Acne

naar klachten & ziektes

Acne

Wat is acne?

Acne is een aandoening waarbij de talgklieren verstopt raken. Soms treden er ontstekingen op. Talg is een olie-achtige stof die de huid soepel houdt en beschermt tegen uitdrogen. Elke talgklier heeft een opening, de porie. Daardoor kan de talg naar buiten.

Mee-eters
In de puberteit gaat het lichaam meer hormonen aanmaken, onder meer androgene hormonen. Deze hormonen maken dat de talgklieren groeien en meer talg gaan maken. Tegelijk gaat de huid sneller afschilferen. Dan kan een mengsel van dode huidcellen en talg een prop vormen in het afvoerkanaaltje van de talgklier. Dat raakt verstopt, en zo ontstaat een talgophoping onder de huid: een mee-eter (comedo).

Als de porie nog een beetje open is, ontstaat een zwart puntje (open of zwarte comedo). De zwarte kleur is huidpigment, geen vuil. Mee-eters betekenen dus niet dat je je niet genoeg wast! Is de porie helemaal afgesloten, dan ontstaat een wit bultje (gesloten of witte comedo).

Pukkels en puisten
De verstopte talgklieren kunnen gaan ontsteken. Dat is het werk van een bacterie die normaal op de huid voorkomt. Dan ontstaat er een rode pukkel of een puistje met een puskopje: een ophopingen van talg en pus vlak onder het oppervlak van de huid.

De ontsteking kan ook dieper in de huid zitten (cyste). Dan zijn er grote rode pukkels te zien.

Fabeltjes
Over acne wordt allerlei onzin verteld. Daarom:

  • je krijgt geen puistjes doordat je je niet genoeg wast;
  • acne heeft ook niets te maken met bepaalde seksuele gewoonten.

Kan ik er zelf iets tegen doen?

De hormonen zijn de belangrijkste oorzaak van het ontstaan van acne. Maar er zijn wel dingen die je beter kunt doen of juist laten om het binnen de perken te houden.

  • Gezond leven helpt voor een gezonde huid. Eet evenwichtig, met vooral veel fruit, drink veel water, rook niet, neem voldoende nachtrust en ga niet te veel zonnen.
  • Make-up op basis van vet of olie is niet goed voor een huid met puistjes. Gebruik liever make-up op waterbasis.
  • Maak de huid hoogstens 2x per dag schoon. Gebruik lauwwarm water en een pH-neutrale zeep (wastablet of emulsie).
  • Krabben, peuteren en uitknijpen kunnen ontstekingen en littekens veroorzaken. Laat witte comedonen en grote puisten met rust. Je mag alleen mee-eters (zwarte comedonen) en rijpe puistjes uitknijpen. Neem dan eerst een warme douche of leg er een vochtig kompres op. Dan gaan de poriën open.
  • Ga eens naar een schoonheidsspecialist of een huidtherapeut. Daar kun je advies krijgen over verantwoord uitknijpen. Er zijn behandelingen die een gunstig effect hebben op acne.
  • Zonlicht kan helpen tegen de ontstekingen, vooral in een droog klimaat. Vochtige warmte is minder gunstig. Het is niet zeker of de zonnebank ook zo'n goed effect heeft. De UV-straling van de zon en de zonnebank heeft ook nadelen: de kans op huidkanker wordt er groter door.

Wat maakt het erger?
Er zijn allerlei invloeden die het ontstaan van acne bevorderen of die bestaande acne verergeren:

  • bepaalde medicijnen;
  • spiersterkende middelen (anabole steroïden);
  • anticonceptiepil. Gebruik je de pil en worden je puistjes daar erger van, dan kan het zin hebben op een andere pil over te stappen;
  • irritatie door uitknijpen of peuteren, maar ook door de wrijving van de kinband van een brommerhelm;
  • cosmetica op oliebasis;
  • te veel wassen;
  • de combinatie van vochtige warmte en UV-licht;
  • menstruatie en zwangerschap;
  • stress;
  • sommige chemische stoffen, zoals vetten, teerproducten, en bestrijdingsmiddelen tegen onkruid en insecten.

In welke gevallen kan ik beter naar de huisarts gaan?

Acne is normaal voor jonge mensen tussen de 14 en 25. Je hoeft er niet mee naar de huisarts, behalve als je veel ontstekingen hebt. Ook als je na 3 maanden zelfbehandeling geen verbetering ziet, is het zinvol de huisarts te raadplegen.

In de volgende gevallen is acne altijd een reden om naar de huisarts te gaan.

  • Als een baby of een kind onder de 10 jaar acne krijgt.
  • Als een volwassen vrouw plotseling een vrij ernstige acne krijgt.
  • Als de acne gepaard gaat met koorts en gewrichtsklachten.
  • Als iemand wel pukkels en puistjes heeft maar geen mee-eters.
  • Als de acne mogelijk veroorzaakt wordt door een medicijn.
  • Als je acne hebt en de anticonceptiepil wilt gaan gebruiken.

Wat kan de apotheker voor mij doen?

Bij de apotheek zijn vrij verkrijgbare medicijnen tegen acne te koop. Het best werkt een gel met benzoylperoxide. Dat schilfert de huid af en remt de ontstekingsverschijnselen. Bovendien remt het de groei van de bacteriën die de ontstekingen veroorzaken.

Reken erop dat je puistjes niet heel snel verdwijnen als je benzoylperoxide gaat gebruiken. Het duurt 2 à 3 maanden voordat het echt minder wordt. Het is een kwestie van stug volhouden en veel geduld hebben.

Als je benzoylperoxide gaat gebruiken, neem dan de 5%-gel en breng die eerst maar 1x per dag aan. Na een paar dagen mag je het 2x per dag gaan gebruiken.

Deze langzame opbouw is nodig, omdat de huid in het begin geïrriteerd kan raken door de actieve stoffen in het medicijn. Dan wordt hij rood en branderig. Is die irritatie ernstig of duurt ze langer dan een week, dan kun je beter overstappen op een ander medicijn. Sommige mensen zijn overgevoelig voor benzoylperoxide.

Benzoylperoxide kan zonder bezwaar gebruikt worden tijdens zwangerschap of borstvoeding.

N.B. Benzoylperoxide kan een blekende werking hebben op kleding, beddengoed, wenkbrauwen en haar.

Algemeen

Uw apotheker zorgt ervoor dat u uw medicijnen goed en veilig kunt gebruiken. Het maakt niet uit of u een medicijn korte tijd of langdurig nodig heeft.

  • Receptcontrole

De apotheker controleert elk recept. Bijvoorbeeld: is het juiste medicijn voorgeschreven en meegegeven, is de dosering goed, kan het medicijn samen met andere medicijnen die u gebruikt. Als het nodig is, overlegt uw apotheker met uw huisarts of specialist.

  • Overzicht van uw medicijnen

Uw apotheker houdt bij welke medicijnen u gebruikt. U kunt in de apotheek altijd om een overzicht van uw medicijnen vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld meenemen als u uw specialist bezoekt, in het ziekenhuis wordt opgenomen of naar het buitenland gaat.

  • Delen van informatie over uw medicijnen met andere zorgverleners

Uw apotheker, huisarts en het ziekenhuis kunnen informatie over uw medicijnen met elkaar delen als dat nodig is voor uw behandeling. Dit mag alleen als U daar toestemming voor geeft.

  • Begeleiding bij nieuwe geneesmiddelen

Krijgt u een medicijn dat u in de afgelopen 12 maanden niet hebt gebruikt? Dan krijgt u extra uitleg over deze medicijnen.

  • Ondersteuning als u uw medicijnen weleens vergeet in te nemen

De apotheker heeft daar hulpmiddelen voor. Als uw zorgverzekeraar toestemming geeft, kan uw apotheker uw medicijnen per dag en per tijdstip van inname in aparte zakjes voor u laten verpakken.

  • Persoonlijk gesprek over uw medicijnen

Heeft u vragen over uw medicijnen, of problemen met het gebruik? Bijvoorbeeld moeite met slikken van medicijnen, openmaken van de verpakking, of last van een vervelende bijwerking? Vraag uw apotheker om een persoonlijk gesprek. Hij kijkt dan samen met u welke mogelijkheden er zijn om uw probleem te verhelpen.

  • Medicatiebeoordeling

Uw apotheker en huisarts kunnen u uitnodigen voor een gesprek over uw medicijnen. Dit is mogelijk bij patiënten ouder dan 65 jaar die langdurig meer dan 5 medicijnen gebruiken. Samen met u bespreken ze of er verbetering mogelijk is. Als u bijvoorbeeld last hebt van bijwerkingen van een medicijn kan het soms vervangen worden door een ander medicijn.

  • Zelfzorg

Bij de apotheek kunt u terecht voor advies over medicijnen die u zonder recept (= zelfzorgmedicijnen) kunt kopen, voor verbandmiddelen en cosmetica. De apotheek kan zelfzorgmedicijnen voor u opnemen in uw medicatiedossier. Dan kan de apotheker controleren of u ze veilig samen met uw receptmedicijnen kunt gebruiken.

  • Bezorgservice

Bent u moeilijk ter been? Informeer bij uw apotheek of zij uw medicijnen bij u thuis kunnen bezorgen.

Welke medicijnen worden gebruikt bij acne?

Benzoylperoxide gel
Bij acne zijn poriën in de huid verstopt. Dit ontstaat vaak doordat de buitenste huidlaag te snel groeit. Benzoylperoxide gel verweekt de buitenste huidlaag en vermindert overmatige groei hiervan. Zo voorkomt het dat de poriën verstoppen. Het vermindert bovendien de groei van de acnebacterie waardoor de puistjes en pukkels afnemen.

Antibiotica die op de huid worden toegepast
Als bovenstaande behandeling met medicijnen die de buitenste huidlaag verweken niet voldoende helpt, kan een lotion of gel met anitbiotica worden voorgeschreven. De acnebacterie speelt een rol bij de infectie van de porie en het ontstaan van pukkels en puistjes.

Antibiotica toegepast op de huid in een lotion of een gel, remmen de groei van deze acnebacterie op de huid en dus het ontstaan van pukkels en puistjes. Voorbeelden zijn erytromycine en clindamycine.

Antibiotica om in te nemen
Antibiotica remmen de groei van de acnebacterie en daarmee het ontstaan van ontstekingen en pukkels en puistjes. Antibiotica in tabletten of capsules, werken in het hele lichaam en werken zodoende sterker dan antibiotica die op de huid worden gebruikt. Ze worden voorgeschreven als medicijnen op de huid onvoldoende werken. Voorbeelden zijn doxycycline, minocycline, tetracycline en erytromycine.

Antischimmelmiddelen
Deze werken tegen de acnebacterie. Ze worden altijd gebruikt in combinatie met andere medicijnen tegen acne, zoals benzoylperoxide huidgel. Voorbeeld is miconazol op de huid.

Anticonceptiepil
De vrouwelijke hormonen in de anticonceptiepil verminderen vaak de talgproductie. Als bij acne een porie verstopt raakt, hoopt de talg zich op en ontstaan puistjes en pukkels.

Bij vrouwen met acne die tevens de anticonceptiepil willen gebruiken, is het gebruiken van de anticonceptiepil vaak een oplossing. Het effect kan per pil verschillen. Als de ene anticonceptiepil niet helpt tegen de acne, kan een ander type pil worden gekozen.

Eventueel kan worden gekozen voor een pil met anti-androgeenhormonen. Deze pil werkt gewoon als anticonceptiepil en remt ook de talgproductie. Het is niet bewezen dat deze beter zou werken dan een andere anticonceptiepil. Voorbeeld van een pil met anti-androgeenhormonen is cyproteronacetaat in combinatie met ethinylestradiol in de vorm van anticonceptiepil.

Azelaïnezuur
Azelaïnezuur weekt het bovenste laagje van de huid los en voorkomt zo dat de poriën verstoppen. Ook remt het de groei van de acnebacterie. Hierdoor nemen de puistjes en pukkeltjes af.

Retinoïden
Retinoïden beïnvloeden de groei en de rijping van huidcellen. De huidcellen laten daardoor los en hopen zich niet op in de poriën. De poriën raken hierdoor minder snel verstopt. Retinoïden verminderen ook de talgproductie en remmen ontstekingen.
Ze mogen niet door zwangere vrouwen worden gebruikt, omdat ze schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Vrouwen die zwanger kunnen worden, moeten tijdens het gebruik en tot en met een maand na stoppen van het gebruik 2 vormen van een betrouwbare anticonceptie gebruiken, bijvoorbeeld de pil en condooms.
Retinoïden worden gebruikt wanneer andere medicijnen niet voldoende helpen. Voorbeelden zijn tretinoïne op de huid en isotretinoïne om in te nemen.

Laatst bijgewerkt KNMP: 09-12-2014

Disclaimer

Deze tekst is geschreven door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.

Vind een apotheek

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

Vraag het de webapotheker

Het beste advies krijgt u bij uw eigen apotheek. Daar ontvangt u de zorg en begeleiding die is afgestemd op uw persoonlijke situatie. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kunt u een vraag stellen aan de webapotheker. Een team van apothekers beantwoordt uw vraag in principe binnen enkele werkdagen.

Vraag het de webapotheker

Apotheek.nl gebruikt cookies om het surfgedrag op de website te analyseren.