Colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa

Trefwoord
naar klachten & ziektes

Colitis ulcerosa

vergroot
terug naar boven

Wat is colitis ulcerosa?

Bij colitis ulcerosa is een deel van de dikke darm ontstoken.

De ontsteking begint meestal bij het laatste stukje van de dikke darm, vlak voor de anus: de endeldarm.

Colitis ulcerosa kan op elke leeftijd beginnen, maar begint vaak tussen de 15 en 30 jaar of tussen de 50 en 70 jaar. De ziekte komt vooral veel voor in de noordelijke helft van West-Europa en in Noord-Amerika.

Colitis ulcerosa lijkt op de ziekte van Crohn. Colitis en Crohn zijn beide darmontstekingen die jaren kunnen duren met verergeringen en verbeteringen. We noemen ze chronische darmontstekingen.

De precieze oorzaak van colitis ulcerosa is niet bekend. Artsen denken dat de volgende oorzaken een rol spelen bij het ontstaan van colitis ulcerosa:

  • Afweer tegen eigen darmwandBij colitis ulcerosa lijkt het erop dat het beschermsysteem van uw lichaam (immuunsysteem) afweerstoffen tegen uw eigen darmwand maakt. Hierdoor zou de binnenwand van de darm gaan ontsteken.
  • Afweer tegen darmbacteriënOok denken artsen dat het beschermsysteem goede bacteriën in de darm aanvalt. Dat zijn bacteriën die in de darm thuishoren. Het beschermsysteem vergist zich en valt ze aan. Daardoor zitten er in de darmwand veel ontstekingscellen.
  • ErfelijkheidBij ongeveer 1 van de 4 mensen met colitis ulcerosa komt het in de familie voor.
  • StressOf stress een rol speelt bij het ontstaan van colitis ulcerosa is niet zeker. Wel lijkt stress invloed te hebben op hoe erg de klachten zijn. Mensen met weinig stress hebben meestal minder klachten van hun colitis ulcerosa dan mensen met veel stress.

De chronische ontsteking wordt niet veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet.

Kijk voor meer informatie over Colitis ulcerosa op www.thuisarts.nl

Hoe herken ik colitis ulcerosa?

Bij colitis ulcerosa kunt u deze klachten hebben:

  • diarree, vaak met bloed en slijm erbij, soms met pus
  • buikpijn
  • buikkrampen
  • opgezette buik
  • moeheid
  • misselijkheid
  • bloedarmoede
  • afvallen
  • ontlasting soms niet op kunnen houden
  • het gevoel te moeten poepen, maar er komt niets
  • soms koorts
  • soms verstopping
  • soms uitdroging

Heel soms komen daar nog andere klachten bij, zoals:

  • pijnlijke, gezwollen gewrichten
  • branderige, ontstoken ogen
  • ontstekingen van de huid 

Hoe erg de klachten zijn, verschilt per persoon. Sommige mensen hebben af en toe last, andere continu. De meeste mensen hebben periodes met klachten en periodes zonder klachten.

Kijk voor meer informatie over Colitis ulcerosa op www.thuisarts.nl

Kan ik er zelf iets tegen doen?

Bij colitis ulcerosa zijn er een aantal dingen die waarschijnlijk klachten kunnen uitlokken:

  • onregelmatig en ongezond eten,  bijvoorbeeld: veel alcohol, energiedrankjes, gevulde koeken, frikandellen en friet.
  • weinig bewegen,  bijvoorbeeld: veel binnen zitten, weinig sporten, alleen maar computeren en televisie kijken.
  • onregelmatig leven,  bijvoorbeeld: nachtdiensten draaien, vliegen naar landen in andere tijdzones, regelmatig laat gaan stappen en 's ochtends weer vroeg naar het werk moeten of juist een heel weekend in bed liggen.
  • veel stress, bijvoorbeeld: door een drukke baan, veel dingen tegelijk, geen rustmomenten, spanningen met collega's, problemen thuis, ernstige gebeurtenissen in de familie, geldzorgen.

U kunt ziekteaanvallen proberen te voorkomen door gezond te leven:

  • Eet en drink gezond. Als u diarree heeft, is het juist belangrijk om regelmatig en gezond te eten. Neem liefst 5 of 6 kleine maaltijden in plaats van 3 grotere. Drink ruim voldoende. Met diarree verliest u veel vocht. Sommige mensen geven aan dat alcohol, coffeine en drank met prik de diarree en/of winderigheid erger maken. Probeer ze zo min mogelijk te drinken als u er last van heeft. Een speciaal dieet is verder meestal niet nodig. U heeft met colitis ulcerosa meer kans op een tekort aan bepaalde vitamines (zoals vitamine B12), calcium en ijzer. Als u twijfelt of u genoeg hiervan binnenkrijgt, kunt u dit met een diëtist bespreken. 
  • Valt u af? Dan is het verstandig om een diëtist advies te vragen. U heeft dan misschien voeding nodig met meer energie en eiwitten.
  • Beweeg regelmatig.
  • Probeer stress te voorkomen. Bespreek met uw huisarts of bedrijfsarts hoe u dit kunt aanpakken.
  • Zorg voor genoeg nachtrust
Praten over colitis

Het kan enorm helpen als mensen in uw omgeving weten wat er met u aan de hand is. Vooral in tijden dat u veel last heeft van uw darmen kan begrip van de mensen om u heen veel helpen. Wanneer u gemakkelijk over de colitis ulcerosa kunt praten, kan dat ook de stress verminderen.

Kijk voor meer informatie over Colitis ulcerosa op www.thuisarts.nl

In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

Neem contact op met uw huisarts of maag-darm-leverarts in deze situaties:

  • De medicijnen helpen niet voldoende. 
  • De klachten, zoals buikpijn en bloedverlies, verdwijnen niet of worden steeds erger. 
  • De diarree houdt maar niet op. 
  • U valt steeds meer af. 
  • U heeft langer dan 3 dagen koorts. 
  • Uw gewrichten zwellen op en gaan pijn doen. 
  • Uw huid, ogen of mond raken ontstoken.
  • U heeft last van de bijwerkingen van de medicijnen.

Bij een verergering van colitis ulcerosa kunt u koorts krijgen, kortademig zijn en hartkloppingen krijgen.

Kijk voor meer informatie over Colitis ulcerosa op www.thuisarts.nl

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Algemeen

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

  • Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

  • Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

  • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

  • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

  • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

  • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

  • Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

  • Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

  • Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

Welke medicijnen worden gebruikt bij colitis ulcerosa?

5-ASA-medicijnen
De 5-ASA-medicijnen werken ontstekingsremmend op de darmwand. Ze worden gebruikt om aanvallen te behandelen en om nieuwe aanvallen te voorkomen. Het hangt af van de precieze plaats van de ontsteking in de darmen welk merk en welke toedieningsvorm de arts voorschrijft. Per product komt de werkzame stof namelijk in een ander deel van de darmen vrij.

Bij proctitis ulcerosa schrijft de arts meestal zetpillen of een klysma voor. Bij colitis ulcerosa, als de ontsteking zich aan het einde van de dikke darm bevindt, is een klysma nodig, omdat een zetpil dan niet ver genoeg in de darm komt. Bij ontstekingen in nog hoger gelegen delen van de darm zijn tabletten of granulaat nodig. Deze hebben een speciaal laagje dat pas oplost in een specifiek deel van de darm. Voorbeelden zijn mesalazine, olsalazine en sulfasalazine.

Bijnierschorshormonen in klysma
Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, remmen de ontstekingen. Hierdoor zullen buikpijn, diarree, bloed bij de ontlasting en koorts afnemen. Een klysma komt alleen in aanmerking als de aandoening zich tot het laatste deel van de dikke darm beperkt. Het komt dan alleen in het laatste stuk van de dikke darm terecht en nauwelijks in de rest van het lichaam. Hierdoor heeft u minder kans op bijwerkingen. Voorbeelden zijn beclomethason klysma, betamethason klysma en budesonide klysma.

Bijnierschorshormonen om in te nemen
Bijnierschorshormonen, ofwel corticosteroïden, remmen ontstekingen. Hierdoor zullen buikpijn, diarree, bloed bij de ontlasting en koorts afnemen. Bijnierschorshormonen die u in moet nemen werken door het hele lichaam, dus ook in de gehele darm. U heeft hierdoor wel meer kans op bijwerkingen dan bij bijnierschorshormonen in een klysma. Meestal worden bijnierschorshormonen om in te nemen alleen als kuur voorgeschreven als de aandoening tijdelijk verergert. Voorbeelden zijn budesonide, dexamethason, prednisolon, prednison en triamcinolon.

Afweeronderdrukkende middelen
Deze middelen onderdrukken de ontsteking. Ze worden pas voorgeschreven als andere middelen bij colitis ulcerosa onvoldoende effect hebben. Het duurt vaak enkele weken tot maanden voordat deze middelen gaan werken. Voorbeelden zijn ciclosporine, azathioprine, infliximab en ustekinumab.

Laatst bijgewerkt KNMP: 01-11-2019
Laatst bijgewerkt NHG: 01-02-2017

Disclaimer

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De onderdelen over de medicijnen die bij de aandoening kunnen worden gebruikt en over wat de apotheker voor u kan doen, zijn geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, zijn het NHG en de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Thuisarts.nl

De informatie over bovenstaande aandoening is geschreven door het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Wilt u meer lezen over deze of andere aandoeningen? Ga dan naar www.thuisarts.nl

Naar thuisarts.nl

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag Hypotheker Vraag het de webapotheker
Barcode Scanner Logo Gelukt. We hebben uw medicijn gevonden!