tofacitinib

tofacitinib

Trefwoord
naar medicijnen

tofacitinib

vergroot
terug naar boven

Belangrijk om te weten over tofacitinib

  • Tofacitinib remt afweerreacties en ontstekingen.
  • Bij reumatoïde artritis (reuma), bij psoriasis met gewrichtsontsteking (artritis psoriatica) en bij colitis ulcerosa.
  • Meestal merkt u binnen paar weken tot maanden dat uw ziekte rustiger wordt. Als het medicijn bij u werkt, kunt u dit medicijn voor een lange tijd blijven gebruiken.
  • Tablet met vertraagde afgifte: heel doorslikken met een half glas water zonder te kauwen.
  • U heeft meer kans op infectie zoals longontsteking, blaasontsteking en gordelroos. Dit komt doordat de lichaamseigen afweer is geremd. Krijgt u koorts? Raadpleeg dan altijd uw arts.
  • U kunt ook last krijgen van hoofdpijn, huiduitslag, gewrichtspijn en maagdarmklachten. Bij maagdarmklachten helpt het meestal om het medicijn met eten in te nemen.
  • Uw arts zal regelmatig uw bloeddruk en uw bloed controleren.
  • Bent u zwanger? Of wilt u zwanger worden? Vraag aan uw arts voor u dit medicijn gaat gebruiken. Het is niet zeker of dit medicijn veilig is voor zwangere vrouwen.
  • Geeft u borstvoeding? Of wilt u borstvoeding geven? Vraag aan uw arts of u dit medicijn mag gebruiken. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk terechtkomt. Als het in de moedermelk komt, kan het slecht zijn voor de baby.

Wat doet tofacitinib en waarbij gebruik ik het?

Tofacitinib is een afweeronderdrukker (immunosuppressivum). Het remt ontstekingen en afweerreacties.

Artsen schrijven het voor bij reumatoïde artritis, bij gewrichtsontsteking door psoriasis (artritis psoriatica) en bij colitis ulcerosa.

Reumatoïde artritis

  • Voor de gewrichten

Verschijnselen
Reumatoïde artritis (RA) is een ontsteking van de gewrichten. Het geeft pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld de handen, polsen, enkels of voeten. Meestal zijn de verschijnselen links en rechts in dezelfde gewrichten aanwezig.

Door de ontsteking wordt het gewricht dik en gevoelig, soms ook warm. Na een tijd raken de gewrichten beschadigd.

Oorzaak
Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat het lichaam antistoffen maakt tegen eigen lichaamscellen, in dit geval van de gewrichten. Hierdoor ontstaat een ontsteking die het gewricht verder beschadigt. Het is onbekend waarom het lichaam zich keert tegen de eigen cellen.

Behandeling
Artsen schrijven tofacitinib voor als andere DMARD's onvoldoende werken of als u ze niet mag gebruiken. DMARD het staat voor Disease Modifying Antirheumatic Drug. Dit zijn medicijnen die de schade aan de gewrichten door reuma kunnen remmen. Ze hebben geen snel effect op de pijn, maar ze kunnen de ontstekingsverschijnselen minder maken.

Meestal gebruikt u dit medicijn samen met methotrexaat. Tofacitinib kan ook alleen gebruikt worden als u methotrexaat niet mag gebruiken. 

Werking en effect
Tofacitinib remt in het lichaam het eiwit JAK. Dit is een eiwit dat betrokken is bij de afweer. Door de remming kunnen sommige ontstekingsfactoren niet meer worden gemaakt. Hierdoor wordt de ontsteking minder en wordt reumatoïde artritis afgeremd.

Net als de andere DMARD’s werkt tofacitinib niet meteen. Meestal merkt u binnen paar weken dat de pijn, stijfheid en zwelling van de gewrichten minder worden.

Lees meer over reumatoïde artritis

Psoriasis

Tofacitinib wordt gebruikt bij de gewrichtsontsteking die kan ontstaan bij de huidziekte psoriasis (artritis psoriatica). 

Verschijnselen
Bij psoriasis is de huid ontstoken en schilferig. Ook jeukt de huid vaak. De klachten verschillen sterk; er zijn perioden met weinig klachten, afgewisseld met perioden met heftige verschijnselen. De ernst van de ziekte verschilt van 1 tot 2 kleine plekjes tot uitgebreide schilfering van de huid. Vaak komen de verschijnselen ook voor op de nagels.

Ongeveer 1 op de 20 psoriasispatiënten krijgt ook last van ontstoken gewrichten. De naam voor deze vorm van psoriasis is artritis psoriatica. De gewrichten zijn dan pijnlijk, warm en opgezwollen.

Oorzaak
Het is onbekend wat de oorzaak is van psoriasis. Men vermoedt dat psoriasis een auto-immuunziekte is. Dat betekent dat het afweersysteem de eigen lichaamscellen aanvalt, in dit geval van de huid en gewrichten.

Behandeling artritis psoriatica
Bij artritis psoriatica schrijft uw arts eerst pijnstillers en ontstekingsremmers van het NSAID-type voor, zoals diclofenac of naproxen. Als dit onvoldoende werkt, zal uw arts een DMARD voorschrijven. DMARD staat voor Disease Modifying Antirheumatic Drug. Dit zijn medicijnen die de schade aan de gewrichten door ontsteking kunnen remmen. Ze hebben geen snel effect op de pijn, maar ze kunnen de ontstekingsverschijnselen minder maken.

Uw arts schrijft tofacitinib voor als andere DMARD's onvoldoende werken of als u ze niet mag gebruiken. U gebruikt dit medicijn samen met methotrexaat. 

Werking en effect
Tofacitinib remt in het lichaam het eiwit JAK. Dit is een eiwit dat betrokken is bij de afweer. Door de remming kunnen sommige ontstekingsfactoren niet meer worden gemaakt. Hierdoor wordt de ontsteking minder en wordt artritis psoriatica afgeremd.

Net als de andere DMARD’s werkt tofacitinib niet meteen. Meestal merkt u binnen paar weken dat de pijn, stijfheid en zwelling van de gewrichten minder worden.

Lees meer over psoriasis

Colitis ulcerosa

Verschijnselen
Colitis ulcerosa is een langdurige ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm. Hierdoor heeft u vaak ernstige diarree, meestal met bloed en slijm erbij. Andere klachten zijn buikpijn, koorts, uitdrogingsverschijnselen, bloedarmoede en gewichtsverlies. Periodes met weinig klachten worden afgewisseld met periodes waarin de ziekte opvlamt.

Oorzaak
Colitis ulcerosa is een auto-immuunziekte. Dat betekent dat het afweersysteem de eigen lichaamscellen aanvalt, in dit geval van de darmen. Hierdoor ontstaat een ontsteking die de darmen verder beschadigt. Meestal zitten deze ontstekingen in het laatste deel van de dikke darm. Na een tijd kan de ziekte zich uitbreiden naar de rest van de dikke darm. Het is onbekend waarom het lichaam zich keert tegen de eigen cellen.

Behandeling
De behandeling van colitis ulcerosa gaat meestal in stappen. Uw arts schrijft eerst een medicijn voor dat op de ontstekingsplek werkt en zo min mogelijk bijwerkingen geeft (stap 1). Als dit niet werkt kan uw arts een sterker medicijn uit de volgende medicijngroep kiezen (stap 2). Deze werken vaak ook op andere plekken in het lichaam, hierdoor kunnen ze meer bijwerkingen veroorzaken.
Bij ernstigere vormen van ziekte of bij fistels begint de arts vaak sneller met krachtige medicijnen (stap 3 en/of stap 4).

Stap 1: 5-ASA-medicijnen, zoals mesalazine of sulfasalazine.
Stap 2: bijnierschorshormonen (corticosteroïden) in klysma's of als tabletten om in te nemen.
Stap 3: medicijnen die de hele afweer onderdrukken (immunosuppressiva), zoals azathioprine.
Stap 4: biologische medicijnen, zoals de TNF-alfa-remmer infliximab.

Uw arts schrijft tofacitinib voor als deze medicijnen onvoldoende werken of als u ze niet mag gebruiken. 

Werking en effect
Tofacitinib remt in het lichaam het eiwit JAK. Dit is een eiwit dat betrokken is bij de afweer. Door de remming kunnen sommige ontstekingsfactoren niet meer worden gemaakt. Hierdoor wordt de ontsteking minder.

Net als de andere DMARD’s werkt tofacitinib niet meteen. Meestal merkt u binnen paar weken dat de buikpijn en diarree minder worden.

Lees meer over colitis ulcerosa

Wat zijn mogelijke bijwerkingen?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden (bij 1 tot 10 op de 100 mensen)

  • Meer kans op infectie, zoals longontsteking, griep, verkoudheid, keelontsteking, ontsteking van de neusbijholten, blaasontsteking en gordelroos (pijn, jeuk en blaasjes op de huid). Zeer zelden tuberculose, infecties door virus en nierontsteking. Krijgt u koorts (meer dan 38°C) of verschijnselen van een infectie? Waarschuw dan altijd uw arts.
  • Hoofdpijn. Raadpleeg uw arts, als de hoofdpijn niet overgaat.
  • Hoesten. Raadpleeg uw arts, als hoesten niet overgaat. Dit kan een teken zijn van een infectie.
  • Maagdarmklachten, zoals misselijk gevoel, overgeven, diarree, buikpijn en maagpijn. Het helpt meestal om het medicijn met eten in te nemen.
  • Huiduitslag. Zeer zelden jeuk en rode huid.
  • Gewrichtspijn. Zeer zelden spierpijn en peesontsteking.
  • Bloedarmoede. Uw arts zal regelmatig uw bloed controleren.
  • Vermoeidheid. Zeer zelden Slapeloosheid.
  • Verhoogde bloeddruk. Uw arts zal uw bloeddruk regelmatig meten.

Zeer zelden (bij minder dan 1 op de 100 mensen)

  • Bloedstolsels in de longen of aderen. Krijgt u moeite met ademhalen, pijn op de borst of in de bovenrug, gezwollen been of arm en pijnlijk of gevoelig been? Waarschuw dan direct uw arts.
  • Te weinig witte bloedcellen in uw bloed. Witte bloedcellen beschermen het lichaam tegen ziektes. U heeft dan meer kans op een infectie. Uw arts zal regelmatig uw bloed controleren.
  • Uitdroging. Zorg dat u voldoende drinkt.
  • Een tintelend, prikkelend of doof gevoel.
  • Verhoogde hoeveelheid vet in uw bloed. Uw arts zal regelmatig de hoeveelheid vet in uw bloed controleren.
  • Meer kans op bepaalde huidkanker.
  • Overgevoeligheid voor dit medicijn. U merkt dit aan huiduitslag, galbulten of jeuk. Raadpleeg dan uw arts. Een ernstige overgevoeligheid is te merken aan flauwvallen of een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Waarschuw dan direct een arts of ga naar de Eerste-hulpdienst. Als u overgevoelig bent voor tofacitinib, mag u het niet meer gebruiken. Geef dit daarom aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Hoe gebruik ik dit medicijn?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

  • Gewone tablet: innemen met een half glas water.
  • Tablet met vertraagde afgifte (retard of MGA): de tablet heel doorslikken met een half glas water zonder te kauwen.

Wanneer?
U mag het medicijn innemen op elk moment van de dag. Het beste kunt u een vaste tijd kiezen, dan vergeet u het minder snel.

  • Gewone tablet: U gebruikt het 2 keer per dag, bijvoorbeeld 's ochtends en 's avonds.
  • Tablet met vertraagde afgifte: U gebruikt het 1 keer per dag, bijvoorbeeld 's ochtends.

Hoelang?
Reumatoïde artritis
Het kan aantal weken duren voor u merkt dat het medicijn werkt. Als het medicijn bij u werkt, kunt u dit medicijn voor een lange tijd blijven gebruiken.

Artritis psoriatica
Meestal merkt u na 3 tot 6 maanden duidelijk dat het medicijn werkt. Als het medicijn bij u werkt, kunt u dit medicijn voor een lange tijd blijven gebruiken.

Colitis ulcerosa
Binnen 16 weken moet duidelijk merkbaar zijn dat het medicijn werkt. Als het niet werkt heeft het geen zin om dit medicijn verder te gebruiken. Overleg met uw arts. Misschien is een ander medicijn meer geschikt voor u.

Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Het is belangrijk dat u dit medicijn gebruikt zoals uw arts het voorschrijft. Bent u het medicijn vergeten in te nemen?

  • Duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Neem de volgende dosis in op het moment dat u gewend bent.
  • Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over. Neem de volgende dosis in op het moment dat u gewend bent. Neem nooit dubbele dosis om een vergeten dosis in te halen.

Kan ik met dit medicijn autorijden, alcohol drinken en alles eten of drinken?

Ja, dat kan. U mag autorijden, en u mag eten en drinken zoals u normaal doet.

Mag ik tofacitinib gebruiken met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De belangrijkste wisselwerkingen met dit medicijn zijn de volgende.

  • Vaccins. Overleg met uw arts als u een vaccinatie krijgt. Sommige vaccins mag u niet gebruiken, omdat tofacitinib ervoor zorgt dat deze vaccins minder goed werken. Ook verhoogt tofacitinib de kans op bijwerkingen van deze vaccins. Voorbeelden van deze vaccins zijn: de bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin, rotavirusvaccin en BCG-vaccin.
    Bij andere vaccins moet u soms een extra vaccinatie krijgen of moet uw bloed onderzocht worden om te kijken of het vaccin goed heeft gewerkt. Voorbeelden van deze vaccins zijn: influenzavaccin (griepprik), tetanusvaccin, vaccin tegen baarmoederhalskanker en hepatitis A en B vaccin.
  • Rifampicine, een medicijn tegen tuberculose en meningitis (nekkramp). Dit medicijn zorgt ervoor dat tofacitinib minder goed werkt. U mag deze medicijnen niet tegelijk gebruiken. Overleg hierover met uw arts. Als u stopt met rifampicine duurt het een paar weken totdat dit effect op tofacitinib weg is.
  • Medicijn dat de afweer helpt immunocyanine. Door tofacitinib werkt dit medicijn minder goed. Gebruik daarom deze medicijnen niet tegelijk. Overleg met uw arts.

Sommige medicijnen kunnen de bijwerkingen van tofacitinib sterker maken. Gebruik deze medicijnen niet samen met tofacitinib. Overleg met uw arts als u een van de volgende medicijnen gebruikt.

  • De afweeronderdrukker ciclosporine. Als u deze medicijnen tegelijk gebruikt, heeft u meer kans op ernstige infectie. Dit komt doordat ciclosporine en tofacitinib beide de afweer remmen.
  • Medicijnen tegen schimmelinfecties fluconazol, itraconazol, posaconazol en voriconazol. Gebruikt u fluconazol vaker dan 1 keer per week? Het kan zijn dat uw arts de dosering van todacitinib verandert.
  • Antibiotica claritromycine en erytromycine.
  • Een medicijn om in te nemen tegen de ziekte van Cushing ketoconazol.
  • Sommige medicijnen tegen hiv. Hiv is het virus dat aids veroorzaakt. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Mag ik dit medicijn gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
Overleg met uw arts. U kunt dit medicijn beter NIET gebruiken als u zwanger bent of binnenkort wilt worden. Over het gebruik van dit medicijn tijdens de zwangerschap is onvoldoende bekend.

Gebruik daarom tijdens en tot minimaal 4 weken na de laatste tablet betrouwbare anticonceptie, bijvoorbeeld de pil of condooms. Anticonceptie zorgt ervoor dat u niet zwanger wordt.

Meld het in elk geval aan uw arts en apotheker zodra u zwanger bent, of binnenkort wilt worden. Zo mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander medicijn voorschrijven. Een medicijn, waarvan wel bekend is dat het veilig is voor u en het kind.

Borstvoeding
Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Het is niet bekend of dit medicijn in de moedermelk terechtkomt en of het schadelijk voor de baby is. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander medicijn voorschrijven, waarvan wel bekend is dat u het veilig kunt gebruiken.

Gebruikt u medicijnen op recept of die u zonder recept koopt? Wilt u helpen om de kennis over medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding te vergroten? Meld dan uw ervaring bij pREGnant.

Mag ik dit medicijn gebruiken als de werking van mijn nieren of lever minder is?

Nieren
Het niet bekend of dit medicijn veilig kan worden gebruikt door mensen met een verminderde werking van de nieren of mensen die dialyseren. Overleg met uw arts als uw nieren minder goed werken of als u dialyseert.

Lever
Het is niet bekend of mensen met levercirrose (ernstige leverziekte) dit medicijn veilig kunnen gebruiken. Overleg met uw arts als u levercirrose heeft.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema “Verminderde nierfunctie en medicijnen” lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de invloed van een verminderde nierfunctie is op uw medicijnen. En leest u hoe uw apotheker u kan helpen bij veilig medicijngebruik als uw nieren niet goed werken.

Mag ik zomaar met dit medicijn stoppen?

U kunt op elk moment in één keer met het gebruik van dit medicijn stoppen. Maar uw klachten kunnen weer terugkomen. Overleg daarom eerst met uw arts als u wilt stoppen.

Onder welke namen is tofacitinib verkrijgbaar?

De werkzame stof tofacitinib zit in de volgende producten:

Heb ik een recept nodig?

Tofacitinib is sinds 2017 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Xeljanz.

Wilt u meer weten over de prijs en vergoeding van uw medicijn? Lees dan verder in het thema: Medicijnprijzen en vergoedingen.

Laatst bijgewerkt: 26-06-2020

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. Zoals medische richtlijnen, standaarden en literatuur. Bent u benieuwd hoe het apotheek.nl-team dit doet? Bekijk dan de video. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst. De officiële bijsluiter van dit medicijn vindt u bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen op: www.cbg-meb.nl.

tofacitinib is te gebruiken bij:

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker Vraag het de webapotheker

Meldingen over dit medicijn

Geen ervaringen gevonden.

Barcode Scanner Logo Gelukt. We hebben uw medicijn gevonden!