probeer het opnieuw
Of zoek handmatig naar uw medicijn
Medicijn, klacht, ziekte of trefwoord